<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X22n0427"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 427 阿弥陀经疏抄演義</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 427 阿弥陀经疏抄演義</title> <author>明 古德法师演義 慈航智愿定本</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt> </editionStmt> <extent>4卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">22</idno>.<idno type="no">427</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2023-03-28 14:18:32 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">阿弥陀经疏抄演義</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00267"> <charName>CBETA CHARACTER CB00267</charName> <mapping cb:dec="983307" type="PUA">U+F010B</mapping> <mapping type="unicode">U+408E</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[矛*赞]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00671"> <charName>CBETA CHARACTER CB00671</charName> <mapping cb:dec="983711" type="PUA">U+F029F</mapping> <mapping type="unicode">U+3DC0</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>茕</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[茕-(冗-几)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01926"> <charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName> <mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04647"> <charName>CBETA CHARACTER CB04647</charName> <mapping cb:dec="987687" type="PUA">U+F1227</mapping> <mapping type="unicode">U+3B22</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>曦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[日*義]</value></charProp></char> <char xml:id="CB11237"> <charName>CBETA CHARACTER CB11237</charName> <mapping cb:dec="994277" type="PUA">U+F2BE5</mapping> <mapping type="unicode">U+2D3DF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>墟</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[壉-豕+丘]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15131"> <charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName> <mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15431"> <charName>CBETA CHARACTER CB15431</charName> <mapping cb:dec="998471" type="PUA">U+F3C47</mapping> <mapping type="unicode">U+24C76</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>畎</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[亩-久+犬]</value></charProp></char> <char xml:id="CB16199"> <charName>CBETA CHARACTER CB16199</charName> <mapping cb:dec="999239" type="PUA">U+F3F47</mapping> <mapping type="unicode">U+221AF</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[糸-八]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-06-28T14:44:54"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0704a" n="0704a"/> <lb ed="X" n="0704a01"/> <cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">弥陀经疏抄演義定本</cb:mulu> <lb ed="X" n="0704a02"/><cb:docNumber>No. 427</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0704a03"/><lb ed="R033" n="0529a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>弥陀经疏抄演義定本卷一</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0704a04"/> <lb ed="X" n="0704a05"/><lb ed="R033" n="0529a02"/><byline cb:type="author">雲栖 古德法师 演義</byline> <lb ed="X" n="0704a06"/><lb ed="R033" n="0529a03"/><byline cb:type="other">门人 慈帆智愿 定本</byline> <lb ed="X" n="0704a07"/><lb ed="R033" n="0529a04"/><p xml:id="pX22p0704a0701">题義。</p><p xml:id="pX22p0704a0703" cb:place="inline">开卷。<persName>佛</persName>说等八字是法题。後学等十二字是 <lb ed="X" n="0704a08"/><lb ed="R033" n="0529a05"/>人题。</p> <lb ed="X" n="0704a09"/><lb ed="R033" n="0529a06"/><p xml:id="pX22p0704a0901">法题下。自细释。今入文之先。理应略陈总一。题中约 <lb ed="X" n="0704a10"/><lb ed="R033" n="0529a07"/>有四对。一通别一对。通则经之一字。别则<persName>佛</persName>说等五 <lb ed="X" n="0704a11"/><lb ed="R033" n="0529a08"/>字。二能所一对。能是能诠。即经之一字。所即所诠。即 <lb ed="X" n="0704a12"/><lb ed="R033" n="0529a09"/>上五字。三教理一对。<persName>佛</persName>说经是教。阿弥陀即是理。四 <lb ed="X" n="0704a13"/><lb ed="R033" n="0529a10"/>人法一对。<persName>佛</persName>说即是人。阿弥陀即是法。</p> <lb ed="X" n="0704a14"/><lb ed="R033" n="0529a11"/><p xml:id="pX22p0704a1401">首<persName>佛</persName>字。即释迦牟尼<persName>佛</persName>。从兜率降生王宫。为悉达太 <lb ed="X" n="0704a15"/><lb ed="R033" n="0529a12"/>子。出家苦行六年。成<persName>等正觉</persName>者。若释其義。则<persName>佛</persName>字是 <lb ed="X" n="0704a16"/><lb ed="R033" n="0529a13"/>梵语。此翻觉者。谓觉了性相之者。具有三義。一自觉。 <lb ed="X" n="0704a17"/><lb ed="R033" n="0529a14"/>觉知自心本无生灭。二觉他。觉一切法无不是如。三 <lb ed="X" n="0704a18"/><lb ed="R033" n="0529a15"/>觉满。二觉理圆称之为满。若准起信。亦彰三義。一始 <lb ed="X" n="0704a19"/><lb ed="R033" n="0529a16"/>觉。即能证智。二本觉。即所证理。三究竟觉。即智与理 <lb ed="X" n="0704a20"/><lb ed="R033" n="0529a17"/>冥。始本不二。今经所云<persName>佛</persName>者。乃是三觉俱圆。释迦世 <lb ed="X" n="0704a21"/><lb ed="R033" n="0529a18"/>尊也。又<persName>佛</persName>地论。说<persName>佛</persName>有其十義。天台六即。花严十身。 <lb ed="X" n="0704a22"/><lb ed="R033" n="0529b01"/>详具後文。</p> <lb ed="X" n="0704a23"/><lb ed="R033" n="0529b02"/><p xml:id="pX22p0704a2301">说者。以宣演得名。畅悦为義。四无碍辩为体。畅则畅 <lb ed="X" n="0704a24"/><lb ed="R033" n="0529b03"/>出世之本怀。悦则悦众生之获益。今以<persName>如来</persName>久修久 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0704b" n="0704b"/> <lb ed="X" n="0704b01"/><lb ed="R033" n="0529b04"/>证念<persName>佛</persName>三昧。蕴之在怀。适得機宜。随以四辨宣演。畅 <lb ed="X" n="0704b02"/><lb ed="R033" n="0529b05"/>悦本怀。令随機获益。故云说也。</p> <lb ed="X" n="0704b03"/><lb ed="R033" n="0529b06"/><p xml:id="pX22p0704b0301">阿弥陀。是梵语。此云无量。以功德智慧身相光明一 <lb ed="X" n="0704b04"/><lb ed="R033" n="0529b07"/>切皆悉无量故。是无量<persName>佛</persName>往昔因中。为法藏比丘时。 <lb ed="X" n="0704b05"/><lb ed="R033" n="0529b08"/>发四十八愿。今在西方。摄念<persName>佛</persName>人。归于净土。故释迦 <lb ed="X" n="0704b06"/><lb ed="R033" n="0529b09"/><persName>如来</persName>为众宣扬也。</p> <lb ed="X" n="0704b07"/><lb ed="R033" n="0529b10"/><p xml:id="pX22p0704b0701">经者。释有多种。不出常法贯摄四義。常者三世不易。 <lb ed="X" n="0704b08"/><lb ed="R033" n="0529b11"/>一切诸<persName>佛</persName>皆如是说故云常。法者十界同轨。四圣六 <lb ed="X" n="0704b09"/><lb ed="R033" n="0529b12"/>凡由之解脱故云法。贯者贯穿所应知義。若无文字。 <lb ed="X" n="0704b10"/><lb ed="R033" n="0529b13"/>无以贯穿義理。焕然可观故云贯。摄者摄持一切众 <lb ed="X" n="0704b11"/><lb ed="R033" n="0529b14"/>生。若无语言。不能开晓众生出生死海故云摄。千葉 <lb ed="X" n="0704b12"/><lb ed="R033" n="0529b15"/>良规。百灵常轨。诠真利物。目为经也。</p> <lb ed="X" n="0704b13"/><lb ed="R033" n="0529b16"/><p xml:id="pX22p0704b1301">又此经。唐译为称赞净土<persName>佛</persName>摄受经。今为此名者。以 <lb ed="X" n="0704b14"/><lb ed="R033" n="0529b17"/><persName>佛</persName>名人所乐闻。又一切功德。言<persName>佛</persName>便周故。</p> <lb ed="X" n="0704b15"/><lb ed="R033" n="0529b18"/><p xml:id="pX22p0704b1501">疏者。疏也。通也。谓经中義理甚深微妙。未易窥测故。 <lb ed="X" n="0704b16"/><lb ed="R033" n="0530a01"/>以疏疏通。使无疑滞也。又亦疏理之義。古云。人有发 <lb ed="X" n="0704b17"/><lb ed="R033" n="0530a02"/>兮。旦旦疏理。身有心兮。胡不如是。今乃疏理经中奥 <lb ed="X" n="0704b18"/><lb ed="R033" n="0530a03"/>理。使人得开通心地也。</p> <lb ed="X" n="0704b19"/><lb ed="R033" n="0530a04"/><p xml:id="pX22p0704b1901">钞者。抄略也。随顺本疏略加解释。使经疏妙義涣然 <lb ed="X" n="0704b20"/><lb ed="R033" n="0530a05"/>冰释也。</p> <lb ed="X" n="0704b21"/><lb ed="R033" n="0530a06"/><p xml:id="pX22p0704b2101">卷者。卷怀之義。一轴之中包含无尽義理。无量法门 <lb ed="X" n="0704b22"/><lb ed="R033" n="0530a07"/>故。</p> <lb ed="X" n="0704b23"/><lb ed="R033" n="0530a08"/><p xml:id="pX22p0704b2301">人题中。学者。效也。後觉者。必效先觉之所为。故古人 <lb ed="X" n="0704b24"/><lb ed="R033" n="0530a09"/>有大彻之後。乃终身居学地者。今大师自称後学。亦 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0704c" n="0704c"/> <lb ed="X" n="0704c01"/><lb ed="R033" n="0530a10"/>此意也。</p><p xml:id="pX22p0704c0104" cb:place="inline">古杭。古称杭州。南宋建都更名临安。今曰 <lb ed="X" n="0704c02"/><lb ed="R033" n="0530a11"/>杭州复古也。雲栖寺名。在五雲山之麓。先是山之巓。 <lb ed="X" n="0704c03"/><lb ed="R033" n="0530a12"/>有五色瑞雲盘旋其上。因以名山<anchor xml:id="nkr_note_add_0704c0301" n="0704c0301"/><anchor xml:id="beg0704c0301" n="0704c0301"/>已<anchor xml:id="end0704c0301"/>。而五雲飞集山 <lb ed="X" n="0704c04"/><lb ed="R033" n="0530a13"/>西坞中。经久不散。时人异之。号为雲栖坞。宋时有志 <lb ed="X" n="0704c05"/><lb ed="R033" n="0530a14"/>逢禅师建寺。号曰<name role="" type="person">雲栖寺</name>。岁久芜废。大师爱其岑寂。 <lb ed="X" n="0704c06"/><lb ed="R033" n="0530a15"/>趺坐其间。时人为之构室。寺复兴焉。</p><p xml:id="pX22p0704c0615" cb:place="inline">沙门。此云勤 <lb ed="X" n="0704c07"/><lb ed="R033" n="0530a16"/>息。勤修戒定慧。息灭贪嗔痴也。有勝道。说道。活道。汚 <lb ed="X" n="0704c08"/><lb ed="R033" n="0530a17"/>道四种不同。勝即<persName>佛</persName>菩萨等。说谓说正法者。活谓修 <lb ed="X" n="0704c09"/><lb ed="R033" n="0530a18"/>善品者。汚谓诸邪行者。</p><p xml:id="pX22p0704c0910" cb:place="inline">袾宏。是法讳。号莲池。仁和 <lb ed="X" n="0704c10"/><lb ed="R033" n="0530b01"/>人。从性天和尙祝发。遍参知识。于笑巖处有所契入。 <lb ed="X" n="0704c11"/><lb ed="R033" n="0530b02"/>遂结茅深谷主张净土。僧腊五旬。世寿八十。化缘既 <lb ed="X" n="0704c12"/><lb ed="R033" n="0530b03"/>毕。念<persName>佛</persName>而逝。</p><p xml:id="pX22p0704c1206" cb:place="inline">述者。传述也。乐记云。知礼乐之情能 <lb ed="X" n="0704c13"/><lb ed="R033" n="0530b04"/>作。识礼乐之文能述。作者谓之圣。述者谓之贤。此经 <lb ed="X" n="0704c14"/><lb ed="R033" n="0530b05"/>虽有古疏数家行世。词虽切而太简。理微露而不彰。 <lb ed="X" n="0704c15"/><lb ed="R033" n="0530b06"/>今兹疏抄。合天台。贤首。会性相二宗。事理双融。宗说 <lb ed="X" n="0704c16"/><lb ed="R033" n="0530b07"/>兼畅。言先圣之欲言。发前贤之未发。可谓千古独创。 <lb ed="X" n="0704c17"/><lb ed="R033" n="0530b08"/>今言述者。乃谦词也。</p> <lb ed="X" n="0704c18"/><lb ed="R033" n="0530b09"/><p xml:id="pX22p0704c1801">科分。</p><p xml:id="pX22p0704c1803" cb:place="inline">科中通序大意者含二義。一通序一经大意 <lb ed="X" n="0704c19"/><lb ed="R033" n="0530b10"/>以明性赞经。二科发挥自性弥陀。唯心净土。为修持 <lb ed="X" n="0704c20"/><lb ed="R033" n="0530b11"/>之本。然後依解起行。执持名号。求愿往生。其钝根者。 <lb ed="X" n="0704c21"/><lb ed="R033" n="0530b12"/>单由事相。专持名号亦得往生。三根普被。上下兼收。 <lb ed="X" n="0704c22"/><lb ed="R033" n="0530b13"/>作末法最後方便。为一经大旨也。二通序作疏大意。 <lb ed="X" n="0704c23"/><lb ed="R033" n="0530b14"/>以感时述意。二科明此一经。事理双融。性相通备。时 <lb ed="X" n="0704c24"/><lb ed="R033" n="0530b15"/>機执性执相。各滞一边。至令廣大法门。迷而不觉。故 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0705a" n="0705a"/> <lb ed="X" n="0705a01"/><lb ed="R033" n="0530b16"/>竭思累载。数易韦编。作此疏抄也。</p> <lb ed="X" n="0705a02"/><lb ed="R033" n="0530b17"/><p xml:id="pX22p0705a0201">开章者。是别开章段。即总启十门是。释文者。是消释 <lb ed="X" n="0705a03"/><lb ed="R033" n="0530b18"/>经文。即别释文義是。大意虽明。本文未委。故别开章 <lb ed="X" n="0705a04"/><lb ed="R033" n="0531a01"/>段。消释经文。使一经玄文委悉详尽。人人晓了也。</p> <lb ed="X" n="0705a05"/><lb ed="R033" n="0531a02"/><p xml:id="pX22p0705a0501">结释咒意者。咒本不可释。而咒意可释。咒意者。拔业 <lb ed="X" n="0705a06"/><lb ed="R033" n="0531a03"/>根生净土也。此咒本不附经。而今归结于此为之解 <lb ed="X" n="0705a07"/><lb ed="R033" n="0531a04"/>释者。正显此净土法门。显密圆通事理无碍也。又见 <lb ed="X" n="0705a08"/><lb ed="R033" n="0531a05"/>此持名念<persName>佛</persName>。是大神咒。大明咒。无上无等等咒也。</p> <lb ed="X" n="0705a09"/><lb ed="R033" n="0531a06"/><p xml:id="pX22p0705a0901">序正流通三分者。晋道安法师。判释东流一代时教。 <lb ed="X" n="0705a10"/><lb ed="R033" n="0531a07"/>为序正流通三分。序者端緖也。如丝之得緖。能尽一 <lb ed="X" n="0705a11"/><lb ed="R033" n="0531a08"/>茧之丝。经之得序。能知一经之旨。又序者东西墙也。 <lb ed="X" n="0705a12"/><lb ed="R033" n="0531a09"/>如观墙序。则知堂奥之浅深。观首序。则明全经之妙 <lb ed="X" n="0705a13"/><lb ed="R033" n="0531a10"/>義。正宗者。一经正所宗尙。如法花之唯有一乘法。无 <lb ed="X" n="0705a14"/><lb ed="R033" n="0531a11"/>二亦无三。楞严之发明常住真心。专修圆照三昧。此 <lb ed="X" n="0705a15"/><lb ed="R033" n="0531a12"/>经之依正淸净。信愿往生是也。前之序。正序此。後之 <lb ed="X" n="0705a16"/><lb ed="R033" n="0531a13"/>流通。正流通此也。流者无住。通者无塞。使此妙法。自 <lb ed="X" n="0705a17"/><lb ed="R033" n="0531a14"/>此界以及他方。由现在以及未来。无有留碍。名为流 <lb ed="X" n="0705a18"/><lb ed="R033" n="0531a15"/>通。</p><p xml:id="pX22p0705a1802" cb:place="inline">为顺者。言剖出经心。方挈出尘之端緖。故通序 <lb ed="X" n="0705a19"/><lb ed="R033" n="0531a16"/>顺序分。随文入观。方知大道之攸归。故开章顺正宗 <lb ed="X" n="0705a20"/><lb ed="R033" n="0531a17"/>分。拔业障根。自然流入淸净海。故结释顺流通分。</p> <lb ed="X" n="0705a21"/><lb ed="R033" n="0531a18"/><p xml:id="pX22p0705a2101">净业者。业居苦之先。烦恼之後。十法界不同。皆由所 <lb ed="X" n="0705a22"/><lb ed="R033" n="0531b01"/>作之业不同。古云。假使百千劫。所作业不忘。又云。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0705a23"/><lb ed="R033" n="0531b02"/>十力中。业力甚深。又云。十方诸国土。皆依业力生。故 <lb ed="X" n="0705a24"/><lb ed="R033" n="0531b03"/>业不可不净。信者不疑之谓。于净土妙理。深信不疑。 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0705b" n="0705b"/> <lb ed="X" n="0705b01"/><lb ed="R033" n="0531b04"/>行者趋造之谓。于弥陀名号。念念明了。愿者乐欲之 <lb ed="X" n="0705b02"/><lb ed="R033" n="0531b05"/>谓。于<name role="" type="person">极乐世界</name>心心向往。此净土三资粮也。</p><p xml:id="pX22p0705b0218" cb:place="inline">亦顺 <lb ed="X" n="0705b03"/><lb ed="R033" n="0531b06"/>者。契其大端。自能深忍。故通序顺信资。善读经者。随 <lb ed="X" n="0705b04"/><lb ed="R033" n="0531b07"/>文入观。故开章顺行资。识所攸归。无不向慕。故结释 <lb ed="X" n="0705b05"/><lb ed="R033" n="0531b08"/>顺愿资。</p> <lb ed="X" n="0705b06"/><lb ed="R033" n="0531b09"/><p xml:id="pX22p0705b0601">初明性者。性即常住真心。全体是<name role="" type="person">极乐世界</name>阿弥陀 <lb ed="X" n="0705b07"/><lb ed="R033" n="0531b10"/><persName>佛</persName>。初明者。恐人认阿弥陀<persName>佛</persName>在自性之外。故古云。若 <lb ed="X" n="0705b08"/><lb ed="R033" n="0531b11"/>认他是<persName>佛</persName>。自<anchor xml:id="nkr_note_add_0705b0801" n="0705b0801"/><anchor xml:id="beg0705b0801" n="0705b0801"/>己<anchor xml:id="end0705b0801"/>却成魔。又云。求人不如求自<anchor xml:id="nkr_note_add_0705b0802" n="0705b0802"/><anchor xml:id="beg0705b0802" n="0705b0802"/>己<anchor xml:id="end0705b0802"/>。但以 <lb ed="X" n="0705b09"/><lb ed="R033" n="0531b12"/>无始暗动。障此静明。故托彼名号。显我自心耳。然西 <lb ed="X" n="0705b10"/><lb ed="R033" n="0531b13"/>方亦实有阿弥陀<persName>佛</persName>。而即此西方<persName>佛</persName>。亦不在自心外。 <lb ed="X" n="0705b11"/><lb ed="R033" n="0531b14"/>即事即理。即理即事。大师恐狂愚错认。故首明也。</p> <lb ed="X" n="0705b12"/><lb ed="R033" n="0531b15"/><p xml:id="pX22p0705b1201">二赞经者。经即<persName>佛</persName>说阿弥陀经。赞者。以此经是一大 <lb ed="X" n="0705b13"/><lb ed="R033" n="0531b16"/>藏中第一方便故。是十方诸<persName>佛</persName>同所赞歎故。以四字 <lb ed="X" n="0705b14"/><lb ed="R033" n="0531b17"/>名号。普接三根。直通五教故。以依经执持能显自性 <lb ed="X" n="0705b15"/><lb ed="R033" n="0531b18"/>于一生中。可从博地。直登十地故。</p> <lb ed="X" n="0705b16"/><lb ed="R033" n="0532a01"/><p xml:id="pX22p0705b1601">三感时者。时。即今末法之时。感者。以时丁末法。根多 <lb ed="X" n="0705b17"/><lb ed="R033" n="0532a02"/>浅薄。法门中人非愚即狂。故微妙法门。或攘臂排为 <lb ed="X" n="0705b18"/><lb ed="R033" n="0532a03"/>小教。或大笑斥作权乘。又或终日唯动数珠。或穷年 <lb ed="X" n="0705b19"/><lb ed="R033" n="0532a04"/>但数黄豆。大师婆心甚切。能不为之伤心也。</p> <lb ed="X" n="0705b20"/><lb ed="R033" n="0532a05"/><p xml:id="pX22p0705b2001">四述意者。意即大师作疏之意。述。陈也。与前述字解 <lb ed="X" n="0705b21"/><lb ed="R033" n="0532a06"/>稍异。大师本意。全在兼利。欲发起众生之真信。故极 <lb ed="X" n="0705b22"/><lb ed="R033" n="0532a07"/>论念<persName>佛</persName>之宏功尔。盖欲以一句弥陀。遍引群生出于 <lb ed="X" n="0705b23"/><lb ed="R033" n="0532a08"/>苦海。那容不饶舌耶。</p> <lb ed="X" n="0705b24"/><lb ed="R033" n="0532a09"/><p xml:id="pX22p0705b2401">五请加者。加是三宝加被。请者。祈请也。<persName>佛</persName>灭度後。凡 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0705c" n="0705c"/> <lb ed="X" n="0705c01"/><lb ed="R033" n="0532a10"/>有著述。皆皈三宝冥希加被。良以自<anchor xml:id="nkr_note_add_0705c0101" n="0705c0101"/><anchor xml:id="beg0705c0101" n="0705c0101"/>己<anchor xml:id="end0705c0101"/>一人心力有 <lb ed="X" n="0705c02"/><lb ed="R033" n="0532a11"/>限。而<persName>佛</persName>具无缘大慈。能令精诚祈请者。自得勝智。故 <lb ed="X" n="0705c03"/><lb ed="R033" n="0532a12"/>请加也。</p> <lb ed="X" n="0705c04"/><lb ed="R033" n="0532a13"/><p xml:id="pX22p0705c0401">通序。</p><p xml:id="pX22p0705c0403" cb:place="inline">灵明二句是纯真。非浊二句是绝妄。灵明是 <lb ed="X" n="0705c05"/><lb ed="R033" n="0532a14"/>照洞彻。言此照体横遍十方。湛寂是寂常恒。言此寂 <lb ed="X" n="0705c06"/><lb ed="R033" n="0532a15"/>体竖穷三际。即楞严所谓。常住妙明不动周圆也。</p> <lb ed="X" n="0705c07"/><lb ed="R033" n="0532a16"/><p xml:id="pX22p0705c0701">修证即不无。染汚即不得故非浊。一切浮尘相。无非 <lb ed="X" n="0705c08"/><lb ed="R033" n="0532a17"/>妙觉体故非淸。迷时似背。而此本不属迷故无背。悟 <lb ed="X" n="0705c09"/><lb ed="R033" n="0532a18"/>时似向。而此本不属悟故无向。即圆觉所谓。一切众 <lb ed="X" n="0705c10"/><lb ed="R033" n="0532b01"/>生本来成<persName>佛</persName>。生死涅槃犹如昨梦也。</p> <lb ed="X" n="0705c11"/><lb ed="R033" n="0532b02"/><p xml:id="pX22p0705c1101">大哉。是赞词。以非幻不灭。故云真体。见犹離见。见不 <lb ed="X" n="0705c12"/><lb ed="R033" n="0532b03"/>能及。有何可思。三世诸<persName>佛</persName>。到此口挂壁上。有何可议。 <lb ed="X" n="0705c13"/><lb ed="R033" n="0532b04"/>其唯者。归结之辞。</p> <lb ed="X" n="0705c14"/><lb ed="R033" n="0532b05"/><p xml:id="pX22p0705c1401">註。</p><p xml:id="pX22p0705c1402" cb:place="inline">此经以自性为宗者。自性谓众生性德之<persName>佛</persName>。非 <lb ed="X" n="0705c15"/><lb ed="R033" n="0532b06"/>自非他。非因非果。即是圆常大觉之体。而此经所谈 <lb ed="X" n="0705c16"/><lb ed="R033" n="0532b07"/>行法。正为显此之觉体。盖以據乎心性。称彼名号。名 <lb ed="X" n="0705c17"/><lb ed="R033" n="0532b08"/>号可彰。托彼名号。观于心性。心性易发也。又复经中 <lb ed="X" n="0705c18"/><lb ed="R033" n="0532b09"/>一切依正。皆彰我自心。无量光即自性照。无量寿即 <lb ed="X" n="0705c19"/><lb ed="R033" n="0532b10"/>自性寂。观音即自性悲。势至即自性智。声闻即自性 <lb ed="X" n="0705c20"/><lb ed="R033" n="0532b11"/>真。菩萨即自性俗。种种莊严。即自性万德万行。若一 <lb ed="X" n="0705c21"/><lb ed="R033" n="0532b12"/>毫法从心外生。则不名为大乘法也。</p> <lb ed="X" n="0705c22"/><lb ed="R033" n="0532b13"/><p xml:id="pX22p0705c2201">问。全彰自性。乃属花严。降此以还。何得有此。答。花严 <lb ed="X" n="0705c23"/><lb ed="R033" n="0532b14"/>乃诸经王。诸经皆花严眷属。今经以花严性海为宗。 <lb ed="X" n="0705c24"/><lb ed="R033" n="0532b15"/>既宗花严。何妨约性。又诸经从法花开显之後。不论 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0706a" n="0706a"/> <lb ed="X" n="0706a01"/><lb ed="R033" n="0532b16"/>何经。总皆<g ref="#CB16199">玄</g>妙。皆可称性故。</p> <lb ed="X" n="0706a02"/><lb ed="R033" n="0532b17"/><p xml:id="pX22p0706a0201">诸经不離自性者。三乘十二分教。教教皆归妙性。言 <lb ed="X" n="0706a03"/><lb ed="R033" n="0532b18"/>言尽摄真如。若離自性。皆为魔境故。</p> <lb ed="X" n="0706a04"/><lb ed="R033" n="0533a01"/><p xml:id="pX22p0706a0401">灵觉者。不同木石之无心。虚空之顽冥。明显者。体露 <lb ed="X" n="0706a05"/><lb ed="R033" n="0533a02"/>堂堂。无遮无障。</p><p xml:id="pX22p0706a0507" cb:place="inline">不得称灵者。日以阳明照昼。月以 <lb ed="X" n="0706a06"/><lb ed="R033" n="0533a03"/>淸凉照夜。虽有光明。而不显灵觉。彼既不自显。人自 <lb ed="X" n="0706a07"/><lb ed="R033" n="0533a04"/>不得称也。</p><p xml:id="pX22p0706a0705" cb:place="inline">无缘而照。勿虑而知。谓之神解。大地莫 <lb ed="X" n="0706a08"/><lb ed="R033" n="0533a05"/>能识其端。至圣犹未穷其顶。谓之不测。</p><p xml:id="pX22p0706a0816" cb:place="inline">不照覆盆 <lb ed="X" n="0706a09"/><lb ed="R033" n="0533a06"/>者。以日月之光属相。不属性故。</p><p xml:id="pX22p0706a0913" cb:place="inline">辉天地透金石者。 <lb ed="X" n="0706a10"/><lb ed="R033" n="0533a07"/>以心光遍乎法界。一切诸法无非<persName>佛</persName>法故。</p><p xml:id="pX22p0706a1017" cb:place="inline">靡所不 <lb ed="X" n="0706a11"/><lb ed="R033" n="0533a08"/>彻者。若通与隔对。是通还成隔。非对隔说通之彻。乃 <lb ed="X" n="0706a12"/><lb ed="R033" n="0533a09"/>真彻也。</p> <lb ed="X" n="0706a13"/><lb ed="R033" n="0533a10"/><p xml:id="pX22p0706a1301">不染者。从来不与染法相应。不与诸尘作对。不摇者。 <lb ed="X" n="0706a14"/><lb ed="R033" n="0533a11"/>万古如如。无有变异。不得称湛者。大地虽常自寂然。 <lb ed="X" n="0706a15"/><lb ed="R033" n="0533a12"/>而土石诸山秽恶充满不湛也。</p><p xml:id="pX22p0706a1513" cb:place="inline">如净琉璃。内外莹 <lb ed="X" n="0706a16"/><lb ed="R033" n="0533a13"/>彻。谓之莹净。寸丝不挂。纤尘不立。谓之无滓。</p><p xml:id="pX22p0706a1618" cb:place="inline">难逃 <lb ed="X" n="0706a17"/><lb ed="R033" n="0533a14"/>壞劫者。以三灾到时。劫火洞然。须弥七金。悉为<g ref="#CB01926">灰</g>烬 <lb ed="X" n="0706a18"/><lb ed="R033" n="0533a15"/>故。</p><p xml:id="pX22p0706a1802" cb:place="inline">推之无始。引之无终者。以真如自体。非前际生。 <lb ed="X" n="0706a19"/><lb ed="R033" n="0533a16"/>非後际灭。毕竟常恒。不断不异故。</p><p xml:id="pX22p0706a1914" cb:place="inline">无恒不恒者。恒 <lb ed="X" n="0706a20"/><lb ed="R033" n="0533a17"/>外有不恒。此恒亦非恒。恒不恒二边俱遣。乃真恒也。 <lb ed="X" n="0706a21"/><lb ed="R033" n="0533a18"/>云有。不受一尘者。浊者。有也。具足诸法。方谓之有。今 <lb ed="X" n="0706a22"/><lb ed="R033" n="0533b01"/>自性離一切法差别之相。所谓非有相。非无相。非双 <lb ed="X" n="0706a23"/><lb ed="R033" n="0533b02"/>亦相。非双非相。非一相。非异相。非非一非异相。非一 <lb ed="X" n="0706a24"/><lb ed="R033" n="0533b03"/>异俱相。是不立一尘非有也。何浊之有。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0706b" n="0706b"/> <lb ed="X" n="0706b01"/><lb ed="R033" n="0533b04"/><p xml:id="pX22p0706b0101">云无。不捨一法者。淸者。无也。不立一尘。方谓之无。今 <lb ed="X" n="0706b02"/><lb ed="R033" n="0533b05"/>自性满足一切功德。所谓有大智慧光明義故。遍照 <lb ed="X" n="0706b03"/><lb ed="R033" n="0533b06"/>法界義故。真实识知義故。常乐我净義故。乃至满足 <lb ed="X" n="0706b04"/><lb ed="R033" n="0533b07"/>无有所少義故。名为<persName>如来</persName>藏。是不捨一法非无也。何 <lb ed="X" n="0706b05"/><lb ed="R033" n="0533b08"/>淸之有。</p> <lb ed="X" n="0706b06"/><lb ed="R033" n="0533b09"/><p xml:id="pX22p0706b0601">捨此而有所去。方可谓之背。今则匪離跬步。涌现宝 <lb ed="X" n="0706b07"/><lb ed="R033" n="0533b10"/>华。不出户庭。围绕行树。虽欲纵之。将去何所故无背。 <lb ed="X" n="0706b08"/><lb ed="R033" n="0533b11"/>迎之而有自来。方可谓之向。今则无行无住。如是而 <lb ed="X" n="0706b09"/><lb ed="R033" n="0533b12"/>来。不动不起。如是而来。若欲迎之。从何所迎故无向。 <lb ed="X" n="0706b10"/><lb ed="R033" n="0533b13"/>意赅善恶凡圣等者。孟子道性善。天台说性恶。一则 <lb ed="X" n="0706b11"/><lb ed="R033" n="0533b14"/>就事造边说。一则就理具边说。今则如实空中。善既 <lb ed="X" n="0706b12"/><lb ed="R033" n="0533b15"/>不立。恶亦何存。祖云。廓然无圣非圣也。经云。凡夫者。 <lb ed="X" n="0706b13"/><lb ed="R033" n="0533b16"/>即非凡夫非凡也。有无如上。性无前际非生也。性无 <lb ed="X" n="0706b14"/><lb ed="R033" n="0533b17"/>後际非灭也。本自具足。无法可增非增也。本无一物。 <lb ed="X" n="0706b15"/><lb ed="R033" n="0533b18"/>无法可减非减也。染净千差非一也。一味平等非异 <lb ed="X" n="0706b16"/><lb ed="R033" n="0534a01"/>也。以一切言说假名无实。但随妄念不可得故。</p> <lb ed="X" n="0706b17"/><lb ed="R033" n="0534a02"/><p xml:id="pX22p0706b1701">当体得名者。常言大者。对小之称。今则不然。直指性 <lb ed="X" n="0706b18"/><lb ed="R033" n="0534a03"/>体。名之曰大。具常遍二義者。涅槃云。所言大者。名之 <lb ed="X" n="0706b19"/><lb ed="R033" n="0534a04"/>为常。此明体无变易。又言大者。其性廣博。犹若虚空。 <lb ed="X" n="0706b20"/><lb ed="R033" n="0534a05"/>此明体性周遍。无法可比者。世间最大。莫若虚空。经 <lb ed="X" n="0706b21"/><lb ed="R033" n="0534a06"/>云。迷妄有虚空。空乃有始。此法无始。又云。一人发真 <lb ed="X" n="0706b22"/><lb ed="R033" n="0534a07"/>归元。十方虚空悉皆销殒。空乃有终。此法无终。是竖 <lb ed="X" n="0706b23"/><lb ed="R033" n="0534a08"/>穷无法可比也。又云。十方虚空生汝心内。犹如片雲 <lb ed="X" n="0706b24"/><lb ed="R033" n="0534a09"/>点太淸裡。空乃有际。此法无际。是横遍无法可比也。 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0706c" n="0706c"/> <lb ed="X" n="0706c01"/><lb ed="R033" n="0534a10"/>喩金喩月。亦复如是无可比也。</p> <lb ed="X" n="0706c02"/><lb ed="R033" n="0534a11"/><p xml:id="pX22p0706c0201">三界虚伪。唯此真实者。虚者不实。如空中华。本无所 <lb ed="X" n="0706c03"/><lb ed="R033" n="0534a12"/>有。伪者不真。如鍮似金。毕竟非金。所谓太山有崩裂。 <lb ed="X" n="0706c04"/><lb ed="R033" n="0534a13"/>大海有枯竭。一切荣华。皆有衰谢。一切眷属。皆有别 <lb ed="X" n="0706c05"/><lb ed="R033" n="0534a14"/>離也。唯有真如诸法中实。所谓有物先天地。无形本 <lb ed="X" n="0706c06"/><lb ed="R033" n="0534a15"/>寂寥。能为万象主。不逐四时凋是也。</p> <lb ed="X" n="0706c07"/><lb ed="R033" n="0534a16"/><p xml:id="pX22p0706c0701">非幻不灭。出圆觉经。经云。幻身灭故。幻心亦灭。幻心 <lb ed="X" n="0706c08"/><lb ed="R033" n="0534a17"/>灭故。幻尘亦灭。幻尘灭故。幻灭亦灭。幻灭灭故。非幻 <lb ed="X" n="0706c09"/><lb ed="R033" n="0534a18"/>不灭。盖谓此性无有变异。毕竟常住。不同诸幻终消 <lb ed="X" n="0706c10"/><lb ed="R033" n="0534b01"/>灭也。</p> <lb ed="X" n="0706c11"/><lb ed="R033" n="0534b02"/><p xml:id="pX22p0706c1101">不可破壞。出起信论。论云。从本以来。離诸名相。毕竟 <lb ed="X" n="0706c12"/><lb ed="R033" n="0534b03"/>平等。不可破壞。盖谓此性在染不破。法身不壞。不同 <lb ed="X" n="0706c13"/><lb ed="R033" n="0534b04"/>有为可破壞也。</p> <lb ed="X" n="0706c14"/><lb ed="R033" n="0534b05"/><p xml:id="pX22p0706c1401">万法不出一心之体者。谓一切万法皆吾心体。非離 <lb ed="X" n="0706c15"/><lb ed="R033" n="0534b06"/>万法别有心体。起信云。心真如者。即是一法界大总 <lb ed="X" n="0706c16"/><lb ed="R033" n="0534b07"/>相法门体。楞严云。此见及缘。原是菩提。妙净明体。又 <lb ed="X" n="0706c17"/><lb ed="R033" n="0534b08"/>云。一切浮尘诸幻化相。其性真为妙觉明体。所谓扑 <lb ed="X" n="0706c18"/><lb ed="R033" n="0534b09"/>落非他物。纵横不是尘。山河及大地。全露法王身也。 <lb ed="X" n="0706c19"/><lb ed="R033" n="0534b10"/>体该相用名之为体者。起信云。一者体大。谓一切法 <lb ed="X" n="0706c20"/><lb ed="R033" n="0534b11"/>真如平等不增减故。二者相大。谓<persName>如来</persName>藏具足无量 <lb ed="X" n="0706c21"/><lb ed="R033" n="0534b12"/>性功德故。三者用大。能生一切世间出世间善因果 <lb ed="X" n="0706c22"/><lb ed="R033" n="0534b13"/>故。今则若相若用。俱归此体为真体也。</p> <lb ed="X" n="0706c23"/><lb ed="R033" n="0534b14"/><p xml:id="pX22p0706c2301">不可思议者下。是先合解。心言路绝。谓从本以来。離 <lb ed="X" n="0706c24"/><lb ed="R033" n="0534b15"/>言说相。離心缘相。一切法不可说。不可念。名为真如 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0707a" n="0707a"/> <lb ed="X" n="0707a01"/><lb ed="R033" n="0534b16"/>故。</p> <lb ed="X" n="0707a02"/><lb ed="R033" n="0534b17"/><p xml:id="pX22p0707a0201">不可思者下。是次分解。法无相想。谓有相可思。无相 <lb ed="X" n="0707a03"/><lb ed="R033" n="0534b18"/>难思。汝暂擧心。尘劳先起。是思之有过也。思亦徒劳。 <lb ed="X" n="0707a04"/><lb ed="R033" n="0535a01"/>是思之无功也。心欲缘而虑亡者。擧心欲缘。思虑先。 <lb ed="X" n="0707a05"/><lb ed="R033" n="0535a02"/>亡。以真如无相想。即心绝故。</p> <lb ed="X" n="0707a06"/><lb ed="R033" n="0535a03"/><p xml:id="pX22p0707a0601">理圆者。理性圆融。不可分析。如一多交彻。大小互融。 <lb ed="X" n="0707a07"/><lb ed="R033" n="0535a04"/>真妄交参。染净不二等。言偏者。如言一则遗多。言大 <lb ed="X" n="0707a08"/><lb ed="R033" n="0535a05"/>则失小。谈真则违俗。说染则违净等。所谓开口成双 <lb ed="X" n="0707a09"/><lb ed="R033" n="0535a06"/>橛。扬眉落二三也。是言之有过也。言不能尽。是言之 <lb ed="X" n="0707a10"/><lb ed="R033" n="0535a07"/>无功也。口欲谈而词丧者。开口欲谈。言谓先丧。以至 <lb ed="X" n="0707a11"/><lb ed="R033" n="0535a08"/>理绝言。无容措口故。如善天女者。花严云。自在天王 <lb ed="X" n="0707a12"/><lb ed="R033" n="0535a09"/>有天<anchor xml:id="nkr_note_add_0707a1201" n="0707a1201"/><anchor xml:id="beg0707a1201" n="0707a1201"/>采<anchor xml:id="end0707a1201"/>女名曰善口。于其口中出一音声。则与百千 <lb ed="X" n="0707a13"/><lb ed="R033" n="0535a10"/>种乐而共相应等。</p> <lb ed="X" n="0707a14"/><lb ed="R033" n="0535a11"/><p xml:id="pX22p0707a1401">至理极名者。如名真如。则可以不妄不变思议。或名 <lb ed="X" n="0707a15"/><lb ed="R033" n="0535a12"/>圆觉。则可以满足虚灵思议。或名<persName>佛</persName>性。则可以離过 <lb ed="X" n="0707a16"/><lb ed="R033" n="0535a13"/>绝非思议。皆非至理极名。今名不可思议。则至理之 <lb ed="X" n="0707a17"/><lb ed="R033" n="0535a14"/>极名无以加也。</p> <lb ed="X" n="0707a18"/><lb ed="R033" n="0535a15"/><p xml:id="pX22p0707a1801">法性<persName>佛</persName>性者。智度论云。<persName>佛</persName>名曰觉。法名不觉。是乃以 <lb ed="X" n="0707a19"/><lb ed="R033" n="0535a16"/>智为<persName>佛</persName>。以理为法。贤首據此。故云无情无知觉。指其 <lb ed="X" n="0707a20"/><lb ed="R033" n="0535a17"/>性为法性。有情有知觉。指其性为<persName>佛</persName>性。然二性虽分 <lb ed="X" n="0707a21"/><lb ed="R033" n="0535a18"/>属情与无情。法性亦可通有情。以众生乃诸法中之 <lb ed="X" n="0707a22"/><lb ed="R033" n="0535b01"/>一法故。故曰。兼无情分中谓之法性。<persName>佛</persName>性唯局有情。 <lb ed="X" n="0707a23"/><lb ed="R033" n="0535b02"/>不通无情。以木石等无知觉故。故曰。独有情分中谓 <lb ed="X" n="0707a24"/><lb ed="R033" n="0535b03"/>之<persName>佛</persName>性。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0707b" n="0707b"/> <lb ed="X" n="0707b01"/><lb ed="R033" n="0535b04"/><p xml:id="pX22p0707b0101">且指<persName>佛</persName>性而言者。自性实通二种。如花严云。若人欲 <lb ed="X" n="0707b02"/><lb ed="R033" n="0535b05"/>识真空理。心内真如还遍外。情与无情同一体。处处 <lb ed="X" n="0707b03"/><lb ed="R033" n="0535b06"/>皆同真法界。今云尔者。但以此经重一心念<persName>佛</persName>求愿 <lb ed="X" n="0707b04"/><lb ed="R033" n="0535b07"/>往生。乃借彼<persName>佛</persName>境显我自心故。且指有情<persName>佛</persName>性也。</p> <lb ed="X" n="0707b05"/><lb ed="R033" n="0535b08"/><p xml:id="pX22p0707b0501">性而曰自。自有二義。一自然之自。二自<anchor xml:id="nkr_note_add_0707b0501" n="0707b0501"/><anchor xml:id="beg0707b0501" n="0707b0501"/>己<anchor xml:id="end0707b0501"/>之自。</p><p xml:id="pX22p0707b0519" cb:place="inline">法 <lb ed="X" n="0707b06"/><lb ed="R033" n="0535b09"/>尔如然非作得者。妙性天然。不因修得。迷时无失。悟 <lb ed="X" n="0707b07"/><lb ed="R033" n="0535b10"/>时无得。有物浑成。本自如如故。此自然之自也。是我 <lb ed="X" n="0707b08"/><lb ed="R033" n="0535b11"/>自<anchor xml:id="nkr_note_add_0707b0801" n="0707b0801"/><anchor xml:id="beg0707b0801" n="0707b0801"/>己<anchor xml:id="end0707b0801"/>非属他者。以外道或计自然。或计因缘。或计虚 <lb ed="X" n="0707b09"/><lb ed="R033" n="0535b12"/>空。或计天与。不一而足。此皆迷<anchor xml:id="nkr_note_add_0707b0901" n="0707b0901"/><anchor xml:id="beg0707b0901" n="0707b0901"/>己<anchor xml:id="end0707b0901"/>为物所转。不知此 <lb ed="X" n="0707b10"/><lb ed="R033" n="0535b13"/>性本非天降。不属地生。亦非人与。乃当人自<anchor xml:id="nkr_note_add_0707b1001" n="0707b1001"/><anchor xml:id="beg0707b1001" n="0707b1001"/>己<anchor xml:id="end0707b1001"/>不属 <lb ed="X" n="0707b11"/><lb ed="R033" n="0535b14"/>于他故。此自<anchor xml:id="nkr_note_add_0707b1101" n="0707b1101"/><anchor xml:id="beg0707b1101" n="0707b1101"/>己<anchor xml:id="end0707b1101"/>之自也。</p><p xml:id="pX22p0707b1110" cb:place="inline">对万法曰本心。对始觉曰 <lb ed="X" n="0707b12"/><lb ed="R033" n="0535b15"/>本觉。无知之知谓真知。无识之识谓真识。无有虚妄。 <lb ed="X" n="0707b13"/><lb ed="R033" n="0535b16"/>无有变异。名为真如。</p> <lb ed="X" n="0707b14"/><lb ed="R033" n="0535b17"/><p xml:id="pX22p0707b1401">若就当经下是解。释序文<anchor xml:id="nkr_note_add_0707b1401" n="0707b1401"/><anchor xml:id="beg0707b1401" n="0707b1401"/>已<anchor xml:id="end0707b1401"/>竟下。复配属诸经。今先 <lb ed="X" n="0707b15"/><lb ed="R033" n="0535b18"/>就当经配光寿也。绝待交融者。光与寿似对待法。而 <lb ed="X" n="0707b16"/><lb ed="R033" n="0536a01"/>其实擧光则融寿。擧寿则融光。原非二物。有何对待。</p> <lb ed="X" n="0707b17"/><lb ed="R033" n="0536a02"/><p xml:id="pX22p0707b1701">一切功德。谓无漏性功德无量者。具足圆满不可 <lb ed="X" n="0707b18"/><lb ed="R033" n="0536a03"/>思议也。而以此句。当非浊非淸二句者。以但有淸浊 <lb ed="X" n="0707b19"/><lb ed="R033" n="0536a04"/>向背。即有对待不融通。便不是性功德。便非无量。今 <lb ed="X" n="0707b20"/><lb ed="R033" n="0536a05"/>无淸浊向背。是一切功德皆无量也。</p><p xml:id="pX22p0707b2015" cb:place="inline">全体是当人 <lb ed="X" n="0707b21"/><lb ed="R033" n="0536a06"/>者。谓梵语阿弥陀。此云无量寿。无量光。而自性寂。即 <lb ed="X" n="0707b22"/><lb ed="R033" n="0536a07"/>是无量寿。自性照。即是无量光。寂照不二。即是光寿 <lb ed="X" n="0707b23"/><lb ed="R033" n="0536a08"/>交融。则阿弥陀<persName>佛</persName>。岂不即是当人自性。</p> <lb ed="X" n="0707b24"/><lb ed="R033" n="0536a09"/><p xml:id="pX22p0707b2401">又初句明无下。配三大也。用大者。谓众生心具有无 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0707c" n="0707c"/> <lb ed="X" n="0707c01"/><lb ed="R033" n="0536a10"/>边妙用。论云。三者用大。能生一切世间出世间善因 <lb ed="X" n="0707c02"/><lb ed="R033" n="0536a11"/>果故。今此灵明无所不照。即是能生一切世出世善 <lb ed="X" n="0707c03"/><lb ed="R033" n="0536a12"/>因果也。相大者。谓众生心具有<persName>如来</persName>智慧德相。论云。 <lb ed="X" n="0707c04"/><lb ed="R033" n="0536a13"/>二者相大。谓<persName>如来</persName>藏具足无量性功德故。今此湛寂 <lb ed="X" n="0707c05"/><lb ed="R033" n="0536a14"/>无所不含。即是具足无量性功德也。体大者。谓众生 <lb ed="X" n="0707c06"/><lb ed="R033" n="0536a15"/>心是一法界大总相法门体。论云。一者体大。谓一切 <lb ed="X" n="0707c07"/><lb ed="R033" n="0536a16"/>法真如平等不增减故。今此灵心绝待。迥绝二边。即 <lb ed="X" n="0707c08"/><lb ed="R033" n="0536a17"/>是不增不减一味平等也。</p><p xml:id="pX22p0707c0811" cb:place="inline">即三即一。双泯双存者。 <lb ed="X" n="0707c09"/><lb ed="R033" n="0536a18"/>体非相用。乃至用非体相即三也。而又離体无相用。 <lb ed="X" n="0707c10"/><lb ed="R033" n="0536b01"/>離相无体用等即一也。一即三则一泯。三即一则三 <lb ed="X" n="0707c11"/><lb ed="R033" n="0536b02"/>泯双泯也。而又一即三则三存。三即一则一存双存 <lb ed="X" n="0707c12"/><lb ed="R033" n="0536b03"/>也。存时即泯。泯时即存。非泯非存。不可思议。</p> <lb ed="X" n="0707c13"/><lb ed="R033" n="0536b04"/><p xml:id="pX22p0707c1301">又初句言照下配三德。智慧光明遍照法界名为般 <lb ed="X" n="0707c14"/><lb ed="R033" n="0536b05"/>若。離一切染得大自在名为解脱。心体離念法界一 <lb ed="X" n="0707c15"/><lb ed="R033" n="0536b06"/>相名为法身。是三种皆具常乐我净四德。故皆云德。 <lb ed="X" n="0707c16"/><lb ed="R033" n="0536b07"/>然有果上修成三德。因中性具三德。今指因中性具 <lb ed="X" n="0707c17"/><lb ed="R033" n="0536b08"/>而言也。</p> <lb ed="X" n="0707c18"/><lb ed="R033" n="0536b09"/><p xml:id="pX22p0707c1801">又以四法界下配四法界。</p><p xml:id="pX22p0707c1811" cb:place="inline">法者。轨则也。界有性分 <lb ed="X" n="0707c19"/><lb ed="R033" n="0536b10"/>二義。事法界界字是分義。以众生色心等法。一一差 <lb ed="X" n="0707c20"/><lb ed="R033" n="0536b11"/>别各有分剂故。理法界界字是性義。以众生色心等 <lb ed="X" n="0707c21"/><lb ed="R033" n="0536b12"/>法。虽有差别同一体性故。事理无碍法界者。理由事 <lb ed="X" n="0707c22"/><lb ed="R033" n="0536b13"/>显。事得理成。理事互融。性分交彻故。事事无碍法界 <lb ed="X" n="0707c23"/><lb ed="R033" n="0536b14"/>者。一切分齐事法称性融通。一多相即。大小互融。重 <lb ed="X" n="0707c24"/><lb ed="R033" n="0536b15"/>重无尽故。</p><p xml:id="pX22p0707c2405" cb:place="inline">不可思议。配事事无碍者。以前三法界。 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0708a" n="0708a"/> <lb ed="X" n="0708a01"/><lb ed="R033" n="0536b16"/>同教一乘。犹可思议。後一唯花严别教一乘。不可思 <lb ed="X" n="0708a02"/><lb ed="R033" n="0536b17"/>议也。</p><p xml:id="pX22p0708a0203" cb:place="inline">分摄于圆者。或曰。事事无碍。唯属花严。今经 <lb ed="X" n="0708a03"/><lb ed="R033" n="0536b18"/>何得有此。故曰。一大时教。唯花严为圆。圆为能摄一 <lb ed="X" n="0708a04"/><lb ed="R033" n="0537a01"/>切。故诸经无不摄归花严。今此经有少分事事无碍。 <lb ed="X" n="0708a05"/><lb ed="R033" n="0537a02"/>故得分摄于圆也。</p> <lb ed="X" n="0708a06"/><lb ed="R033" n="0537a03"/><p xml:id="pX22p0708a0601">然通序大意先明性者。一切法门全归自性。千经所 <lb ed="X" n="0708a07"/><lb ed="R033" n="0537a04"/>演无有馀因。今此念<persName>佛</persName>往生。必先明自性弥陀为本。 <lb ed="X" n="0708a08"/><lb ed="R033" n="0537a05"/>然後一心称名求愿往生。必于宝刹速证无生。直入 <lb ed="X" n="0708a09"/><lb ed="R033" n="0537a06"/>圣阶度生亦廣。所谓先悟毘卢法界。後修普贤行门 <lb ed="X" n="0708a10"/><lb ed="R033" n="0537a07"/>也。设使不明性体。罔意造修。纵得往生。只成末品。先 <lb ed="X" n="0708a11"/><lb ed="R033" n="0537a08"/>明自性意在斯乎。</p> <lb ed="X" n="0708a12"/><lb ed="R033" n="0537a09"/><p xml:id="pX22p0708a1201">序。</p><p xml:id="pX22p0708a1202" cb:place="inline">澄浊二句。先叙工夫。三祇二句。次赞超勝。</p><p xml:id="pX22p0708a1218" cb:place="inline">澄 <lb ed="X" n="0708a13"/><lb ed="R033" n="0537a10"/>浊而淸者。以<persName>佛</persName>名号投于乱心。乱心不得不净。如水 <lb ed="X" n="0708a14"/><lb ed="R033" n="0537a11"/>淸珠投于浊水。浊水不得不淸也。返背而向者。一向 <lb ed="X" n="0708a15"/><lb ed="R033" n="0537a12"/>流落他鄕。不思故国。今则迴神宝刹将觐慈尊也。一 <lb ed="X" n="0708a16"/><lb ed="R033" n="0537a13"/>念是智。片言是境。越僧祇谓智超勝。齐诸圣是境妙 <lb ed="X" n="0708a17"/><lb ed="R033" n="0537a14"/>圆。僧祇者。无数劫也。</p> <lb ed="X" n="0708a18"/><lb ed="R033" n="0537a15"/><p xml:id="pX22p0708a1801">问。三祇行满。即坐道场成正觉。今念<persName>佛</persName>者。纵得往生 <lb ed="X" n="0708a19"/><lb ed="R033" n="0537a16"/>尙未得<persName>佛</persName>。何乃便越三祇耶。</p><p xml:id="pX22p0708a1912" cb:place="inline">答。今三只是约信解。 <lb ed="X" n="0708a20"/><lb ed="R033" n="0537a17"/>以三昧功成之人。虽功行未满。而法身<anchor xml:id="nkr_note_add_0708a2001" n="0708a2001"/><anchor xml:id="beg0708a2001" n="0708a2001"/>已<anchor xml:id="end0708a2001"/>明。三祇极 <lb ed="X" n="0708a21"/><lb ed="R033" n="0537a18"/>果以解了故。亦可言超也。此约解言。不论功行。</p><p xml:id="pX22p0708a2119" cb:place="inline">又 <lb ed="X" n="0708a22"/><lb ed="R033" n="0537b01"/>越僧只是实语。不必但约。解说。以三祇行满。方得成 <lb ed="X" n="0708a23"/><lb ed="R033" n="0537b02"/><persName>佛</persName>。此是藏教果头<persName>佛</persName>。今经是圆顿教。但得上生即登 <lb ed="X" n="0708a24"/><lb ed="R033" n="0537b03"/>初地。而果头<persName>佛</persName>上与圆教七信齐。岂不是越僧祇于 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0708b" n="0708b"/> <lb ed="X" n="0708b01"/><lb ed="R033" n="0537b04"/>一念。</p> <lb ed="X" n="0708b02"/><lb ed="R033" n="0537b05"/><p xml:id="pX22p0708b0201">妙用有二。在<persName>如来</persName>说经。是利生之妙用。以四字遍引 <lb ed="X" n="0708b03"/><lb ed="R033" n="0537b06"/>众生出于苦海。岂非至妙。在众生持名。是自利之妙 <lb ed="X" n="0708b04"/><lb ed="R033" n="0537b07"/>用。以四字直使初心登乎智地。又岂非至妙。</p> <lb ed="X" n="0708b05"/><lb ed="R033" n="0537b08"/><p xml:id="pX22p0708b0501">註。</p><p xml:id="pX22p0708b0502" cb:place="inline">毕竟平等者。论云。一切诸法。从本以来離诸名 <lb ed="X" n="0708b06"/><lb ed="R033" n="0537b09"/>相。毕竟平等。唯是一心。今寂照之体。无有淸浊向背。 <lb ed="X" n="0708b07"/><lb ed="R033" n="0537b10"/>正是等同一味。唯一真如。故云毕竟平等。唯是一心 <lb ed="X" n="0708b08"/><lb ed="R033" n="0537b11"/>也。</p> <lb ed="X" n="0708b09"/><lb ed="R033" n="0537b12"/><p xml:id="pX22p0708b0901">约生灭门者。上明性一科。是约真如门说。今赞经。是 <lb ed="X" n="0708b10"/><lb ed="R033" n="0537b13"/>约生灭门说也。论云。依一心法有二种门。一者心真 <lb ed="X" n="0708b11"/><lb ed="R033" n="0537b14"/>如门。二者心生灭门。心真如者。即是一法界大总相 <lb ed="X" n="0708b12"/><lb ed="R033" n="0537b15"/>法门体。心生灭者。依<persName>如来</persName>藏故。有生灭心。所谓不生 <lb ed="X" n="0708b13"/><lb ed="R033" n="0537b16"/>不灭。与生灭和合。非一非异。名为阿黎耶识云云。此 <lb ed="X" n="0708b14"/><lb ed="R033" n="0537b17"/>即生灭门也。</p> <lb ed="X" n="0708b15"/><lb ed="R033" n="0537b18"/><p xml:id="pX22p0708b1501">以不如实知。不觉有其念者。论云。阿黎耶识有二种 <lb ed="X" n="0708b16"/><lb ed="R033" n="0538a01"/>義。一者觉義。二者不觉義。所言觉義者。谓心体離念。 <lb ed="X" n="0708b17"/><lb ed="R033" n="0538a02"/>即是<persName>如来</persName>平等法身。所言不觉義者。谓不如实知真 <lb ed="X" n="0708b18"/><lb ed="R033" n="0538a03"/>如法一故。不觉心起而有其念。<note place="inline">今释</note>不知真如法一。 <lb ed="X" n="0708b19"/><lb ed="R033" n="0538a04"/>谓不了如理一味也。得见心性。心即常住。名如实知。 <lb ed="X" n="0708b20"/><lb ed="R033" n="0538a05"/>即此不知。即是根本无明。心起有念。即是业相。论云。 <lb ed="X" n="0708b21"/><lb ed="R033" n="0538a06"/>依不觉故。心动说名为业也。然此虽动念而极微细。 <lb ed="X" n="0708b22"/><lb ed="R033" n="0538a07"/>缘起一相能所不分。即当黎耶自体分也。</p> <lb ed="X" n="0708b23"/><lb ed="R033" n="0538a08"/><p xml:id="pX22p0708b2301">无明所覆。失本流末者。无明。即根本无明。即不如实 <lb ed="X" n="0708b24"/><lb ed="R033" n="0538a09"/>知也。覆。谓覆盖真性。本即真性。末谓三细六粗。既失 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0708c" n="0708c"/> <lb ed="X" n="0708c01"/><lb ed="R033" n="0538a10"/>本自流末。</p><p xml:id="pX22p0708c0105" cb:place="inline">浑乱真体者。如楞严云。譬如淸水。淸洁 <lb ed="X" n="0708c02"/><lb ed="R033" n="0538a11"/>本然。有诸世人。取彼土尘。投于淸水。水亡淸洁。容貌 <lb ed="X" n="0708c03"/><lb ed="R033" n="0538a12"/>汩然。名之曰浊。</p><p xml:id="pX22p0708c0307" cb:place="inline">复使净洁者。楞严云。如澄浊水。贮 <lb ed="X" n="0708c04"/><lb ed="R033" n="0538a13"/>于净器。静深不动。沙土自沉。淸水现前。名为初伏客 <lb ed="X" n="0708c05"/><lb ed="R033" n="0538a14"/>尘烦恼。去泥纯水。名为永断根本无明。</p> <lb ed="X" n="0708c06"/><lb ed="R033" n="0538a15"/><p xml:id="pX22p0708c0601">无明所引等。此无明。亦即根本无明。觉即本觉。尘即 <lb ed="X" n="0708c07"/><lb ed="R033" n="0538a16"/>三细六粗。由无明生业相。乃至造业受报。是渐远真 <lb ed="X" n="0708c08"/><lb ed="R033" n="0538a17"/>如之觉。随逐境界之尘。如穷子捨父逃逝。故名曰背。</p> <lb ed="X" n="0708c09"/><lb ed="R033" n="0538a18"/><p xml:id="pX22p0708c0901">返其去路者。谓不须别寻归路。即就路还家。便得 <lb ed="X" n="0708c10"/><lb ed="R033" n="0538b01"/>返身见父。先破执取计名。空其人执。次破相续智相。 <lb ed="X" n="0708c11"/><lb ed="R033" n="0538b02"/>荡其法执。次破三细赖耶。归于觉体。斯之谓向也。</p> <lb ed="X" n="0708c12"/><lb ed="R033" n="0538b03"/><p xml:id="pX22p0708c1201">修证即不无者。南嶽让禅师参六祖。祖问甚处来。让 <lb ed="X" n="0708c13"/><lb ed="R033" n="0538b04"/>云嵩山。祖云。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0708001" n="0708001"/>恁么物。恁么来。让云。说似一物即不中。 <lb ed="X" n="0708c14"/><lb ed="R033" n="0538b05"/>祖云。还假修证否。云。修证即不无。染汚即不得。今谓 <lb ed="X" n="0708c15"/><lb ed="R033" n="0538b06"/>且就众生一期修证。似有澄返之迹。修证即不无也。 <lb ed="X" n="0708c16"/><lb ed="R033" n="0538b07"/>而于自性实无得失增损。染汚即不得也。</p> <lb ed="X" n="0708c17"/><lb ed="R033" n="0538b08"/><p xml:id="pX22p0708c1701">不退有四。以未断烦恼。生同居土。为愿不退。破见思。 <lb ed="X" n="0708c18"/><lb ed="R033" n="0538b09"/>生方便土。为行不退。破尘沙。分破无明。生实报土。为 <lb ed="X" n="0708c19"/><lb ed="R033" n="0538b10"/>智不退。破三惑尽。生寂光土。为位不退。则不退名同。 <lb ed="X" n="0708c20"/><lb ed="R033" n="0538b11"/>而浅深自别。</p> <lb ed="X" n="0708c21"/><lb ed="R033" n="0538b12"/><p xml:id="pX22p0708c2101">力用力字。内含三義。一者本性功德力。二者行人念 <lb ed="X" n="0708c22"/><lb ed="R033" n="0538b13"/>力。三者弥陀愿力。本性如舟船。念力如橹棹。愿力如 <lb ed="X" n="0708c23"/><lb ed="R033" n="0538b14"/>顺风。三力周圆。必登彼岸故。</p> <lb ed="X" n="0708c24"/><lb ed="R033" n="0538b15"/><p xml:id="pX22p0708c2401">三藏。谓经律论。又<persName>佛</persName>藏。菩萨藏。声闻藏。十二部谓修 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0709a" n="0709a"/> <lb ed="X" n="0709a01"/><lb ed="R033" n="0538b16"/>多罗。重颂。授记。孤起。无问自说。因缘。譬喩。本事。本生。 <lb ed="X" n="0709a02"/><lb ed="R033" n="0538b17"/>方廣。未曾有。论议。</p> <lb ed="X" n="0709a03"/><lb ed="R033" n="0538b18"/><p xml:id="pX22p0709a0301">用从体相而出者。<persName>佛</persName>证平等真如恒沙性德。然後流 <lb ed="X" n="0709a04"/><lb ed="R033" n="0539a01"/>出报化之用演说此经。是<persName>如来</persName>之用。固从体相而出。 <lb ed="X" n="0709a05"/><lb ed="R033" n="0539a02"/>今众生依经念<persName>佛</persName>。顿超即证。亦以本有真如。本具性 <lb ed="X" n="0709a06"/><lb ed="R033" n="0539a03"/>德。方有如是力用。故云从体相而出也。</p> <lb ed="X" n="0709a07"/><lb ed="R033" n="0539a04"/><p xml:id="pX22p0709a0701">称性而谈指花严。正直而说指法花。方便未彰者。以 <lb ed="X" n="0709a08"/><lb ed="R033" n="0539a05"/>花严唯谈性海圆融。缘起无碍。相即相入。帝网褈褈。 <lb ed="X" n="0709a09"/><lb ed="R033" n="0539a06"/>六相十玄四种法界等。二乘贤圣。尙如聋哑。末法下 <lb ed="X" n="0709a10"/><lb ed="R033" n="0539a07"/>凡。岂能修证。故方便未彰。法花正直捨方便。但说无 <lb ed="X" n="0709a11"/><lb ed="R033" n="0539a08"/>上道。开方便门。示真实相。开权显实。会三皈一。皆不 <lb ed="X" n="0709a12"/><lb ed="R033" n="0539a09"/>明示进修方便。故亦方便未彰。浩博难持。如廣修万 <lb ed="X" n="0709a13"/><lb ed="R033" n="0539a10"/>行等。幽深罔措。如直悟一心等。</p> <lb ed="X" n="0709a14"/><lb ed="R033" n="0539a11"/><p xml:id="pX22p0709a1401">即方便成圆顿者。称彼名号方便法也。上品上生即 <lb ed="X" n="0709a15"/><lb ed="R033" n="0539a12"/>登初地。岂非圆顿。为通<g ref="#CB16199">玄</g>秘诀。换骨神丹。如後文所 <lb ed="X" n="0709a16"/><lb ed="R033" n="0539a13"/>赞。</p> <lb ed="X" n="0709a17"/><lb ed="R033" n="0539a14"/><p xml:id="pX22p0709a1701">又前是下。是总结两节。性德。修德。出天台教。自性淸 <lb ed="X" n="0709a18"/><lb ed="R033" n="0539a15"/>净。離垢淸净。出起信论。性净障尽。出圆觉经。互融一 <lb ed="X" n="0709a19"/><lb ed="R033" n="0539a16"/>句。总顶上三种。互融不二者。谓全性起修。全修即性。 <lb ed="X" n="0709a20"/><lb ed="R033" n="0539a17"/>性外无修。修外无性也。又旧云。性净障尽。互融不二 <lb ed="X" n="0709a21"/><lb ed="R033" n="0539a18"/>者。以全性起修时。破全性之无明。断全性之生死。终 <lb ed="X" n="0709a22"/><lb ed="R033" n="0539b01"/>日本体。终日工夫。性净即障尽也。以全修即性时。虽 <lb ed="X" n="0709a23"/><lb ed="R033" n="0539b02"/>破无明。破无所破。虽断生死。断无所断。终日工夫。终 <lb ed="X" n="0709a24"/><lb ed="R033" n="0539b03"/>日本体。障尽即性净也。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0709b" n="0709b"/> <lb ed="X" n="0709b01"/><lb ed="R033" n="0539b04"/><p xml:id="pX22p0709b0101">序。</p><p xml:id="pX22p0709b0102" cb:place="inline">故我<persName>世尊</persName>乍说三乘者。故字。承上妙用来。我者。 <lb ed="X" n="0709b02"/><lb ed="R033" n="0539b05"/>亲之之辞。乍说三乘。指花严之後。法花以前。四十年 <lb ed="X" n="0709b03"/><lb ed="R033" n="0539b06"/>所说之法。</p> <lb ed="X" n="0709b04"/><lb ed="R033" n="0539b07"/><p xml:id="pX22p0709b0401">终归一实者。指法花经。此经荡化城之执教。解草庵 <lb ed="X" n="0709b05"/><lb ed="R033" n="0539b08"/>之滞情。开方便之权门。示真实之妙理故。</p> <lb ed="X" n="0709b06"/><lb ed="R033" n="0539b09"/><p xml:id="pX22p0709b0601">等颁珍赐者。如诸子出宅。等赐大车。其车高廣。众宝 <lb ed="X" n="0709b07"/><lb ed="R033" n="0539b10"/>莊挍等。</p> <lb ed="X" n="0709b08"/><lb ed="R033" n="0539b11"/><p xml:id="pX22p0709b0801">更锡殊恩者。殊恩言异常之恩。因上有如是至妙之 <lb ed="X" n="0709b09"/><lb ed="R033" n="0539b12"/>用。故于一代时教中复出此经也。</p> <lb ed="X" n="0709b10"/><lb ed="R033" n="0539b13"/><p xml:id="pX22p0709b1001">註。</p><p xml:id="pX22p0709b1002" cb:place="inline">非究竟者。随宜之权。非出世本怀也。如经云。我 <lb ed="X" n="0709b11"/><lb ed="R033" n="0539b14"/>此九部法。随顺众生说。入大乘为本。以故说是经。是 <lb ed="X" n="0709b12"/><lb ed="R033" n="0539b15"/>也。</p><p xml:id="pX22p0709b1202" cb:place="inline">乘本无三者。如经云。十方<persName>佛</persName>土中。唯有一乘法。 <lb ed="X" n="0709b13"/><lb ed="R033" n="0539b16"/>无二亦无三。</p><p xml:id="pX22p0709b1306" cb:place="inline">权说有三者。如经云。除<persName>佛</persName>方便说。但 <lb ed="X" n="0709b14"/><lb ed="R033" n="0539b17"/>以假名字。引导于众生。</p> <lb ed="X" n="0709b15"/><lb ed="R033" n="0539b18"/><p xml:id="pX22p0709b1501">始成正觉演大花严者。谓<persName>如来</persName>于菩提场成<persName>等正觉</persName>。 <lb ed="X" n="0709b16"/><lb ed="R033" n="0540a01"/>与四十二位法身大士。及夙世善根成熟天龙八部 <lb ed="X" n="0709b17"/><lb ed="R033" n="0540a02"/>等。如雲笼月。为说圆满修多罗。菩萨万行。因华。莊严 <lb ed="X" n="0709b18"/><lb ed="R033" n="0540a03"/>一乘果海。</p><p xml:id="pX22p0709b1805" cb:place="inline">大教难投者。如文殊。普贤。诸大菩萨。各 <lb ed="X" n="0709b19"/><lb ed="R033" n="0540a04"/>各领解得益。其上德声闻。积行菩萨。如聋如盲。杜视 <lb ed="X" n="0709b20"/><lb ed="R033" n="0540a05"/>绝听。于是<persName>如来</persName>脱舍那珍御之服。著丈六弊垢之衣。 <lb ed="X" n="0709b21"/><lb ed="R033" n="0540a06"/>退归鹿苑。说四谛。十二因缘。六波罗蜜之三乘权法。</p> <lb ed="X" n="0709b22"/><lb ed="R033" n="0540a07"/><p xml:id="pX22p0709b2201">後乃会权归实者。阿含之後。复经方等弹诃。般若 <lb ed="X" n="0709b23"/><lb ed="R033" n="0540a08"/>淘汰。四十年馀。至法花会上。方能会归一乘也。权即 <lb ed="X" n="0709b24"/><lb ed="R033" n="0540a09"/>三。实即一。大车。谓大白牛车。即大乘妙法也。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0709c" n="0709c"/> <lb ed="X" n="0709c01"/><lb ed="R033" n="0540a10"/><p xml:id="pX22p0709c0101">不论大根小根三句。对上始成正觉。演大花严说。谓 <lb ed="X" n="0709c02"/><lb ed="R033" n="0540a11"/>花严纯接上根。下根绝分。今则上自不退菩萨。下及 <lb ed="X" n="0709c03"/><lb ed="R033" n="0540a12"/>悠悠凡夫。三根普利故。</p> <lb ed="X" n="0709c04"/><lb ed="R033" n="0540a13"/><p xml:id="pX22p0709c0401">亦不待根熟四句。对上大教难投五句说。谓法花待 <lb ed="X" n="0709c05"/><lb ed="R033" n="0540a14"/>根成熟。方乃会归。今则不俟弹诃。无烦淘汰。即得西 <lb ed="X" n="0709c06"/><lb ed="R033" n="0540a15"/>归故。</p> <lb ed="X" n="0709c07"/><lb ed="R033" n="0540a16"/><p xml:id="pX22p0709c0701">不次之擢者。言此土修行。渐渐断惑。方出生死。如授 <lb ed="X" n="0709c08"/><lb ed="R033" n="0540a17"/>官者。必循资格次第升授。今念<persName>佛</persName>法门。不必渐渐断 <lb ed="X" n="0709c09"/><lb ed="R033" n="0540a18"/>惑。但得往生即超生死。喩如不循次第。顿授高官也。</p> <lb ed="X" n="0709c10"/><lb ed="R033" n="0540b01"/><p xml:id="pX22p0709c1001">荫序之官者。言此土修行。功圆行满。方成圣果。如 <lb ed="X" n="0709c11"/><lb ed="R033" n="0540b02"/>得官者。必明经中式。或汗马成功。今念<persName>佛</persName>法门。不必 <lb ed="X" n="0709c12"/><lb ed="R033" n="0540b03"/>功行圆满。仗<persName>佛</persName>愿力。疾登彼岸。喩如祖宗遣荫。现膺 <lb ed="X" n="0709c13"/><lb ed="R033" n="0540b04"/>爵禄也。</p> <lb ed="X" n="0709c14"/><lb ed="R033" n="0540b05"/><p xml:id="pX22p0709c1401">念<persName>佛</persName>恩中之殊者。念<persName>佛</persName>之比其馀法门。固为殊恩。而 <lb ed="X" n="0709c15"/><lb ed="R033" n="0540b06"/>念<persName>佛</persName>一门。复有多种。如观像。观想。实相等。而观像。则 <lb ed="X" n="0709c16"/><lb ed="R033" n="0540b07"/>像去还无。因成间断。观想。则心粗境细。妙观难成。实 <lb ed="X" n="0709c17"/><lb ed="R033" n="0540b08"/>相。则上智乃克承当。中下未能领荷。唯此持名。至简 <lb ed="X" n="0709c18"/><lb ed="R033" n="0540b09"/>至易。普摄诸根。鹤冲鹏擧。骥骤龙飞。殊恩中之殊恩 <lb ed="X" n="0709c19"/><lb ed="R033" n="0540b10"/>也。</p> <lb ed="X" n="0709c20"/><lb ed="R033" n="0540b11"/><p xml:id="pX22p0709c2001">序。</p><p xml:id="pX22p0709c2002" cb:place="inline">指四十八愿门者。法藏比丘。于<name role="" type="person">世自在王<persName>佛</persName></name>所。 <lb ed="X" n="0709c21"/><lb ed="R033" n="0540b12"/>发四十八愿。<persName>佛</persName>乃一一拈出。指示众生。故曰指四十 <lb ed="X" n="0709c22"/><lb ed="R033" n="0540b13"/>八者。如国中无三恶道愿。乃至最後即得诸忍究竟 <lb ed="X" n="0709c23"/><lb ed="R033" n="0540b14"/>愿。愿曰门者。门门不同。此非彼故。</p> <lb ed="X" n="0709c24"/><lb ed="R033" n="0540b15"/><p xml:id="pX22p0709c2401">开一十六观法者。因韦提启请。乃为宣说。今日始创。 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0710a" n="0710a"/> <lb ed="X" n="0710a01"/><lb ed="R033" n="0540b16"/>故曰开一十六者。始自落日悬鼓观。终至三辈往生 <lb ed="X" n="0710a02"/><lb ed="R033" n="0540b17"/>观。观曰法者。各有法则修不一故。</p> <lb ed="X" n="0710a03"/><lb ed="R033" n="0540b18"/><p xml:id="pX22p0710a0301">归乎普度者。如四教四弘。各有四种。今则纯是众生 <lb ed="X" n="0710a04"/><lb ed="R033" n="0541a01"/>无边誓愿度也。普谓竖穷横遍。归者。谓虽有四十八 <lb ed="X" n="0710a05"/><lb ed="R033" n="0541a02"/>种不同。而要其所归。则无非普度也。</p> <lb ed="X" n="0710a06"/><lb ed="R033" n="0541a03"/><p xml:id="pX22p0710a0601">宗乎妙心者。宗犹主也。谓虽有一十六种不同。而究 <lb ed="X" n="0710a07"/><lb ed="R033" n="0541a04"/>其所主。则无非妙心也。妙心者。谓十六观中。若依若 <lb ed="X" n="0710a08"/><lb ed="R033" n="0541a05"/>正。皆以法界心。观法界境。生于法界依正色心也。</p> <lb ed="X" n="0710a09"/><lb ed="R033" n="0541a06"/><p xml:id="pX22p0710a0901">註。</p><p xml:id="pX22p0710a0902" cb:place="inline">悉是空假中道圆寂一心者。观法有二。有事有 <lb ed="X" n="0710a10"/><lb ed="R033" n="0541a07"/>理。事观者。且如日观。行人面西正坐。观日欲落。状如 <lb ed="X" n="0710a11"/><lb ed="R033" n="0541a08"/>悬鼓。闭目开目。日相现前。名为事观。理观者又二。有 <lb ed="X" n="0710a12"/><lb ed="R033" n="0541a09"/>次第。一心。次第三观者。先观此日。由想所成。全体性 <lb ed="X" n="0710a13"/><lb ed="R033" n="0541a10"/>空。无有自性为空观。复有观想因缘。成此日相。则不 <lb ed="X" n="0710a14"/><lb ed="R033" n="0541a11"/>壞假相为假观。以此二观为方便。次观假处全空。空 <lb ed="X" n="0710a15"/><lb ed="R033" n="0541a12"/>处全假。非空非假为中观。是乃先空次假後中。为次 <lb ed="X" n="0710a16"/><lb ed="R033" n="0541a13"/>第三观也。一心三观者。所观之境。即真即俗即中。能 <lb ed="X" n="0710a17"/><lb ed="R033" n="0541a14"/>观之观。即空即假即中。以一心三观。观三谛一境。而 <lb ed="X" n="0710a18"/><lb ed="R033" n="0541a15"/>境外无观。观外无境。境观双忘。唯一妙心。此即以具 <lb ed="X" n="0710a19"/><lb ed="R033" n="0541a16"/>日之心。观于即心之日。令本性日。显现其前。为一心 <lb ed="X" n="0710a20"/><lb ed="R033" n="0541a17"/>圆妙之观法也。</p> <lb ed="X" n="0710a21"/><lb ed="R033" n="0541a18"/><p xml:id="pX22p0710a2101">序。</p><p xml:id="pX22p0710a2102" cb:place="inline">廣以廣多廣博为義。廣多者。<persName>如来</persName>性中本有妙 <lb ed="X" n="0710a22"/><lb ed="R033" n="0541b01"/>用。潜兴密应。无有穷尽。廣博者。此无尽愿。一一同于 <lb ed="X" n="0710a23"/><lb ed="R033" n="0541b02"/>觉性。无有分限。大以竖穷横遍为義。竖穷者。此愿尽 <lb ed="X" n="0710a24"/><lb ed="R033" n="0541b03"/>未来际无有休息。横遍者。此愿充满十方无有边际。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0710b" n="0710b"/> <lb ed="X" n="0710b01"/><lb ed="R033" n="0541b04"/><p xml:id="pX22p0710b0101">先有始義。即行远自迩之意。又先有急義。即先务 <lb ed="X" n="0710b02"/><lb ed="R033" n="0541b05"/>之为急意。</p><p xml:id="pX22p0710b0205" cb:place="inline">贵在知先者。由弥陀悟入法性。从性起 <lb ed="X" n="0710b03"/><lb ed="R033" n="0541b06"/>愿。性无尽。故愿亦无尽。故知欲入弥陀愿海。必先悟 <lb ed="X" n="0710b04"/><lb ed="R033" n="0541b07"/>彻自心。不悟廣大之心。不入廣大愿海故。</p> <lb ed="X" n="0710b05"/><lb ed="R033" n="0541b08"/><p xml:id="pX22p0710b0501">深谓观深妙。玄谓理幽玄。经中观法。乃以法界心。观 <lb ed="X" n="0710b06"/><lb ed="R033" n="0541b09"/>法界境。生于法界依正色心。岂非深妙。经中依正。但 <lb ed="X" n="0710b07"/><lb ed="R033" n="0541b10"/>应色一相。可照三身。依报一尘。即寂光土岂不幽玄。</p> <lb ed="X" n="0710b08"/><lb ed="R033" n="0541b11"/><p xml:id="pX22p0710b0801">约者。简约也。唯此四字。更无别法。何等简易。又约 <lb ed="X" n="0710b09"/><lb ed="R033" n="0541b12"/>者。要约也。念<persName>佛</persName>功成。无事不办。何等要约。尤应守约 <lb ed="X" n="0710b10"/><lb ed="R033" n="0541b13"/>者。以十六妙观。乃全性成修。全修成性。悟心上士。乃 <lb ed="X" n="0710b11"/><lb ed="R033" n="0541b14"/>克行持。初学行人。无由凑泊故。</p> <lb ed="X" n="0710b12"/><lb ed="R033" n="0541b15"/><p xml:id="pX22p0710b1201">擧名兼众德者。由名召体。体外无名。体具众德。则名 <lb ed="X" n="0710b13"/><lb ed="R033" n="0541b16"/>亦兼众德。故一称名。即称<persName>佛</persName>众德也。</p><p xml:id="pX22p0710b1315" cb:place="inline">专持统百行 <lb ed="X" n="0710b14"/><lb ed="R033" n="0541b17"/>者。以一心持名。万缘自捨。即佈施行。一心持名。三业 <lb ed="X" n="0710b15"/><lb ed="R033" n="0541b18"/>自净。即持戒行等。</p> <lb ed="X" n="0710b16"/><lb ed="R033" n="0542a01"/><p xml:id="pX22p0710b1601">註。</p><p xml:id="pX22p0710b1602" cb:place="inline">幽显圣凡者。幽指三涂。显指人天。圣指三乘。凡 <lb ed="X" n="0710b17"/><lb ed="R033" n="0542a02"/>指六道。茫无畔岸者。以心无尽。故愿无尽也。</p> <lb ed="X" n="0710b18"/><lb ed="R033" n="0542a03"/><p xml:id="pX22p0710b1801">初心靡及者。妙宗钞云。观虽深妙。本被初心。若能进 <lb ed="X" n="0710b19"/><lb ed="R033" n="0542a04"/>功。何忧不就。而大师如此说者。盖有二義。一者。以今 <lb ed="X" n="0710b20"/><lb ed="R033" n="0542a05"/>正建立持名法门故。二者。初心亦甚不同。有具足圆 <lb ed="X" n="0710b21"/><lb ed="R033" n="0542a06"/>解之初心。乃至有茫然未识之初心故。</p><p xml:id="pX22p0710b2116" cb:place="inline">守约谓修 <lb ed="X" n="0710b22"/><lb ed="R033" n="0542a07"/>身。施博谓天下平。</p> <lb ed="X" n="0710b23"/><lb ed="R033" n="0542a08"/><p xml:id="pX22p0710b2301">但得见弥陀者。永明四料简云。无禅无净土。铁床幷 <lb ed="X" n="0710b24"/><lb ed="R033" n="0542a09"/>铁磨。万劫与千生。没个人依怙。有禅有净土。犹如带 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0710c" n="0710c"/> <lb ed="X" n="0710c01"/><lb ed="R033" n="0542a10"/>角虎。现世为人师。将来作<persName>佛</persName>祖。有禅无净土。十人九 <lb ed="X" n="0710c02"/><lb ed="R033" n="0542a11"/>错路。阴境若现前。瞥尔随他去。无禅有净土。万修万 <lb ed="X" n="0710c03"/><lb ed="R033" n="0542a12"/>人去。但得见弥陀。何愁不开悟。</p><p xml:id="pX22p0710c0313" cb:place="inline">先务之急者。孟子 <lb ed="X" n="0710c04"/><lb ed="R033" n="0542a13"/>云。知者。无不知也。当务之为急。尧舜之知。而不遍物 <lb ed="X" n="0710c05"/><lb ed="R033" n="0542a14"/>急先务也。</p> <lb ed="X" n="0710c06"/><lb ed="R033" n="0542a15"/><p xml:id="pX22p0710c0601">观虽十六。言<persName>佛</persName>便周者。十六观经。题曰观无量寿<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0710c07"/><lb ed="R033" n="0542a16"/>经者。以十六观法。不出依正主伴。<persName>佛</persName>是正报。擧正足 <lb ed="X" n="0710c08"/><lb ed="R033" n="0542a17"/>以摄依。日。地。行树。宝池等。无不摄故。<persName>佛</persName>是化主。擧主 <lb ed="X" n="0710c09"/><lb ed="R033" n="0542a18"/>足以摄伴。观音。势至。乃至九品往生。无不摄故。</p><p xml:id="pX22p0710c0919" cb:place="inline"><persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0710c10"/><lb ed="R033" n="0542b01"/>虽至极。唯心即是者。<persName>佛</persName>虽万德果人。实不離当人现 <lb ed="X" n="0710c11"/><lb ed="R033" n="0542b02"/>今一念。以心外觅<persName>佛</persName>。即邪魔故。</p><p xml:id="pX22p0710c1113" cb:place="inline">至简至易者。一心 <lb ed="X" n="0710c12"/><lb ed="R033" n="0542b03"/>执持。至简而不繁。至易而不难。此守约也。</p><p xml:id="pX22p0710c1217" cb:place="inline">万法唯 <lb ed="X" n="0710c13"/><lb ed="R033" n="0542b04"/>心者。古云。三界唯心。万法唯识。又云。应观法界性。一 <lb ed="X" n="0710c14"/><lb ed="R033" n="0542b05"/>切唯心造。心淸净故。何事不办者。既得其本。不愁其 <lb ed="X" n="0710c15"/><lb ed="R033" n="0542b06"/>末也。下文六句。正释此句之義。</p><p xml:id="pX22p0710c1513" cb:place="inline">运想宛然者。谓三 <lb ed="X" n="0710c16"/><lb ed="R033" n="0542b07"/>昧既成。想行树则行树明。想宝池则宝池现。想菩萨 <lb ed="X" n="0710c17"/><lb ed="R033" n="0542b08"/>则菩萨在前。想<persName>如来</persName>则<persName>如来</persName>宛尔。以三昧心中随心 <lb ed="X" n="0710c18"/><lb ed="R033" n="0542b09"/>现相故。</p><p xml:id="pX22p0710c1804" cb:place="inline">擧念便登者。解脱长者言。我欲见阿弥陀 <lb ed="X" n="0710c19"/><lb ed="R033" n="0542b10"/><persName>佛</persName>。随意即见。是也。此施博也。</p> <lb ed="X" n="0710c20"/><lb ed="R033" n="0542b11"/><p xml:id="pX22p0710c2001">大圣悲怜者。天如云。观法理微。众生心杂。杂心修观。 <lb ed="X" n="0710c21"/><lb ed="R033" n="0542b12"/>观想难成。大圣悲怜。直劝专持名号。</p> <lb ed="X" n="0710c22"/><lb ed="R033" n="0542b13"/><p xml:id="pX22p0710c2201">弥陀即是全体一心有二義。一者。阿弥陀<persName>佛</persName>即是全 <lb ed="X" n="0710c23"/><lb ed="R033" n="0542b14"/>体一心。以<persName>佛</persName>复本源究竟觉体。故起信云。離念相者。 <lb ed="X" n="0710c24"/><lb ed="R033" n="0542b15"/>等虚空界。无所不遍。法界一相。即是<persName>如来</persName>平等法身。 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0711a" n="0711a"/> <lb ed="X" n="0711a01"/><lb ed="R033" n="0542b16"/>夫法界一相。是離念之心体也。而即是<persName>如来</persName>。则<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0711a02"/><lb ed="R033" n="0542b17"/>岂不是全体一心。二者。阿弥陀<persName>佛</persName>四字。即是全体一 <lb ed="X" n="0711a03"/><lb ed="R033" n="0542b18"/>心。此四字在我心中。明明历历。迥然独照。四字之外 <lb ed="X" n="0711a04"/><lb ed="R033" n="0543a01"/>无我心。我心之外无四字。岂不即是全体一心。又复 <lb ed="X" n="0711a05"/><lb ed="R033" n="0543a02"/>真念<persName>佛</persName>者。唯色唯心。唯观唯境。一名一字。无非实相。 <lb ed="X" n="0711a06"/><lb ed="R033" n="0543a03"/>岂不即是全体一心。</p> <lb ed="X" n="0711a07"/><lb ed="R033" n="0543a04"/><p xml:id="pX22p0711a0701">心包众德者。以真如体中。具足无漏性功德故。</p><p xml:id="pX22p0711a0719" cb:place="inline">此 <lb ed="X" n="0711a08"/><lb ed="R033" n="0543a05"/>心不为三际迁流曰常。不为二死逼迫曰乐。具八自 <lb ed="X" n="0711a09"/><lb ed="R033" n="0543a06"/>在我曰我。離五住汚染曰净。本来妙明曰本觉。方始 <lb ed="X" n="0711a10"/><lb ed="R033" n="0543a07"/>出缠曰始觉。不妄不变曰真如。離过绝非曰<persName>佛</persName>性。诸 <lb ed="X" n="0711a11"/><lb ed="R033" n="0543a08"/><persName>佛</persName>所得之智曰菩提。诸<persName>佛</persName>所证之理曰涅槃。</p> <lb ed="X" n="0711a12"/><lb ed="R033" n="0543a09"/><p xml:id="pX22p0711a1201">四谛者。苦集灭道也。苦为逼迫相。集为招感相。此世 <lb ed="X" n="0711a13"/><lb ed="R033" n="0543a10"/>间因果也。道为可修相。灭为可证相。此出世间因果 <lb ed="X" n="0711a14"/><lb ed="R033" n="0543a11"/>也。此四谛通大小乘。有生灭。无生。无量。无作。四教不 <lb ed="X" n="0711a15"/><lb ed="R033" n="0543a12"/>同。然四谛是境非行。今云行者。擧所观之境。显能观 <lb ed="X" n="0711a16"/><lb ed="R033" n="0543a13"/>之行也。</p> <lb ed="X" n="0711a17"/><lb ed="R033" n="0543a14"/><p xml:id="pX22p0711a1701">序。</p><p xml:id="pX22p0711a1702" cb:place="inline">万虑咸休。是妄心初息。一心不乱。是正念成就。 <lb ed="X" n="0711a18"/><lb ed="R033" n="0543a15"/>从兹承专持来。究极根咸休来。</p> <lb ed="X" n="0711a19"/><lb ed="R033" n="0543a16"/><p xml:id="pX22p0711a1901">註。</p><p xml:id="pX22p0711a1902" cb:place="inline">念念尘劳者。尘者不净。劳者不逸。聚缘内摇。趋 <lb ed="X" n="0711a20"/><lb ed="R033" n="0543a17"/>外奔逸。是其相也。</p><p xml:id="pX22p0711a2008" cb:place="inline">刹那中有九百生灭者。刹那。时 <lb ed="X" n="0711a21"/><lb ed="R033" n="0543a18"/>极速也。经云。众生一念。有九十刹那。一刹那中。有九 <lb ed="X" n="0711a22"/><lb ed="R033" n="0543b01"/>百生灭。</p><p xml:id="pX22p0711a2204" cb:place="inline">生住异灭者。有为四相也。生表此法先非 <lb ed="X" n="0711a23"/><lb ed="R033" n="0543b02"/>有。灭表此法後是无。异表此法非凝然。住表此法暂 <lb ed="X" n="0711a24"/><lb ed="R033" n="0543b03"/>有用。</p><p xml:id="pX22p0711a2403" cb:place="inline">分齐头数者。此非彼曰分齐。各有緖曰头数。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0711b" n="0711b"/> <lb ed="X" n="0711b01"/><lb ed="R033" n="0543b04"/><p xml:id="pX22p0711b0101">甲灭乙生者。约彼此说。如贪灭嗔生等。俄去倏返 <lb ed="X" n="0711b02"/><lb ed="R033" n="0543b05"/>者。约一法说。如纔灭复现也。</p><p xml:id="pX22p0711b0212" cb:place="inline">狮子杲日喩正念。百 <lb ed="X" n="0711b03"/><lb ed="R033" n="0543b06"/>兽与霜喩万虑。</p><p xml:id="pX22p0711b0307" cb:place="inline">出窟潜踪者。狮子出窟时。四足踞 <lb ed="X" n="0711b04"/><lb ed="R033" n="0543b07"/>地。振尾出声。水性之属。潜没深渊。陆行之类。藏窜孔 <lb ed="X" n="0711b05"/><lb ed="R033" n="0543b08"/>穴。飞者堕落。诸大香象。奔走失粪。</p> <lb ed="X" n="0711b06"/><lb ed="R033" n="0543b09"/><p xml:id="pX22p0711b0601">名咸休也。以上是正释。故永明以下是引证。</p> <lb ed="X" n="0711b07"/><lb ed="R033" n="0543b10"/><p xml:id="pX22p0711b0701">数息者。数息观也。数出入息。从一至十。对治散乱法 <lb ed="X" n="0711b08"/><lb ed="R033" n="0543b11"/>也。此法通世间出世间禅。如根本禅。多由数息而入。 <lb ed="X" n="0711b09"/><lb ed="R033" n="0543b12"/>而六妙门。亦先以数息为首。请观音亦必以数息为 <lb ed="X" n="0711b10"/><lb ed="R033" n="0543b13"/>助也。初心在缘曰觉。细心观察曰观。正是此人数息 <lb ed="X" n="0711b11"/><lb ed="R033" n="0543b14"/>工夫。但渠工夫既成。更欲增进觉。觉观不休。亦即是 <lb ed="X" n="0711b12"/><lb ed="R033" n="0543b15"/>病。遂借称名为转治也。但字字分明。亦是觉。句句接 <lb ed="X" n="0711b13"/><lb ed="R033" n="0543b16"/>续。亦是观。云何即破觉观。盖是以毒攻毒。用兵止兵。 <lb ed="X" n="0711b14"/><lb ed="R033" n="0543b17"/>毒尽兵消。身心安乐耳。又或此人径就理持。研究之 <lb ed="X" n="0711b15"/><lb ed="R033" n="0543b18"/>极。顿入无心三昧。亦不可知。此正是一个咸休样子。 <lb ed="X" n="0711b16"/><lb ed="R033" n="0544a01"/>故取之以为验也。</p> <lb ed="X" n="0711b17"/><lb ed="R033" n="0544a02"/><p xml:id="pX22p0711b1701">休之又休。即所谓精进更精进。放下又放下也。</p><p xml:id="pX22p0711b1719" cb:place="inline">源 <lb ed="X" n="0711b18"/><lb ed="R033" n="0544a03"/>本。是万虑之源头根本。近言之。即是融通妄想。以为 <lb ed="X" n="0711b19"/><lb ed="R033" n="0544a04"/>其本。穷谓浮想消除。于觉明心。如去尘垢。此即是事 <lb ed="X" n="0711b20"/><lb ed="R033" n="0544a05"/>一心也。远言之。则是罔象虚无。顚倒妄想。以为其本。 <lb ed="X" n="0711b21"/><lb ed="R033" n="0544a06"/>穷谓倏然隳裂。圆明精心。于中发化。此即是理一心 <lb ed="X" n="0711b22"/><lb ed="R033" n="0544a07"/>也。事理一心。皆为成就念<persName>佛</persName>三昧。三昧者梵语。此云 <lb ed="X" n="0711b23"/><lb ed="R033" n="0544a08"/>正定。亦云正受。離邪名正。離散名定。以一心不乱。不 <lb ed="X" n="0711b24"/><lb ed="R033" n="0544a09"/>同凡夫之不定。外道之邪定也。不受诸受。名为正受。 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0711c" n="0711c"/> <lb ed="X" n="0711c01"/><lb ed="R033" n="0544a10"/>以一心不乱。无一法当情。名正受也。</p> <lb ed="X" n="0711c02"/><lb ed="R033" n="0544a11"/><p xml:id="pX22p0711c0201">序。</p><p xml:id="pX22p0711c0202" cb:place="inline">乃知下。是明理一心境界。匪離四句。正说唯心 <lb ed="X" n="0711c03"/><lb ed="R033" n="0544a12"/>净土也。处处两句。言触处洞然。珍禽两句。言一味平 <lb ed="X" n="0711c04"/><lb ed="R033" n="0544a13"/>等<note place="inline">细玩註中自见</note>。</p> <lb ed="X" n="0711c05"/><lb ed="R033" n="0544a14"/><p xml:id="pX22p0711c0501">跬步涌华者。谓心花灿发。左右逢源。淸净光明之体。 <lb ed="X" n="0711c06"/><lb ed="R033" n="0544a15"/>当处出生也。又心包法界。既妙悟一心。即万亿刹外 <lb ed="X" n="0711c07"/><lb ed="R033" n="0544a16"/>之莲花。亦不離寸步也。</p> <lb ed="X" n="0711c08"/><lb ed="R033" n="0544a17"/><p xml:id="pX22p0711c0801">户庭绕树者。谓觉林增长。道树滋荣。长养众善之体。 <lb ed="X" n="0711c09"/><lb ed="R033" n="0544a18"/>随处发现也。又法界唯心。既妙悟一心。即万亿刹外 <lb ed="X" n="0711c10"/><lb ed="R033" n="0544b01"/>之行树。亦不出户庭也。</p> <lb ed="X" n="0711c11"/><lb ed="R033" n="0544b02"/><p xml:id="pX22p0711c1101">弥陀说法者。鹊噪鸦鸣。尽是深谈般若。溪光山色。无 <lb ed="X" n="0711c12"/><lb ed="R033" n="0544b03"/>非全露遮那也。处处者。即古人所谓。炽燃说无间歇 <lb ed="X" n="0711c13"/><lb ed="R033" n="0544b04"/>也。</p> <lb ed="X" n="0711c14"/><lb ed="R033" n="0544b05"/><p xml:id="pX22p0711c1401">莲花化生者。从悟而迷。是为胎脏受生。从迷而悟。是 <lb ed="X" n="0711c15"/><lb ed="R033" n="0544b06"/>为莲花化生也。时时者。即经中所谓。常在于其中。经 <lb ed="X" n="0711c16"/><lb ed="R033" n="0544b07"/>行及坐卧也。</p> <lb ed="X" n="0711c17"/><lb ed="R033" n="0544b08"/><p xml:id="pX22p0711c1701">禽鸟指有情。堂院指无情。擧此二种。见情与无情。同 <lb ed="X" n="0711c18"/><lb ed="R033" n="0544b09"/>成正觉也。偕音幷彩。正是法平等。无有高下处。</p> <lb ed="X" n="0711c19"/><lb ed="R033" n="0544b10"/><p xml:id="pX22p0711c1901">註。</p><p xml:id="pX22p0711c1902" cb:place="inline">既得四句明。即此一心。即是净土。何必四句明。 <lb ed="X" n="0711c20"/><lb ed="R033" n="0544b11"/>不必往生。方成净土。然则四句显唯心境界。无差别 <lb ed="X" n="0711c21"/><lb ed="R033" n="0544b12"/>相。等同一味也。故曰句总结。</p> <lb ed="X" n="0711c22"/><lb ed="R033" n="0544b13"/><p xml:id="pX22p0711c2201">印壞文成者。涅槃二十七云。譬如蠟印印泥。印与泥 <lb ed="X" n="0711c23"/><lb ed="R033" n="0544b14"/>合。印灭文成。以喩凡夫现在阴灭。中有阴生。今借此 <lb ed="X" n="0711c24"/><lb ed="R033" n="0544b15"/>文。以喩往生行人。此土阴灭。彼国阴生。须知垂终自 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0712a" n="0712a"/> <lb ed="X" n="0712a01"/><lb ed="R033" n="0544b16"/>见坐金莲身。<anchor xml:id="nkr_note_add_0712a0101" n="0712a0101"/><anchor xml:id="beg0712a0101" n="0712a0101"/>已<anchor xml:id="end0712a0101"/>是彼国生阴故也。成论明极善极恶。 <lb ed="X" n="0712a02"/><lb ed="R033" n="0544b17"/>俱不经中阴。如<g ref="#CB00267">䂎</g>矛離手也。</p> <lb ed="X" n="0712a03"/><lb ed="R033" n="0544b18"/><p xml:id="pX22p0712a0301">序。</p><p xml:id="pX22p0712a0302" cb:place="inline">念空真念者。念即念<persName>佛</persName>之念。真念即真如体。念 <lb ed="X" n="0712a04"/><lb ed="R033" n="0545a01"/>到极处。和念脱落。顿離念相。谓之念空。離念相者。等 <lb ed="X" n="0712a05"/><lb ed="R033" n="0545a02"/>虚空界。法界一相。即是平等法身。故云真念。</p> <lb ed="X" n="0712a06"/><lb ed="R033" n="0545a03"/><p xml:id="pX22p0712a0601">生入无生者。生即生死之生。无生即无生忍。生本无 <lb ed="X" n="0712a07"/><lb ed="R033" n="0545a04"/>体。以念为体。起信云。一切诸法。唯依妄念而得住持。 <lb ed="X" n="0712a08"/><lb ed="R033" n="0545a05"/>今既念空。所谓皮既不存。毛将安附。自然髑髅粉碎。 <lb ed="X" n="0712a09"/><lb ed="R033" n="0545a06"/>五阴消亡。从有生悟入无生矣。</p><p xml:id="pX22p0712a0913" cb:place="inline">又生即念<persName>佛</persName>之心。 <lb ed="X" n="0712a10"/><lb ed="R033" n="0545a07"/>无生谓无生之理。虽念性元生灭。既由有念得入无 <lb ed="X" n="0712a11"/><lb ed="R033" n="0545a08"/>念。是从生灭顿入无生矣。</p> <lb ed="X" n="0712a12"/><lb ed="R033" n="0545a09"/><p xml:id="pX22p0712a1201">念<persName>佛</persName>念心者。既到真念田地。则其念<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0712a1201" n="0712a1201"/><anchor xml:id="beg0712a1201" n="0712a1201"/>已<anchor xml:id="end0712a1201"/>无能所。能 <lb ed="X" n="0712a13"/><lb ed="R033" n="0545a10"/>念心外。无有<persName>佛</persName>为我所念。所念<persName>佛</persName>外。无有心能念于 <lb ed="X" n="0712a14"/><lb ed="R033" n="0545a11"/><persName>佛</persName>。智外无如。如外无智。如智不二。名念<persName>佛</persName>即是念心 <lb ed="X" n="0712a15"/><lb ed="R033" n="0545a12"/>也。</p> <lb ed="X" n="0712a16"/><lb ed="R033" n="0545a13"/><p xml:id="pX22p0712a1601">生彼生此者。既到无生田地。则其净土<anchor xml:id="nkr_note_add_0712a1601" n="0712a1601"/><anchor xml:id="beg0712a1601" n="0712a1601"/>已<anchor xml:id="end0712a1601"/>无彼此。遊 <lb ed="X" n="0712a17"/><lb ed="R033" n="0545a14"/>神亿刹。实生乎自<anchor xml:id="nkr_note_add_0712a1701" n="0712a1701"/><anchor xml:id="beg0712a1701" n="0712a1701"/>己<anchor xml:id="end0712a1701"/>心中。孕质九莲。匪逃乎刹那际 <lb ed="X" n="0712a18"/><lb ed="R033" n="0545a15"/>内。彼即是此。此即是彼。彼此无分。云生彼不離生此 <lb ed="X" n="0712a19"/><lb ed="R033" n="0545a16"/>也。</p> <lb ed="X" n="0712a20"/><lb ed="R033" n="0545a17"/><p xml:id="pX22p0712a2001">心<persName>佛</persName>众生一体者。<persName>佛</persName>者果德之称。众生秽恶之号。心 <lb ed="X" n="0712a21"/><lb ed="R033" n="0545a18"/>者灵明之体。念<persName>佛</persName>未至一心。心不是<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>不是生。判 <lb ed="X" n="0712a22"/><lb ed="R033" n="0545b01"/>然不一。今既念<persName>佛</persName>即是念心。则反本还源。不见生<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0712a23"/><lb ed="R033" n="0545b02"/>假名。唯一妙明。周遍法界。以即<persName>佛</persName>之生。念即心之<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0712a24"/><lb ed="R033" n="0545b03"/>无二相也。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0712b" n="0712b"/> <lb ed="X" n="0712b01"/><lb ed="R033" n="0545b04"/><p xml:id="pX22p0712b0101">中流两岸不居者。苦域是此岸。乐<g ref="#CB15131">邦</g>是彼岸。非苦非 <lb ed="X" n="0712b02"/><lb ed="R033" n="0545b05"/>乐是中流。念<persName>佛</persName>未至一心。中流两岸。截然不同。今既 <lb ed="X" n="0712b03"/><lb ed="R033" n="0545b06"/>生彼不離生此。则不见彼岸。不见此岸。幷不见非彼 <lb ed="X" n="0712b04"/><lb ed="R033" n="0545b07"/>非此之中流矣。古云。海藏多罗一葉舟。不居两岸不 <lb ed="X" n="0712b05"/><lb ed="R033" n="0545b08"/>中流。一篙撑出虚空外。惹得春风笑点头。是也。</p> <lb ed="X" n="0712b06"/><lb ed="R033" n="0545b09"/><p xml:id="pX22p0712b0601">註。</p><p xml:id="pX22p0712b0602" cb:place="inline">念极而空。约修边说。念体本空。约性边说。无念 <lb ed="X" n="0712b07"/><lb ed="R033" n="0545b10"/>之念。是终日无念。终日念<persName>佛</persName>也。念实无念。是终日念 <lb ed="X" n="0712b08"/><lb ed="R033" n="0545b11"/><persName>佛</persName>。终日无念也。又此二義。亦乃相须。由念极而空。方 <lb ed="X" n="0712b09"/><lb ed="R033" n="0545b12"/>知念体本空。工夫不到。不悟本体也。又由念体本空。 <lb ed="X" n="0712b10"/><lb ed="R033" n="0545b13"/>方得念极而空。本体不空。纵念不空也。</p> <lb ed="X" n="0712b11"/><lb ed="R033" n="0545b14"/><p xml:id="pX22p0712b1101">达生体不可得者。由心空故。大地平沉。虚空粉碎。推 <lb ed="X" n="0712b12"/><lb ed="R033" n="0545b15"/>求五阴色心。了不可得也。</p><p xml:id="pX22p0712b1211" cb:place="inline">不生而生者。如以不生 <lb ed="X" n="0712b13"/><lb ed="R033" n="0545b16"/>为不生。非真不生也。生即不生。是真不生。故永嘉谓。 <lb ed="X" n="0712b14"/><lb ed="R033" n="0545b17"/>谁无念。谁无生。若实无生无不生等。</p> <lb ed="X" n="0712b15"/><lb ed="R033" n="0545b18"/><p xml:id="pX22p0712b1501">又生即念念生灭。此生灭妄心。本自虚妄。无有实体。 <lb ed="X" n="0712b16"/><lb ed="R033" n="0546a01"/>故云体不可得。达者悟心之本空也。既悟心空。则终 <lb ed="X" n="0712b17"/><lb ed="R033" n="0546a02"/>日念<persName>佛</persName>。终日无念。生而不生也。终日无念。终日念<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0712b18"/><lb ed="R033" n="0546a03"/>不生而生也。生而不生。则生元不可得。不生而生。则 <lb ed="X" n="0712b19"/><lb ed="R033" n="0546a04"/>不生亦不可得。是真无生也。故云以念<persName>佛</persName>心。入无生 <lb ed="X" n="0712b20"/><lb ed="R033" n="0546a05"/>忍。</p> <lb ed="X" n="0712b21"/><lb ed="R033" n="0546a06"/><p xml:id="pX22p0712b2101">三无有别者。谓迷此法有众生名。悟此法有诸<persName>佛</persName>名。 <lb ed="X" n="0712b22"/><lb ed="R033" n="0546a07"/>此法诸法中实有心名。然而迷悟本空。中边不立。诸 <lb ed="X" n="0712b23"/><lb ed="R033" n="0546a08"/><persName>佛</persName>众生及心。皆假名也。假名无实。全体即真。故三法 <lb ed="X" n="0712b24"/><lb ed="R033" n="0546a09"/>相即。无有差别。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0712c" n="0712c"/> <lb ed="X" n="0712c01"/><lb ed="R033" n="0546a10"/><p xml:id="pX22p0712c0101">二边谓有无。中道谓非有非无。亦有亦无。不著不安。 <lb ed="X" n="0712c02"/><lb ed="R033" n="0546a11"/>正是離四句处。</p> <lb ed="X" n="0712c03"/><lb ed="R033" n="0546a12"/><p xml:id="pX22p0712c0301">自心是<persName>佛</persName>是禅者。自心觉照即是<persName>佛</persName>。自心静虑即是 <lb ed="X" n="0712c04"/><lb ed="R033" n="0546a13"/>禅。</p><p xml:id="pX22p0712c0402" cb:place="inline">谤自本心者。以净土乃自心之净土故。是谤<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0712c05"/><lb ed="R033" n="0546a14"/>者。以不離自心即是<persName>佛</persName>故。是自谤其禅者。以不離自 <lb ed="X" n="0712c06"/><lb ed="R033" n="0546a15"/>心即是禅故。</p> <lb ed="X" n="0712c07"/><lb ed="R033" n="0546a16"/><p xml:id="pX22p0712c0701">序。</p><p xml:id="pX22p0712c0702" cb:place="inline">此则理之一心者。以一心念<persName>佛</persName>有事有理。上文 <lb ed="X" n="0712c08"/><lb ed="R033" n="0546a17"/>所指乃理一心也。</p><p xml:id="pX22p0712c0808" cb:place="inline">全归上智者。以理一心。无方所。 <lb ed="X" n="0712c09"/><lb ed="R033" n="0546a18"/>无形相。不可凑泊。无容拟议。非宿具般若灵根。单刀 <lb ed="X" n="0712c10"/><lb ed="R033" n="0546b01"/>直入者。尟能悟入。</p> <lb ed="X" n="0712c11"/><lb ed="R033" n="0546b02"/><p xml:id="pX22p0712c1101">通乎事相者。不悟自性弥陀。唯心净土。但以妄念念 <lb ed="X" n="0712c12"/><lb ed="R033" n="0546b03"/><persName>佛</persName>。離此生彼。是则生<persName>佛</persName>宛然。净秽历然。以我之生。求 <lb ed="X" n="0712c13"/><lb ed="R033" n="0546b04"/>彼之<persName>佛</persName>。厌此五浊。欣彼乐<g ref="#CB15131">邦</g>。与彼理性。全无交涉。此 <lb ed="X" n="0712c14"/><lb ed="R033" n="0546b05"/>则钝根所行也。</p> <lb ed="X" n="0712c15"/><lb ed="R033" n="0546b06"/><p xml:id="pX22p0712c1501">序。</p><p xml:id="pX22p0712c1502" cb:place="inline">守愚之辈者。愚亦不能障道。故云人一能之<anchor xml:id="nkr_note_add_0712c1501" n="0712c1501"/><anchor xml:id="beg0712c1501" n="0712c1501"/>已<anchor xml:id="end0712c1501"/> <lb ed="X" n="0712c16"/><lb ed="R033" n="0546b07"/>百之等。而过在守字。乃高推圣境。画地自限之辈。小 <lb ed="X" n="0712c17"/><lb ed="R033" n="0546b08"/>慧之流者。学般若菩萨。须求大智慧。小慧者狂慧也。 <lb ed="X" n="0712c18"/><lb ed="R033" n="0546b09"/>偏慧也。非真慧也。又此二人之病。在执著两字。故经 <lb ed="X" n="0712c19"/><lb ed="R033" n="0546b10"/>云。众生处处著。引之令得出。</p> <lb ed="X" n="0712c20"/><lb ed="R033" n="0546b11"/><p xml:id="pX22p0712c2001">註。</p><p xml:id="pX22p0712c2002" cb:place="inline">事依理起者。事不自事。因理而事。因自性弥陀。 <lb ed="X" n="0712c21"/><lb ed="R033" n="0546b12"/>故劝人念弥陀。因唯心净土。故劝人生净土。</p><p xml:id="pX22p0712c2118" cb:place="inline">理得 <lb ed="X" n="0712c22"/><lb ed="R033" n="0546b13"/>事彰者。理不自彰。由事乃彰。因念弥陀。方显自性弥 <lb ed="X" n="0712c23"/><lb ed="R033" n="0546b14"/>陀。因求净土。乃悟唯心净土。由是心是<persName>佛</persName>。方乃是心 <lb ed="X" n="0712c24"/><lb ed="R033" n="0546b15"/>作<persName>佛</persName>。因是心作<persName>佛</persName>。方显自心是<persName>佛</persName>故。</p><p xml:id="pX22p0712c2415" cb:place="inline">数他宝者。华 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0713a" n="0713a"/> <lb ed="X" n="0713a01"/><lb ed="R033" n="0546b16"/>严云。如人数他宝。自无半钱分等。</p><p xml:id="pX22p0713a0114" cb:place="inline">判然心不是<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0713a02"/><lb ed="R033" n="0546b17"/>者。是口口谈空。步步行有。吃得肉<anchor xml:id="nkr_note_add_0713a0201" n="0713a0201"/><anchor xml:id="beg0713a0201" n="0713a0201"/>已<anchor xml:id="end0713a0201"/>饱。求寻僧说禅 <lb ed="X" n="0713a03"/><lb ed="R033" n="0546b18"/>者。</p> <lb ed="X" n="0713a04"/><lb ed="R033" n="0547a01"/><p xml:id="pX22p0713a0401">是故下伸正意。约理无可念者。以实相理中绝思绝 <lb ed="X" n="0713a05"/><lb ed="R033" n="0547a02"/>议。擧心即错。动念即乖故。</p> <lb ed="X" n="0713a06"/><lb ed="R033" n="0547a03"/><p xml:id="pX22p0713a0601">念即无念者。以即事即理。即念无念。捨念而求无念。 <lb ed="X" n="0713a07"/><lb ed="R033" n="0547a04"/>是犹撥波求水。灭器求金。是断灭见。豁达空。非无念 <lb ed="X" n="0713a08"/><lb ed="R033" n="0547a05"/>本体也。</p> <lb ed="X" n="0713a09"/><lb ed="R033" n="0547a06"/><p xml:id="pX22p0713a0901">即本智求<persName>佛</persName>智者。本智即本有之智。不因修得。不由 <lb ed="X" n="0713a10"/><lb ed="R033" n="0547a07"/>学成。本自具足者。所谓本觉是也。<persName>佛</persName>智由断惑而显。 <lb ed="X" n="0713a11"/><lb ed="R033" n="0547a08"/>修证而成。出缠方得者。即所谓始觉是也。本智约理 <lb ed="X" n="0713a12"/><lb ed="R033" n="0547a09"/>具。<persName>佛</persName>智约事造也。</p> <lb ed="X" n="0713a13"/><lb ed="R033" n="0547a10"/><p xml:id="pX22p0713a1301">序。</p><p xml:id="pX22p0713a1302" cb:place="inline">相继。谓一字一字分明。一句一句接续。不虚入 <lb ed="X" n="0713a14"/><lb ed="R033" n="0547a11"/>品者。谓但能念念接续。无有间断。则<anchor xml:id="nkr_note_add_0713a1401" n="0713a1401"/><anchor xml:id="beg0713a1401" n="0713a1401"/>已<anchor xml:id="end0713a1401"/>能伏妄。得少 <lb ed="X" n="0713a15"/><lb ed="R033" n="0547a12"/>分净。可成末品。又或此人夙有灵根。即于此时顿明 <lb ed="X" n="0713a16"/><lb ed="R033" n="0547a13"/>谛理。随其浅深。或中或上。俱不可知。故曰不虚。</p> <lb ed="X" n="0713a17"/><lb ed="R033" n="0547a14"/><p xml:id="pX22p0713a1701">明谓于自本心忽然契合。即所谓一发一切发也。</p> <lb ed="X" n="0713a18"/><lb ed="R033" n="0547a15"/><p xml:id="pX22p0713a1801">反受祸者。谓若是修行人。则堕邪外。若凡夫外道。则 <lb ed="X" n="0713a19"/><lb ed="R033" n="0547a16"/>福尽受轮。若口口谈空。步步行有者。则径堕三涂。无 <lb ed="X" n="0713a20"/><lb ed="R033" n="0547a17"/>有休息。故云受祸。</p> <lb ed="X" n="0713a21"/><lb ed="R033" n="0547a18"/><p xml:id="pX22p0713a2101">註。</p><p xml:id="pX22p0713a2102" cb:place="inline">著事而信不切者。如今世人。口念弥陀。心驰五 <lb ed="X" n="0713a22"/><lb ed="R033" n="0547b01"/>欲。空谈净土。繫念娑婆也。</p><p xml:id="pX22p0713a2211" cb:place="inline">成就净身者。谓三业毫 <lb ed="X" n="0713a23"/><lb ed="R033" n="0547b02"/>无汚染。即所谓纯淸绝点。一条白练也。永明云。求净 <lb ed="X" n="0713a24"/><lb ed="R033" n="0547b03"/>土者。纵饶未明道眼。也须成就净身。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0713b" n="0713b"/> <lb ed="X" n="0713b01"/><lb ed="R033" n="0547b04"/><p xml:id="pX22p0713b0101">心实了明。谓三智一心中得。<anchor xml:id="nkr_note_add_0713b0101" n="0713b0101"/><anchor xml:id="beg0713b0101" n="0713b0101"/>已<anchor xml:id="end0713b0101"/>登初地。入无生忍。于 <lb ed="X" n="0713b02"/><lb ed="R033" n="0547b05"/>自本心有大开悟者。</p><p xml:id="pX22p0713b0209" cb:place="inline">不正之谓狂。狂慧者。虽有智 <lb ed="X" n="0713b03"/><lb ed="R033" n="0547b06"/>慧。非真慧也。有从学问得者。有从工夫得者。有从邪 <lb ed="X" n="0713b04"/><lb ed="R033" n="0547b07"/>师得者。种种不同。驰骋者。大率谓十方诸<persName>佛</persName>一口吞 <lb ed="X" n="0713b05"/><lb ed="R033" n="0547b08"/>尽。何处更觅弥陀。十方世界彻底掀翻。何方别求净 <lb ed="X" n="0713b06"/><lb ed="R033" n="0547b09"/>土。再说念<persName>佛</persName>求生。早是钵盂安柄。头上加头也。</p><p xml:id="pX22p0713b0619" cb:place="inline">不 <lb ed="X" n="0713b07"/><lb ed="R033" n="0547b10"/>明之谓顽。顽虚者。虽著空理。非真空也。如痴人口口 <lb ed="X" n="0713b08"/><lb ed="R033" n="0547b11"/>谈空。凡夫四无色定。外道无想。以及非非想阴境空 <lb ed="X" n="0713b09"/><lb ed="R033" n="0547b12"/>魔。乃至圆虚无心。种种不一。耽著者。大率坚守执著。 <lb ed="X" n="0713b10"/><lb ed="R033" n="0547b13"/>一向入空。各各自谓成无上道也。</p><p xml:id="pX22p0713b1014" cb:place="inline">轻谈。谓形于口。 <lb ed="X" n="0713b11"/><lb ed="R033" n="0547b14"/>蔑视。谓存于心。</p> <lb ed="X" n="0713b12"/><lb ed="R033" n="0547b15"/><p xml:id="pX22p0713b1201">不咎钝人。反抑利者。谓著事钝根。不知理性。应当诃 <lb ed="X" n="0713b13"/><lb ed="R033" n="0547b16"/>责。开其慧性。破其愚蒙。使由事入理可也。何乃捨彼 <lb ed="X" n="0713b14"/><lb ed="R033" n="0547b17"/>愚夫。反抑利者。盖以钝人自知不如。斤斤自守。无憍 <lb ed="X" n="0713b15"/><lb ed="R033" n="0547b18"/>无恃。无过无非。利者不然。故抑之也。</p> <lb ed="X" n="0713b16"/><lb ed="R033" n="0548a01"/><p xml:id="pX22p0713b1601">画虎弗就者。马援戒子云。龙伯高敦厚周愼。杜季良 <lb ed="X" n="0713b17"/><lb ed="R033" n="0548a02"/>豪侠好義。效伯高不得。犹为谨敕之士。所谓刻鹄不 <lb ed="X" n="0713b18"/><lb ed="R033" n="0548a03"/>成尙类骛者也。效季良不得。陷为天下轻薄子。所谓 <lb ed="X" n="0713b19"/><lb ed="R033" n="0548a04"/>画虎不成反类狗者也。</p> <lb ed="X" n="0713b20"/><lb ed="R033" n="0548a05"/><p xml:id="pX22p0713b2001">序。</p><p xml:id="pX22p0713b2002" cb:place="inline">遂使垂手徒勤者。弥陀慈父。终日垂金色臂。接 <lb ed="X" n="0713b21"/><lb ed="R033" n="0548a06"/>引念<persName>佛</persName>众生。众生不肯念<persName>佛</persName>。是垂手徒勤。弥陀终日。 <lb ed="X" n="0713b22"/><lb ed="R033" n="0548a07"/>望众生求生净土。如慈母倚门望子。众生不肯念<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0713b23"/><lb ed="R033" n="0548a08"/>是倚门空望。若约理观者。手表提携之悲。目表照了 <lb ed="X" n="0713b24"/><lb ed="R033" n="0548a09"/>之智。同体之悲。不離众生。为垂手深渊。自然之智。遍 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0713c" n="0713c"/> <lb ed="X" n="0713c01"/><lb ed="R033" n="0548a10"/>在六趣。为倚门望子。徒勤空望。是真如内熏无明。而 <lb ed="X" n="0713c02"/><lb ed="R033" n="0548a11"/>无明全不顾真如也。</p> <lb ed="X" n="0713c03"/><lb ed="R033" n="0548a12"/><p xml:id="pX22p0713c0301">今生多生。一误百误者。今生遇此殊勝法门。如久客 <lb ed="X" n="0713c04"/><lb ed="R033" n="0548a13"/>他鄕。乍闻家信。应当勇猛精进。求愿往生。而乃悠悠 <lb ed="X" n="0713c05"/><lb ed="R033" n="0548a14"/>扬扬。漠然不顾。岂非大误。又不唯今生之误。今生以 <lb ed="X" n="0713c06"/><lb ed="R033" n="0548a15"/>及多生。一误而成百误也。古云。狭路相逢如不荐。者 <lb ed="X" n="0713c07"/><lb ed="R033" n="0548a16"/>回要见定还难。是也。</p> <lb ed="X" n="0713c08"/><lb ed="R033" n="0548a17"/><p xml:id="pX22p0713c0801">註。</p><p xml:id="pX22p0713c0802" cb:place="inline">凡厥有心。定当作<persName>佛</persName>者。圭峰云。顷以道非常道。 <lb ed="X" n="0713c09"/><lb ed="R033" n="0548a18"/>诸行无常。今知心是<persName>佛</persName>心。定当作<persName>佛</persName>。故<persName>佛</persName>教持名。非 <lb ed="X" n="0713c10"/><lb ed="R033" n="0548b01"/>教念他<persName>佛</persName>也。乃念我自心。非教成彼<persName>佛</persName>也。乃成我自 <lb ed="X" n="0713c11"/><lb ed="R033" n="0548b02"/><persName>佛</persName>耳。</p> <lb ed="X" n="0713c12"/><lb ed="R033" n="0548b03"/><p xml:id="pX22p0713c1201">序。</p><p xml:id="pX22p0713c1202" cb:place="inline">末法对正像言。正者。证也。以现量智。证实相理 <lb ed="X" n="0713c13"/><lb ed="R033" n="0548b04"/>初一千年。有教行理果。故曰正也。像者。似也。以比量 <lb ed="X" n="0713c14"/><lb ed="R033" n="0548b05"/>智。依稀见道。彷彿不真。第二千年。有教行理。而无果 <lb ed="X" n="0713c15"/><lb ed="R033" n="0548b06"/>证。故曰像也。末法则空腾似量。唯尙鬥争。徒有教理 <lb ed="X" n="0713c16"/><lb ed="R033" n="0548b07"/>而无行果。故曰末也。</p><p xml:id="pX22p0713c1609" cb:place="inline">四教各有内外凡。若乃未通 <lb ed="X" n="0713c17"/><lb ed="R033" n="0548b08"/>四教。博地凡愚。名下凡也。</p> <lb ed="X" n="0713c18"/><lb ed="R033" n="0548b09"/><p xml:id="pX22p0713c1801">陬者。偏隅也。穷极也。此方在阎浮之极东。故名震旦 <lb ed="X" n="0713c19"/><lb ed="R033" n="0548b10"/>国。</p><p xml:id="pX22p0713c1902" cb:place="inline">大师一生自居学地。不敢以先辈自处。故称晚学 <lb ed="X" n="0713c20"/><lb ed="R033" n="0548b11"/>罔通玄理。谓未能实契妙心。空谈。即依通禅客。文字 <lb ed="X" n="0713c21"/><lb ed="R033" n="0548b12"/>学人。听其言也。超贤圣之前。稽其行也。落凡庸之後。 <lb ed="X" n="0713c22"/><lb ed="R033" n="0548b13"/>素鄙。谓平素自鄙。</p> <lb ed="X" n="0713c23"/><lb ed="R033" n="0548b14"/><p xml:id="pX22p0713c2301">註。</p><p xml:id="pX22p0713c2302" cb:place="inline">自量二字极佳。圣之所以成圣。贤之所以益贤 <lb ed="X" n="0713c24"/><lb ed="R033" n="0548b15"/>也。生之不时者。不生正像。去圣时遥也。报之不勝者。 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0714a" n="0714a"/> <lb ed="X" n="0714a01"/><lb ed="R033" n="0548b16"/>非圣贤应迹。是业繫凡夫也。见之不廣者。不生中华 <lb ed="X" n="0714a02"/><lb ed="R033" n="0548b17"/><persName>佛</persName>国。亲炙多贤廣其闻见也。智之不深者。非为耆师 <lb ed="X" n="0714a03"/><lb ed="R033" n="0548b18"/>宿德。久修道行。智慧深远也。</p> <lb ed="X" n="0714a04"/><lb ed="R033" n="0549a01"/><p xml:id="pX22p0714a0401">序。</p><p xml:id="pX22p0714a0402" cb:place="inline">斯经赞扬极乐。劝生极乐。故望乐国为家鄕。斯 <lb ed="X" n="0714a05"/><lb ed="R033" n="0549a02"/>经指示弥陀。劝念弥陀。故仰慈尊如怙恃。千生流浪。 <lb ed="X" n="0714a06"/><lb ed="R033" n="0549a03"/>不知何处是我家鄕。万劫逃亡。未识何人是我父母。 <lb ed="X" n="0714a07"/><lb ed="R033" n="0549a04"/>斯经指出。敢不悬望而企仰耶。</p> <lb ed="X" n="0714a08"/><lb ed="R033" n="0549a05"/><p xml:id="pX22p0714a0801">註。</p><p xml:id="pX22p0714a0802" cb:place="inline">既揣钝根者。为人不可不自揣。自揣若果利根。 <lb ed="X" n="0714a09"/><lb ed="R033" n="0549a06"/>则丈夫自有冲霄志。不向<persName>如来</persName>行处行。今既钝根。必 <lb ed="X" n="0714a10"/><lb ed="R033" n="0549a07"/>需师古。师古二字出尙书。谓後觉者。必效先觉之所 <lb ed="X" n="0714a11"/><lb ed="R033" n="0549a08"/>为也。</p> <lb ed="X" n="0714a12"/><lb ed="R033" n="0549a09"/><p xml:id="pX22p0714a1201">寂灭净土下。实就理说。但漂泊思归。亦可双约事理。 <lb ed="X" n="0714a13"/><lb ed="R033" n="0549a10"/>寂灭净土。即<name role="" type="person">常寂光土</name>也。此乃当人故鄕田地。是安 <lb ed="X" n="0714a14"/><lb ed="R033" n="0549a11"/>我法身。立我慧命处。捨離漂泊者。迷自本心。随逐六 <lb ed="X" n="0714a15"/><lb ed="R033" n="0549a12"/>尘也。约事。则是不愿往生。贪恋此土。思归一念。是念 <lb ed="X" n="0714a16"/><lb ed="R033" n="0549a13"/>念称理。而观大事未明。如丧考妣也。约事。则是常忆 <lb ed="X" n="0714a17"/><lb ed="R033" n="0549a14"/>常念。字字分明。句句接续。行住坐卧。唯此一念。无第 <lb ed="X" n="0714a18"/><lb ed="R033" n="0549a15"/>二念也。古云。身虽未到莲花土。先送心归极乐天。又 <lb ed="X" n="0714a19"/><lb ed="R033" n="0549a16"/>云。西方勝友待多时。收拾身心早归去。是也。</p> <lb ed="X" n="0714a20"/><lb ed="R033" n="0549a17"/><p xml:id="pX22p0714a2001"><persName>佛</persName>以大慈下。双约事理。约事。则四十八愿。廣度有情。 <lb ed="X" n="0714a21"/><lb ed="R033" n="0549a18"/>是接引众生。此方念<persName>佛</persName>。彼土标名。是怀我以圣胎。水 <lb ed="X" n="0714a22"/><lb ed="R033" n="0549b01"/>鸟树林。咸宣妙法。是饲我以法乳。<persName>佛</persName>慈加被。身心精 <lb ed="X" n="0714a23"/><lb ed="R033" n="0549b02"/>进。不退菩提。是荷其恩力。而得成立也。约理。则自性 <lb ed="X" n="0714a24"/><lb ed="R033" n="0549b03"/>弥陀。念念不離。是慈悲接引。真如本觉。内熏无明。是 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0714b" n="0714b"/> <lb ed="X" n="0714b01"/><lb ed="R033" n="0549b04"/>怀我以圣胎。复作境界之性。引发现行。是饲我以法 <lb ed="X" n="0714b02"/><lb ed="R033" n="0549b05"/>乳。折旋俯仰。穿衣吃饭。不離这个。是荷其恩力。而得 <lb ed="X" n="0714b03"/><lb ed="R033" n="0549b06"/>成立也。古云。野老负薪归。村妇连宵织。看他家事忙。 <lb ed="X" n="0714b04"/><lb ed="R033" n="0549b07"/>且道凭谁力。问翁翁不知。问渠渠不识。嗟哉今古人。 <lb ed="X" n="0714b05"/><lb ed="R033" n="0549b08"/>幾个知恩德。是也。</p><p xml:id="pX22p0714b0508" cb:place="inline">劬劳之德者。诗云。哀哀父母。生 <lb ed="X" n="0714b06"/><lb ed="R033" n="0549b09"/>我劬劳。欲报之恩。昊天罔极。螟蛉异姓者。诗云。螟蛉 <lb ed="X" n="0714b07"/><lb ed="R033" n="0549b10"/>有子。蜾螺负之。教诲尔子。式穀似之。</p> <lb ed="X" n="0714b08"/><lb ed="R033" n="0549b11"/><p xml:id="pX22p0714b0801">怀慕终身者。书云。人少则慕父母。知好色则慕少艾。 <lb ed="X" n="0714b09"/><lb ed="R033" n="0549b12"/>大孝终身慕父母。左右无方者。礼记檀弓篇云。事亲 <lb ed="X" n="0714b10"/><lb ed="R033" n="0549b13"/>有隐而无犯。左右就养无方。</p><p xml:id="pX22p0714b1012" cb:place="inline">定省不违者。礼记曲 <lb ed="X" n="0714b11"/><lb ed="R033" n="0549b14"/>礼上篇。凡为人子者。冬温而夏凊。昏定而晨省。此三 <lb ed="X" n="0714b12"/><lb ed="R033" n="0549b15"/>句。约理。则念念迴光反照。随顺真如。约事。则从生至 <lb ed="X" n="0714b13"/><lb ed="R033" n="0549b16"/>老。行住坐卧。夙兴夜寐。一句弥陀无间断也。</p> <lb ed="X" n="0714b14"/><lb ed="R033" n="0549b17"/><p xml:id="pX22p0714b1401">序。</p><p xml:id="pX22p0714b1402" cb:place="inline">心是大师普心。道是<persName>佛</persName>法大道。尟见其全者。古 <lb ed="X" n="0714b15"/><lb ed="R033" n="0549b18"/>来非无妙疏。但于断简残编。略见一二。尟见全文也。 <lb ed="X" n="0714b16"/><lb ed="R033" n="0550a01"/>数解仅行者。唯海东疏。越溪解。大祐略解而<anchor xml:id="nkr_note_add_0714b1601" n="0714b1601"/><anchor xml:id="beg0714b1601" n="0714b1601"/>已<anchor xml:id="end0714b1601"/>。</p> <lb ed="X" n="0714b17"/><lb ed="R033" n="0550a02"/><p xml:id="pX22p0714b1701">总收部类者。此经与大弥陀经为同部。与十六观。鼓 <lb ed="X" n="0714b18"/><lb ed="R033" n="0550a03"/>音王。後出弥陀偈经为同类。部者部书。其文虽不同。 <lb ed="X" n="0714b19"/><lb ed="R033" n="0550a04"/>而同一行门。是一部书也。类者流类。为行虽不同。而 <lb ed="X" n="0714b20"/><lb ed="R033" n="0550a05"/>同归净土。是一流类也。</p> <lb ed="X" n="0714b21"/><lb ed="R033" n="0550a06"/><p xml:id="pX22p0714b2101">一行者。文殊般若会。云何名一行三昧。<persName>佛</persName>言法界一 <lb ed="X" n="0714b22"/><lb ed="R033" n="0550a07"/>相。繫缘法界。是名一行三昧。修是三昧者。不取相貌。 <lb ed="X" n="0714b23"/><lb ed="R033" n="0550a08"/>繫心一<persName>佛</persName>。专称名字。随彼方所。端身正向。于一<persName>佛</persName>念 <lb ed="X" n="0714b24"/><lb ed="R033" n="0550a09"/>念相续。即一念中能见过去未来诸<persName>佛</persName>等。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0714c" n="0714c"/> <lb ed="X" n="0714c01"/><lb ed="R033" n="0550a10"/><p xml:id="pX22p0714c0101">会归玄旨者。以净土一门。会归花严十玄妙旨。如後 <lb ed="X" n="0714c02"/><lb ed="R033" n="0550a11"/>分圆中所明。</p><p xml:id="pX22p0714c0206" cb:place="inline">贯穿诸门者。以念<persName>佛</persName>一门。贯穿一代 <lb ed="X" n="0714c03"/><lb ed="R033" n="0550a12"/>时教诸行法门。如後释一心不乱处所明。</p> <lb ed="X" n="0714c04"/><lb ed="R033" n="0550a13"/><p xml:id="pX22p0714c0401">消归自<anchor xml:id="nkr_note_add_0714c0401" n="0714c0401"/><anchor xml:id="beg0714c0401" n="0714c0401"/>己<anchor xml:id="end0714c0401"/>。即如後文。节节称理之谈。是也。迴向菩提。 <lb ed="X" n="0714c05"/><lb ed="R033" n="0550a14"/>即如下文。同证寂光无上果。是也。</p> <lb ed="X" n="0714c06"/><lb ed="R033" n="0550a15"/><p xml:id="pX22p0714c0601">註。</p><p xml:id="pX22p0714c0602" cb:place="inline">不可思议。不出依正因果。依则同居即寂光。正 <lb ed="X" n="0714c07"/><lb ed="R033" n="0550a16"/>则应化即法身。因则七日便得功成。果则一生便即 <lb ed="X" n="0714c08"/><lb ed="R033" n="0550a17"/>不退。何可思议。</p> <lb ed="X" n="0714c09"/><lb ed="R033" n="0550a18"/><p xml:id="pX22p0714c0901">肌肤在表。所入不深者。初祖欲返天竺。命门人曰。汝 <lb ed="X" n="0714c10"/><lb ed="R033" n="0550b01"/>等尽言所得。道付对曰。如我所见。不执文字。不離文 <lb ed="X" n="0714c11"/><lb ed="R033" n="0550b02"/>字。而为道用。祖曰。汝得我皮。<name role="" type="person">尼总持</name>曰。我今所解。如 <lb ed="X" n="0714c12"/><lb ed="R033" n="0550b03"/>庆喜见阿閦<persName>佛</persName>国。一见更不再见。祖曰。汝得我肉。道 <lb ed="X" n="0714c13"/><lb ed="R033" n="0550b04"/>育曰。四大本空。五阴非有。而我见处。无一法可得。祖 <lb ed="X" n="0714c14"/><lb ed="R033" n="0550b05"/>曰。汝得吾骨。最後慧可礼拜。依位而立。祖曰。汝得我 <lb ed="X" n="0714c15"/><lb ed="R033" n="0550b06"/>髓。今言肤者。谓所见甚浅也。</p> <lb ed="X" n="0714c16"/><lb ed="R033" n="0550b07"/><p xml:id="pX22p0714c1601">尧舜尙竭心思者。书云。尧舜之道。不以仁政。不能平 <lb ed="X" n="0714c17"/><lb ed="R033" n="0550b08"/>治天下。又曰。既竭心思焉。继之以不忍人之政。而仁 <lb ed="X" n="0714c18"/><lb ed="R033" n="0550b09"/>覆天下矣。</p> <lb ed="X" n="0714c19"/><lb ed="R033" n="0550b10"/><p xml:id="pX22p0714c1901">性海为宗者。花严四分。五周。六相。十玄。四种法界。二 <lb ed="X" n="0714c20"/><lb ed="R033" n="0550b11"/>十重华藏。及无量<name role="" type="person">香水海</name>。皆从一心流出。故以性海 <lb ed="X" n="0714c21"/><lb ed="R033" n="0550b12"/>为宗也。</p> <lb ed="X" n="0714c22"/><lb ed="R033" n="0550b13"/><p xml:id="pX22p0714c2201">世出世间。不出心外者。世间染法。出世净法。染净虽 <lb ed="X" n="0714c23"/><lb ed="R033" n="0550b14"/>殊。不離自心。以離心无六道。離心无三乘故。</p> <lb ed="X" n="0714c24"/><lb ed="R033" n="0550b15"/><p xml:id="pX22p0714c2401">净土依正。皆是本觉者。依即宝池行树等。正即<persName>佛</persName>及 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0715a" n="0715a"/> <lb ed="X" n="0715a01"/><lb ed="R033" n="0550b16"/>菩萨三辈九品等。如後文所明。宝池即自性之汪洋 <lb ed="X" n="0715a02"/><lb ed="R033" n="0550b17"/>冲融。行树即自性之出生众善。声闻即自性真。菩萨 <lb ed="X" n="0715a03"/><lb ed="R033" n="0550b18"/>即自性俗。<persName>佛</persName>即自性中等。又复一念具足三千。而三 <lb ed="X" n="0715a04"/><lb ed="R033" n="0551a01"/>千中。生阴二千为正。国土一千属依。国土依正既居 <lb ed="X" n="0715a05"/><lb ed="R033" n="0551a02"/>一心。一心岂分能所。故曰一一皆是。</p><p xml:id="pX22p0715a0515" cb:place="inline">器器唯金。是 <lb ed="X" n="0715a06"/><lb ed="R033" n="0551a03"/>全妄全真義。流流入海。是会妄归真義。</p> <lb ed="X" n="0715a07"/><lb ed="R033" n="0551a04"/><p xml:id="pX22p0715a0701">无不从此法界流。无不还归此法界者。法界谓一真 <lb ed="X" n="0715a08"/><lb ed="R033" n="0551a05"/>法界。即起信心真如门。流有流出義。谓从平等法界。 <lb ed="X" n="0715a09"/><lb ed="R033" n="0551a06"/>一念不觉。流出三细六粗种种境界。还有还转義。谓 <lb ed="X" n="0715a10"/><lb ed="R033" n="0551a07"/>若離心念。则无一切境界之相。而一切境界全是妙 <lb ed="X" n="0715a11"/><lb ed="R033" n="0551a08"/>明。</p><p xml:id="pX22p0715a1102" cb:place="inline">鬼神与通者。管子云。思之思之。又重思之。思之 <lb ed="X" n="0715a12"/><lb ed="R033" n="0551a09"/>不得。鬼神其将通之。非鬼神之与通。乃精诚之极也。</p> <lb ed="X" n="0715a13"/><lb ed="R033" n="0551a10"/><p xml:id="pX22p0715a1301">序。</p><p xml:id="pX22p0715a1302" cb:place="inline">偈中初八句。是先皈命。次八句。是正请加。初中 <lb ed="X" n="0715a14"/><lb ed="R033" n="0551a11"/>又二。初四句。就本经三宝。後四句。指无尽三宝。次中 <lb ed="X" n="0715a15"/><lb ed="R033" n="0551a12"/>有三。初二句。先出请加所以。中三句。是正求加被。後 <lb ed="X" n="0715a16"/><lb ed="R033" n="0551a13"/>三句。是迴向菩提。</p> <lb ed="X" n="0715a17"/><lb ed="R033" n="0551a14"/><p xml:id="pX22p0715a1701">娑婆。此云堪忍。<persName>佛</persName>具三缘慈名大慈。此经声闻众中 <lb ed="X" n="0715a18"/><lb ed="R033" n="0551a15"/>舍利为首。菩萨众中文殊为首。故特标出。</p><p xml:id="pX22p0715a1817" cb:place="inline">二土句。 <lb ed="X" n="0715a19"/><lb ed="R033" n="0551a16"/>是横遍一切处。过去句。是竖遍一切时。<persName>如来</persName>淸净心 <lb ed="X" n="0715a20"/><lb ed="R033" n="0551a17"/>者。<persName>如来</persName>从实相般若流出文字般若。故此经即是如 <lb ed="X" n="0715a21"/><lb ed="R033" n="0551a18"/>来淸净心。寂光无上果者。四十一位法身大士。皆证 <lb ed="X" n="0715a22"/><lb ed="R033" n="0551b01"/>寂光而非无上。唯妙觉一位。乃为无上果也。</p> <lb ed="X" n="0715a23"/><lb ed="R033" n="0551b02"/><p xml:id="pX22p0715a2301">註。</p><p xml:id="pX22p0715a2302" cb:place="inline">归投者。如鸟投林。如客投主。如贫人投大家。</p> <lb ed="X" n="0715a24"/><lb ed="R033" n="0551b03"/><p xml:id="pX22p0715a2401">总摄六根者。六根是别。身命是总。</p><p xml:id="pX22p0715a2414" cb:place="inline">还归一心者。元 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0715b" n="0715b"/> <lb ed="X" n="0715b01"/><lb ed="R033" n="0551b04"/>依一精明。分成六和合。今返六和合。还归一精明也 <lb ed="X" n="0715b02"/><lb ed="R033" n="0551b05"/>孺子封侯者。陈平微时。为里社分肉甚均。社老称孺 <lb ed="X" n="0715b03"/><lb ed="R033" n="0551b06"/>子善宰。平曰。使平得宰天下亦如是肉矣。孺子遂以 <lb ed="X" n="0715b04"/><lb ed="R033" n="0551b07"/>此知名。後魏无知荐于高帝。封功臣时。封陈平为曲 <lb ed="X" n="0715b05"/><lb ed="R033" n="0551b08"/>逆侯。平曰。臣非魏无知。无由得进。帝曰。若子可谓不 <lb ed="X" n="0715b06"/><lb ed="R033" n="0551b09"/>背本矣。</p> <lb ed="X" n="0715b07"/><lb ed="R033" n="0551b10"/><p xml:id="pX22p0715b0701">临终先供释迦者。<name role="" type="person">刘遗民</name>临终见<persName>佛</persName>。乃焚香谢云。若 <lb ed="X" n="0715b08"/><lb ed="R033" n="0551b11"/>非释迦<persName>如来</persName>赞扬净土。焉有今日事。拜谢<anchor xml:id="nkr_note_add_0715b0801" n="0715b0801"/><anchor xml:id="beg0715b0801" n="0715b0801"/>已<anchor xml:id="end0715b0801"/>。乃随<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0715b09"/><lb ed="R033" n="0551b12"/>往生。</p> <lb ed="X" n="0715b10"/><lb ed="R033" n="0551b13"/><p xml:id="pX22p0715b1001">现生接引者。不现身语。冥冥加被。精心阴速。发彼神 <lb ed="X" n="0715b11"/><lb ed="R033" n="0551b14"/>识也。</p><p xml:id="pX22p0715b1103" cb:place="inline">临终接引者。现身语意。摄其神识。归于净土 <lb ed="X" n="0715b12"/><lb ed="R033" n="0551b15"/>也。</p> <lb ed="X" n="0715b13"/><lb ed="R033" n="0551b16"/><p xml:id="pX22p0715b1301">稀有者。如隋珠卞璞。世所稀有。今<persName>佛</persName>则如优昙花时 <lb ed="X" n="0715b14"/><lb ed="R033" n="0551b17"/>一现耳。法则<persName>如来</persName>因中捨身而求半偈。僧则天帝尙 <lb ed="X" n="0715b15"/><lb ed="R033" n="0551b18"/>发愿为末法比丘。岂非以稀有之故。</p><p xml:id="pX22p0715b1515" cb:place="inline">離垢者。如美 <lb ed="X" n="0715b16"/><lb ed="R033" n="0552a01"/>玉无瑕。精金出矿。今<persName>佛</persName>破五住汚染。法称離欲。僧離 <lb ed="X" n="0715b17"/><lb ed="R033" n="0552a02"/>世染也。</p><p xml:id="pX22p0715b1704" cb:place="inline">势力者。如钱可通神。能使亡者续。死者生。 <lb ed="X" n="0715b18"/><lb ed="R033" n="0552a03"/>势力也。今三宝能降伏诸魔。制诸外道。何等势力。</p> <lb ed="X" n="0715b19"/><lb ed="R033" n="0552a04"/><p xml:id="pX22p0715b1901">莊严者。如璎珞严身。七宝严土。莊严也。今三宝现微 <lb ed="X" n="0715b20"/><lb ed="R033" n="0552a05"/>妙身。成微妙土。说微妙法。化微妙众。何等莊严。</p><p xml:id="pX22p0715b2019" cb:place="inline">最 <lb ed="X" n="0715b21"/><lb ed="R033" n="0552a06"/>勝者。世间勝妙无过七宝。今<persName>佛</persName>称两足尊。法称離欲 <lb ed="X" n="0715b22"/><lb ed="R033" n="0552a07"/>尊。僧称众中尊。是最勝也。</p><p xml:id="pX22p0715b2211" cb:place="inline">不改者。精金百炼。愈新 <lb ed="X" n="0715b23"/><lb ed="R033" n="0552a08"/>愈妙。今<persName>佛</persName>则法身常住。无有变异。法则火不能焚。水 <lb ed="X" n="0715b24"/><lb ed="R033" n="0552a09"/>不能漂。僧则逢魔不退。遇难转坚。是不改也。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0715c" n="0715c"/> <lb ed="X" n="0715c01"/><lb ed="R033" n="0552a10"/><p xml:id="pX22p0715c0101">事理同别者。住持三宝为事。一体三宝为理。<persName>佛</persName>不是 <lb ed="X" n="0715c02"/><lb ed="R033" n="0552a11"/>法等为别。又<persName>佛</persName>有三身四教。法有教行理果。僧有十 <lb ed="X" n="0715c03"/><lb ed="R033" n="0552a12"/>圣三贤。四果四向。皆别也。同体三宝为同。内自约理 <lb ed="X" n="0715c04"/><lb ed="R033" n="0552a13"/>外他约事。</p> <lb ed="X" n="0715c05"/><lb ed="R033" n="0552a14"/><p xml:id="pX22p0715c0501">著述皆皈三宝者。示学有所宗。不敢自用自专也。</p> <lb ed="X" n="0715c06"/><lb ed="R033" n="0552a15"/><p xml:id="pX22p0715c0601">用蠡测海者。<name role="" type="person">东方朔</name>客难云。以管窥天。以蠡测海。以 <lb ed="X" n="0715c07"/><lb ed="R033" n="0552a16"/>挺撞钟。岂能通其条贯。考其浅深。发其音声哉。</p> <lb ed="X" n="0715c08"/><lb ed="R033" n="0552a17"/><p xml:id="pX22p0715c0801"><persName>如来</persName>真净土者。上三土未为真。而寂光乃为真。然寂 <lb ed="X" n="0715c09"/><lb ed="R033" n="0552a18"/>光亦有净秽不同。四十一位法身所居为秽土。唯<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0715c10"/><lb ed="R033" n="0552b01"/>一人所居为净土。今曰<persName>如来</persName>真净土。则是常寂光净 <lb ed="X" n="0715c11"/><lb ed="R033" n="0552b02"/>土也。名之为真者。妙宗云。诸<persName>佛</persName><persName>如来</persName>所游居处。真常 <lb ed="X" n="0715c12"/><lb ed="R033" n="0552b03"/>究竟极为净土。是也。</p><p xml:id="pX22p0715c1209" cb:place="inline">寂照不二者。谓寂而常照。照 <lb ed="X" n="0715c13"/><lb ed="R033" n="0552b04"/>而常寂。即寂即照。即照即寂。</p><p xml:id="pX22p0715c1312" cb:place="inline">名常寂光者。常即法 <lb ed="X" n="0715c14"/><lb ed="R033" n="0552b05"/>身。寂即解脱。光即般若。是三点不纵横幷别。名秘密 <lb ed="X" n="0715c15"/><lb ed="R033" n="0552b06"/>藏。诸<persName>佛</persName>住处。无量甚深法性也。</p> <lb ed="X" n="0715c16"/><lb ed="R033" n="0552b07"/><p xml:id="pX22p0715c1601">圆满大觉者。離迷曰觉。離小曰大。離因曰圆满。</p><p xml:id="pX22p0715c1619" cb:place="inline">更 <lb ed="X" n="0715c17"/><lb ed="R033" n="0552b08"/>无过者。天台云。<persName>无上士</persName>者。如十五夜月。圆满具足。众 <lb ed="X" n="0715c18"/><lb ed="R033" n="0552b09"/>星中王。最上最勝。威德特尊。更无过者。是也。</p><p xml:id="pX22p0715c1818" cb:place="inline">一切 <lb ed="X" n="0715c19"/><lb ed="R033" n="0552b10"/>种智者。究尽诸法实相。边际智满。种觉顿圆也。</p> <lb ed="X" n="0715c20"/><lb ed="R033" n="0552b11"/><p xml:id="pX22p0715c2001">经云下。是防伏难。恐有人问。纔得往生。何乃便证无 <lb ed="X" n="0715c21"/><lb ed="R033" n="0552b12"/>上果。故云云也。</p> <lb ed="X" n="0715c22"/><lb ed="R033" n="0552b13"/><p xml:id="pX22p0715c2201">开章。</p><p xml:id="pX22p0715c2203" cb:place="inline">教起所因者。圣人言不虚发。动必有由。非无 <lb ed="X" n="0715c23"/><lb ed="R033" n="0552b14"/>因缘而宣斯典。故首之以起教因缘。<persName>佛</persName>教虽廣。不出 <lb ed="X" n="0715c24"/><lb ed="R033" n="0552b15"/>三藏十二部。未委此经何所摄属。故受之以藏教等 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0716a" n="0716a"/> <lb ed="X" n="0716a01"/><lb ed="R033" n="0552b16"/>摄。<anchor xml:id="nkr_note_add_0716a0101" n="0716a0101"/><anchor xml:id="beg0716a0101" n="0716a0101"/>已<anchor xml:id="end0716a0101"/>知此经三藏之中修多罗摄。五教之中属终顿 <lb ed="X" n="0716a02"/><lb ed="R033" n="0552b17"/>圆。未知顿圆之義深浅廣狭。故受之以義理深廣。既 <lb ed="X" n="0716a03"/><lb ed="R033" n="0552b18"/>知義理包博冲深。未审此经被何根器。故受之以所 <lb ed="X" n="0716a04"/><lb ed="R033" n="0553a01"/>被阶品。<anchor xml:id="nkr_note_add_0716a0401" n="0716a0401"/><anchor xml:id="beg0716a0401" n="0716a0401"/>已<anchor xml:id="end0716a0401"/>知此经被機普遍。未知能诠何为体性。故 <lb ed="X" n="0716a05"/><lb ed="R033" n="0553a02"/>受之以能诠体性。<anchor xml:id="nkr_note_add_0716a0501" n="0716a0501"/><anchor xml:id="beg0716a0501" n="0716a0501"/>已<anchor xml:id="end0716a0501"/>知能诠之体如是赅罗。未审所 <lb ed="X" n="0716a06"/><lb ed="R033" n="0553a03"/>宗尊崇何義。故受之以宗趣旨归。<anchor xml:id="nkr_note_add_0716a0601" n="0716a0601"/><anchor xml:id="beg0716a0601" n="0716a0601"/>已<anchor xml:id="end0716a0601"/>知此经旨趣冲 <lb ed="X" n="0716a07"/><lb ed="R033" n="0553a04"/>玄。未审当部等类为有幾种。故受之以部类差别。<anchor xml:id="nkr_note_add_0716a0701" n="0716a0701"/><anchor xml:id="beg0716a0701" n="0716a0701"/>已<anchor xml:id="end0716a0701"/> <lb ed="X" n="0716a08"/><lb ed="R033" n="0553a05"/>知部类详略同别。未委译自何时。凡有幾译。以至註 <lb ed="X" n="0716a09"/><lb ed="R033" n="0553a06"/>释持诵有何灵验。故受之以译释诵持大旨。既陈随 <lb ed="X" n="0716a10"/><lb ed="R033" n="0553a07"/>文解释。先明总题。使知纲领。故受之总释名题。总義 <lb ed="X" n="0716a11"/><lb ed="R033" n="0553a08"/>虽知。别文难晓。从如是我闻至终。为何等文。是何等 <lb ed="X" n="0716a12"/><lb ed="R033" n="0553a09"/>義。使沉隐之義彰于翰墨。故受之以别解文義也。</p> <lb ed="X" n="0716a13"/><lb ed="R033" n="0553a10"/><p xml:id="pX22p0716a1301">註。</p><p xml:id="pX22p0716a1302" cb:place="inline">五重玄義者。乃能召之名。所诠之体。会体之宗。 <lb ed="X" n="0716a14"/><lb ed="R033" n="0553a11"/>宗所成用。上四教相。如天台教。今贤首。则有十门差 <lb ed="X" n="0716a15"/><lb ed="R033" n="0553a12"/>别。大同小异。</p><p xml:id="pX22p0716a1506" cb:place="inline">稍有详略者。此详彼略也。此中释名。 <lb ed="X" n="0716a16"/><lb ed="R033" n="0553a13"/>即天台名。此中能诠体性。即天台体。宗趣旨归。即天 <lb ed="X" n="0716a17"/><lb ed="R033" n="0553a14"/>台宗。所被阶品。即天台用。馀五即天台教相也。</p> <lb ed="X" n="0716a18"/><lb ed="R033" n="0553a15"/><p xml:id="pX22p0716a1801">章。</p><p xml:id="pX22p0716a1802" cb:place="inline">先明总者。总括一代时教也。一大事因缘者。非 <lb ed="X" n="0716a19"/><lb ed="R033" n="0553a16"/>三非五为一。称体而周曰大。出世仪则曰事。众生本 <lb ed="X" n="0716a20"/><lb ed="R033" n="0553a17"/>具为因。诸<persName>佛</persName>指示为缘。</p><p xml:id="pX22p0716a2010" cb:place="inline">开示悟入<persName>佛</persName>知见者。三智 <lb ed="X" n="0716a21"/><lb ed="R033" n="0553a18"/>圆显曰<persName>佛</persName>知。五眼圆明曰<persName>佛</persName>见。诸<persName>佛</persName>知见。众生本具。 <lb ed="X" n="0716a22"/><lb ed="R033" n="0553b01"/>住行向地。为开示悟入。开者。如开千年宝藏。示者。一 <lb ed="X" n="0716a23"/><lb ed="R033" n="0553b02"/>一指陈。悟者。豁然晓了。入者。和身一倒也。</p> <lb ed="X" n="0716a24"/><lb ed="R033" n="0553b03"/><p xml:id="pX22p0716a2401">念<persName>佛</persName>心。即最初事理二持之心。入<persName>佛</persName>知见。乃最後寂 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0716b" n="0716b"/> <lb ed="X" n="0716b01"/><lb ed="R033" n="0553b04"/>光无上果。即此事理二持。皆从有念而起。念之既久。 <lb ed="X" n="0716b02"/><lb ed="R033" n="0553b05"/>根尘自空。诸念自落。若复精进不<anchor xml:id="nkr_note_add_0716b0201" n="0716b0201"/><anchor xml:id="beg0716b0201" n="0716b0201"/>已<anchor xml:id="end0716b0201"/>。和念<persName>佛</persName>之念亦 <lb ed="X" n="0716b03"/><lb ed="R033" n="0553b06"/>复脱落。顿入无心三昧。自然五阴俱消。圆明发化。如 <lb ed="X" n="0716b04"/><lb ed="R033" n="0553b07"/>是乃超十信。十住。十行。十迴向。四加行心。菩萨所行 <lb ed="X" n="0716b05"/><lb ed="R033" n="0553b08"/>金刚十地。等觉圆明。入于<persName>如来</persName>妙莊严海。圆满菩提。 <lb ed="X" n="0716b06"/><lb ed="R033" n="0553b09"/>归无所得。是之谓入<persName>佛</persName>知见也。</p> <lb ed="X" n="0716b07"/><lb ed="R033" n="0553b10"/><p xml:id="pX22p0716b0701">註。</p><p xml:id="pX22p0716b0702" cb:place="inline">本欲度生成<persName>佛</persName>者。法花云。<persName>佛</persName>自住大乘。如其所 <lb ed="X" n="0716b08"/><lb ed="R033" n="0553b11"/>得法。定慧力莊严。以此度众生。若以小乘化。乃至于 <lb ed="X" n="0716b09"/><lb ed="R033" n="0553b12"/>一人。我则堕悭贪。此事为不可。</p><p xml:id="pX22p0716b0913" cb:place="inline">不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0716b0901" n="0716b0901"/><anchor xml:id="beg0716b0901" n="0716b0901"/>已<anchor xml:id="end0716b0901"/>权说三乘 <lb ed="X" n="0716b10"/><lb ed="R033" n="0553b13"/>者。法花云。我所得智慧。微妙最第一。众生诸根钝。云 <lb ed="X" n="0716b11"/><lb ed="R033" n="0553b14"/>何而可度。寻念过去<persName>佛</persName>。所行方便力。我今所得道。亦 <lb ed="X" n="0716b12"/><lb ed="R033" n="0553b15"/>应说三乘。</p><p xml:id="pX22p0716b1205" cb:place="inline">後至機熟会三皈一者。法花云。十方<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0716b13"/><lb ed="R033" n="0553b16"/>土中。唯有一乘法。无二亦无三。除<persName>佛</persName>方便说。唯此一 <lb ed="X" n="0716b14"/><lb ed="R033" n="0553b17"/>事实。馀二则非真。终不以小乘。济渡于众生。</p><p xml:id="pX22p0716b1418" cb:place="inline">方酬 <lb ed="X" n="0716b15"/><lb ed="R033" n="0553b18"/>本意者。法花云。我本立誓愿。欲令一切众。如我等无 <lb ed="X" n="0716b16"/><lb ed="R033" n="0554a01"/>异。如我昔所愿。今者<anchor xml:id="nkr_note_add_0716b1601" n="0716b1601"/><anchor xml:id="beg0716b1601" n="0716b1601"/>已<anchor xml:id="end0716b1601"/>满足。</p> <lb ed="X" n="0716b17"/><lb ed="R033" n="0554a02"/><p xml:id="pX22p0716b1701">种种法门浅深不一者。如阿含保证。方等弹诃。般若 <lb ed="X" n="0716b18"/><lb ed="R033" n="0554a03"/>淘汰等。何须遍历三乘者。如前越三祇于一念。齐诸 <lb ed="X" n="0716b19"/><lb ed="R033" n="0554a04"/>圣于片言等。</p> <lb ed="X" n="0716b20"/><lb ed="R033" n="0554a05"/><p xml:id="pX22p0716b2001">章。</p><p xml:id="pX22p0716b2002" cb:place="inline">愍念末法者。末法则去圣时遥。圣贤隐伏。邪法 <lb ed="X" n="0716b21"/><lb ed="R033" n="0554a06"/>炽盛之时。最可愍故。</p> <lb ed="X" n="0716b22"/><lb ed="R033" n="0554a07"/><p xml:id="pX22p0716b2201">出勝方便者。众生有恒沙烦恼。<persName>佛</persName>说恒沙法门。皆方 <lb ed="X" n="0716b23"/><lb ed="R033" n="0554a08"/>便也。唯此法门。方便中之方便。故曰勝方便。</p> <lb ed="X" n="0716b24"/><lb ed="R033" n="0554a09"/><p xml:id="pX22p0716b2401">激扬生死凡夫者。凡夫出生入死。旷劫沉沦。不知生 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0716c" n="0716c"/> <lb ed="X" n="0716c01"/><lb ed="R033" n="0554a10"/>死可厌。涅槃可欣。如法花经云。不识苦尽道。不知求 <lb ed="X" n="0716c02"/><lb ed="R033" n="0554a11"/>解脱故。</p> <lb ed="X" n="0716c03"/><lb ed="R033" n="0554a12"/><p xml:id="pX22p0716c0301">化导二乘者。二乘。但证遍空。不悟法性。沉空滞寂。中 <lb ed="X" n="0716c04"/><lb ed="R033" n="0554a13"/>止化城。不信有他方净土故。</p> <lb ed="X" n="0716c05"/><lb ed="R033" n="0554a14"/><p xml:id="pX22p0716c0501">勉进初心者。初发心菩萨。欲于<name role="" type="person">娑婆世界</name>。救度众生。 <lb ed="X" n="0716c06"/><lb ed="R033" n="0554a15"/>忍力未充。自他俱溺。有何利益。必须求生净土。亲见 <lb ed="X" n="0716c07"/><lb ed="R033" n="0554a16"/>弥陀。得忍方可还来故。</p> <lb ed="X" n="0716c08"/><lb ed="R033" n="0554a17"/><p xml:id="pX22p0716c0801">尽摄利钝者。教小。则不被大根。教大。则下根绝分。今 <lb ed="X" n="0716c09"/><lb ed="R033" n="0554a18"/>则上自菩萨。下及悠悠凡夫。无機不接故。</p> <lb ed="X" n="0716c10"/><lb ed="R033" n="0554b01"/><p xml:id="pX22p0716c1001">护持多障者。此土业风浩大。尘境粗强。难于修进。今 <lb ed="X" n="0716c11"/><lb ed="R033" n="0554b02"/>则念<persName>佛</persName>众生。<persName>佛</persName>常住顶。永无魔事故。</p> <lb ed="X" n="0716c12"/><lb ed="R033" n="0554b03"/><p xml:id="pX22p0716c1201">的指有念心者。有念。即念<persName>佛</persName>之心。无念。即真如之体。 <lb ed="X" n="0716c13"/><lb ed="R033" n="0554b04"/>一切法门。无非教人離念。归于真如。今此法门。不必 <lb ed="X" n="0716c14"/><lb ed="R033" n="0554b05"/>捨念。得入无念故。</p> <lb ed="X" n="0716c15"/><lb ed="R033" n="0554b06"/><p xml:id="pX22p0716c1501">实悟无生者。法本无生。众生迷昧。于无生中。妄见生 <lb ed="X" n="0716c16"/><lb ed="R033" n="0554b07"/>灭。受大苦恼。纵欲灭生归无。其生转炽。今乃巧示往 <lb ed="X" n="0716c17"/><lb ed="R033" n="0554b08"/>生。实悟无生故。</p><p xml:id="pX22p0716c1707" cb:place="inline">悟无生有二。或于此土。理一心成。 <lb ed="X" n="0716c18"/><lb ed="R033" n="0554b09"/>即悟无生。或往生之後。见<persName>佛</persName>闻法。乃悟无生。</p> <lb ed="X" n="0716c19"/><lb ed="R033" n="0554b10"/><p xml:id="pX22p0716c1901">径中之径者。念<persName>佛</persName>。<anchor xml:id="nkr_note_add_0716c1901" n="0716c1901"/><anchor xml:id="beg0716c1901" n="0716c1901"/>已<anchor xml:id="end0716c1901"/>是修行径路。而持名念<persName>佛</persName>。但以 <lb ed="X" n="0716c20"/><lb ed="R033" n="0554b11"/>四字洪名。直登不退。事不繁。而功极大。故为径中之 <lb ed="X" n="0716c21"/><lb ed="R033" n="0554b12"/>径。</p> <lb ed="X" n="0716c22"/><lb ed="R033" n="0554b13"/><p xml:id="pX22p0716c2201">註。</p><p xml:id="pX22p0716c2202" cb:place="inline">念入无念者。念体本空。因妄故有。今以妄息妄。 <lb ed="X" n="0716c23"/><lb ed="R033" n="0554b14"/>如以毒攻毒。病愈体平。妄穷真露故。</p><p xml:id="pX22p0716c2315" cb:place="inline">生得无生者。 <lb ed="X" n="0716c24"/><lb ed="R033" n="0554b15"/>生无有体。以念为体。念不空。则生不空。念空。则生空 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0717a" n="0717a"/> <lb ed="X" n="0717a01"/><lb ed="R033" n="0554b16"/>故。</p> <lb ed="X" n="0717a02"/><lb ed="R033" n="0554b17"/><p xml:id="pX22p0717a0201">章。</p><p xml:id="pX22p0717a0202" cb:place="inline">为作津樑者。津济渡处。梁桥也。以一句弥陀。运 <lb ed="X" n="0717a03"/><lb ed="R033" n="0554b18"/>此岸众生。置于彼岸。是为作津樑也。</p><p xml:id="pX22p0717a0315" cb:place="inline"><persName>佛</persName>成道下。虽 <lb ed="X" n="0717a04"/><lb ed="R033" n="0555a01"/>文有三转说大悲有三。而正意重在末法。观题中末 <lb ed="X" n="0717a05"/><lb ed="R033" n="0555a02"/>法二字可知。</p> <lb ed="X" n="0717a06"/><lb ed="R033" n="0555a03"/><p xml:id="pX22p0717a0601">註。</p><p xml:id="pX22p0717a0602" cb:place="inline">二万岁时即入劫浊者。以二万岁前烦恼轻微 <lb ed="X" n="0717a07"/><lb ed="R033" n="0555a04"/>邪见薄少。人天众盛。三恶道稀。寿命久长。时犹未浊 <lb ed="X" n="0717a08"/><lb ed="R033" n="0555a05"/>故。</p><p xml:id="pX22p0717a0802" cb:place="inline">释迦出时人寿百岁者。于住劫中。今当第九辘 <lb ed="X" n="0717a09"/><lb ed="R033" n="0555a06"/>轳小劫。有四<persName>佛</persName>出。劫初八万岁。减至六万岁。拘留孙 <lb ed="X" n="0717a10"/><lb ed="R033" n="0555a07"/><persName>佛</persName>出。减至四万岁。拘那含<persName>佛</persName>出。减至二万岁。迦葉<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0717a11"/><lb ed="R033" n="0555a08"/>出。减至百岁。释迦<persName>佛</persName>出。减至三十岁。小三灾即起。至 <lb ed="X" n="0717a12"/><lb ed="R033" n="0555a09"/>于十岁。减之极也。又过百年增一岁。增至八万四千 <lb ed="X" n="0717a13"/><lb ed="R033" n="0555a10"/>岁。金轮王出世。增之极也。过是以後。第十小劫。又过 <lb ed="X" n="0717a14"/><lb ed="R033" n="0555a11"/>百年减一岁。减至八万岁时。弥勒下生。此後复有九 <lb ed="X" n="0717a15"/><lb ed="R033" n="0555a12"/>百九十五<persName>佛</persName>。相继而出。尽二十小劫满。大三灾起。壞 <lb ed="X" n="0717a16"/><lb ed="R033" n="0555a13"/>世界也。</p> <lb ed="X" n="0717a17"/><lb ed="R033" n="0555a14"/><p xml:id="pX22p0717a1701">经道灭尽者。始自首楞严经。般舟三昧经。终至十二 <lb ed="X" n="0717a18"/><lb ed="R033" n="0555a15"/>分教。悉皆灭尽。独留阿弥陀经。住世百年。最後方灭 <lb ed="X" n="0717a19"/><lb ed="R033" n="0555a16"/>也。</p><p xml:id="pX22p0717a1902" cb:place="inline">法灭时袈裟自然变白。藏经自然无字。十六罗 <lb ed="X" n="0717a20"/><lb ed="R033" n="0555a17"/>汉。尽收世间一切经法。贮于铜塔。绕塔经行。歎言。释 <lb ed="X" n="0717a21"/><lb ed="R033" n="0555a18"/>迦法灭。然後此塔。沉至金刚际。则世界法灭也。</p><p xml:id="pX22p0717a2119" cb:place="inline">滔 <lb ed="X" n="0717a22"/><lb ed="R033" n="0555b01"/>天之际。大夜方沉者。喩众生烦恼日深。无明日厚。古 <lb ed="X" n="0717a23"/><lb ed="R033" n="0555b02"/>云痴雲叆叇性天昏。识火交煎心鼎沸。是也。</p> <lb ed="X" n="0717a24"/><lb ed="R033" n="0555b03"/><p xml:id="pX22p0717a2401">章。</p><p xml:id="pX22p0717a2402" cb:place="inline">入道多门者。如楞严。二十五人。各说圆通方便。 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0717b" n="0717b"/> <lb ed="X" n="0717b01"/><lb ed="R033" n="0555b04"/>净名。三十二士。共谈不二法门等。</p> <lb ed="X" n="0717b02"/><lb ed="R033" n="0555b05"/><p xml:id="pX22p0717b0201">不値<persName>佛</persName>世。谓释迦<anchor xml:id="nkr_note_add_0717b0201" n="0717b0201"/><anchor xml:id="beg0717b0201" n="0717b0201"/>已<anchor xml:id="end0717b0201"/>过。慈氏未来。得常见<persName>佛</persName>有三義。 <lb ed="X" n="0717b03"/><lb ed="R033" n="0555b06"/>一临终之际。<persName>佛</persName>来接引。二<anchor xml:id="nkr_note_add_0717b0301" n="0717b0301"/><anchor xml:id="beg0717b0301" n="0717b0301"/>已<anchor xml:id="end0717b0301"/>生之後。常见弥陀。三禅 <lb ed="X" n="0717b04"/><lb ed="R033" n="0555b07"/>观之中。得睹圣相。</p> <lb ed="X" n="0717b05"/><lb ed="R033" n="0555b08"/><p xml:id="pX22p0717b0501">不断惑方便者。如小乘必断尽见思。方出三界。大乘 <lb ed="X" n="0717b06"/><lb ed="R033" n="0555b09"/>人直至命根断尽。业识枯漧。始出生死。故云毫厘繫 <lb ed="X" n="0717b07"/><lb ed="R033" n="0555b10"/>念。三涂业因。瞥尔情生。万劫羁锁。今此念<persName>佛</persName>。但能伏 <lb ed="X" n="0717b08"/><lb ed="R033" n="0555b11"/>妄。即得往生故。</p> <lb ed="X" n="0717b09"/><lb ed="R033" n="0555b12"/><p xml:id="pX22p0717b0901">不修馀行方便者。如佈施。必须三轮空寂。持戒。则不 <lb ed="X" n="0717b10"/><lb ed="R033" n="0555b13"/>缺不破。乃至随定具足。方曰波罗蜜。诚非易修也。今 <lb ed="X" n="0717b11"/><lb ed="R033" n="0555b14"/>兹念<persName>佛</persName>。不出一心。万行具足故。</p> <lb ed="X" n="0717b12"/><lb ed="R033" n="0555b15"/><p xml:id="pX22p0717b1201">得疾解脱方便者。依馀法修。千生炼性。百劫调心。方 <lb ed="X" n="0717b13"/><lb ed="R033" n="0555b16"/>得解脱。禅门虽云一生了道。亦乃多劫熏修。如永嘉 <lb ed="X" n="0717b14"/><lb ed="R033" n="0555b17"/>云。吾早曾经多劫修。不是等闲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0717001" n="0717001"/>生诳惑。是也。今兹念 <lb ed="X" n="0717b15"/><lb ed="R033" n="0555b18"/><persName>佛</persName>。但称念弥陀。疾登彼岸故。</p> <lb ed="X" n="0717b16"/><lb ed="R033" n="0556a01"/><p xml:id="pX22p0717b1601">註。</p><p xml:id="pX22p0717b1602" cb:place="inline">法门者。轨生物解曰法。圣智通游曰门。</p><p xml:id="pX22p0717b1617" cb:place="inline">道体 <lb ed="X" n="0717b17"/><lb ed="R033" n="0556a02"/>幽<g ref="#CB16199">玄</g>者。道无形相。无方所。不可凑泊。无容拟议。论语 <lb ed="X" n="0717b18"/><lb ed="R033" n="0556a03"/>云。仰之弥高。钻之弥坚。瞻之在前。忽焉在後。是也。</p> <lb ed="X" n="0717b19"/><lb ed="R033" n="0556a04"/><p xml:id="pX22p0717b1901">从门始入者。楞严云。忽蒙天王赐予华屋。要因门入。 <lb ed="X" n="0717b20"/><lb ed="R033" n="0556a05"/>论语云。不得其门而入。不见宗庙之美。百官之富。</p> <lb ed="X" n="0717b21"/><lb ed="R033" n="0556a06"/><p xml:id="pX22p0717b2101">权巧接引令得入门者。此门遍一切处。头头可入。法 <lb ed="X" n="0717b22"/><lb ed="R033" n="0556a07"/>法堪归。古云。处处绿杨堪繫马。家家有路透长安。其 <lb ed="X" n="0717b23"/><lb ed="R033" n="0556a08"/>如众生不知。处处逢渠。头头错过也。</p><p xml:id="pX22p0717b2315" cb:place="inline">崎岖难行者。 <lb ed="X" n="0717b24"/><lb ed="R033" n="0556a09"/>如前浩博难持。幽深罔措等。</p><p xml:id="pX22p0717b2412" cb:place="inline">迂迴难到者。如僧祇 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0717c" n="0717c"/> <lb ed="X" n="0717c01"/><lb ed="R033" n="0556a10"/>积行。旷劫勤修等。</p><p xml:id="pX22p0717c0108" cb:place="inline">韦提遍观愿生极乐者。<persName>世尊</persName>从 <lb ed="X" n="0717c02"/><lb ed="R033" n="0556a11"/>顶放光。照十方界。复收宝光。结为金台。其中普现十 <lb ed="X" n="0717c03"/><lb ed="R033" n="0556a12"/>方<persName>佛</persName>土。令韦提遍观。韦提独愿生于极乐也。</p> <lb ed="X" n="0717c04"/><lb ed="R033" n="0556a13"/><p xml:id="pX22p0717c0401">真如三昧。有正观。有方便。正观。即法界一相。一切诸 <lb ed="X" n="0717c05"/><lb ed="R033" n="0556a14"/>法。平等无二。方便者。谓推求五阴色之与心。终不可 <lb ed="X" n="0717c06"/><lb ed="R033" n="0556a15"/>得。若能观察知心无念。即得随顺入真如门故。</p><p xml:id="pX22p0717c0619" cb:place="inline">二 <lb ed="X" n="0717c07"/><lb ed="R033" n="0556a16"/>门止观者。止。谓止一切境界相。有離境。除心。二法。观。 <lb ed="X" n="0717c08"/><lb ed="R033" n="0556a17"/>谓分别因缘生灭相。有法相。大悲。大愿。精进。四行。</p> <lb ed="X" n="0717c09"/><lb ed="R033" n="0556a18"/><p xml:id="pX22p0717c0901">是法。指修行五门。谓一施。二戒。三忍。四精进。五止观 <lb ed="X" n="0717c10"/><lb ed="R033" n="0556b01"/>也。</p><p xml:id="pX22p0717c1002" cb:place="inline">初学是法者。指不定聚众生。修信未满者。</p><p xml:id="pX22p0717c1018" cb:place="inline">其 <lb ed="X" n="0717c11"/><lb ed="R033" n="0556b02"/>心怯弱。是内心既劣。娑婆不常値<persName>佛</persName>。是外缺勝缘。故 <lb ed="X" n="0717c12"/><lb ed="R033" n="0556b03"/>信行难成。将欲退也。</p><p xml:id="pX22p0717c1209" cb:place="inline">信心有四种。一者信根本。所 <lb ed="X" n="0717c13"/><lb ed="R033" n="0556b04"/>谓乐念真如法故。二者信<persName>佛</persName>有无量功德。常念亲近 <lb ed="X" n="0717c14"/><lb ed="R033" n="0556b05"/>供养恭敬。发起善根。愿求一切智故。三者信法有大 <lb ed="X" n="0717c15"/><lb ed="R033" n="0556b06"/>利益。常念修行诸波罗蜜故。四者信僧能正修行。自 <lb ed="X" n="0717c16"/><lb ed="R033" n="0556b07"/>利利他。常乐亲近诸菩萨众。求学如实行故。</p><p xml:id="pX22p0717c1618" cb:place="inline">就者。 <lb ed="X" n="0717c17"/><lb ed="R033" n="0556b08"/>成就。即信成就发心也。论云。信成就发心者。发何等 <lb ed="X" n="0717c18"/><lb ed="R033" n="0556b09"/>心。略说三种。一者直心。正念真如法故。二者深心。乐 <lb ed="X" n="0717c19"/><lb ed="R033" n="0556b10"/>习一切诸善行故。三者大悲心。欲拔一切众生苦故。</p> <lb ed="X" n="0717c20"/><lb ed="R033" n="0556b11"/><p xml:id="pX22p0717c2001">难者。谓修行信心。经一万劫。方得成就故。</p><p xml:id="pX22p0717c2017" cb:place="inline">终无 <lb ed="X" n="0717c21"/><lb ed="R033" n="0556b12"/>有退。约有三种。一如莲花未开时。信行未满。未名不 <lb ed="X" n="0717c22"/><lb ed="R033" n="0556b13"/>退。但以处无退缘。故称不退。二信位满足以去。花开 <lb ed="X" n="0717c23"/><lb ed="R033" n="0556b14"/>见<persName>佛</persName>。入十住位。得少分见法身。住正定位也。三者三 <lb ed="X" n="0717c24"/><lb ed="R033" n="0556b15"/>贤位满。入初地以去。证遍满法身。生无边<persName>佛</persName>土。如<persName>佛</persName> <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0718a" n="0718a"/> <lb ed="X" n="0718a01"/><lb ed="R033" n="0556b16"/>记龙树等。住初地。生净土也。</p><p xml:id="pX22p0718a0112" cb:place="inline">此经则七日二句。是 <lb ed="X" n="0718a02"/><lb ed="R033" n="0556b17"/>引本经为证。而四段文中皆引本经为证者。明分此 <lb ed="X" n="0718a03"/><lb ed="R033" n="0556b18"/>四种。非臆见也。</p> <lb ed="X" n="0718a04"/><lb ed="R033" n="0557a01"/><p xml:id="pX22p0718a0401">直至惑尽始得出離者。思惑不尽。不出三界。尘沙不 <lb ed="X" n="0718a05"/><lb ed="R033" n="0557a02"/>尽。不出二乘界。无明不尽。不出菩萨界。</p><p xml:id="pX22p0718a0516" cb:place="inline">带惑往生 <lb ed="X" n="0718a06"/><lb ed="R033" n="0557a03"/>者。观经上上品生者。断无明惑。中上品生者。断见思 <lb ed="X" n="0718a07"/><lb ed="R033" n="0557a04"/>惑。乃至中下品生者。始断见惑。若下辈三品。则全未 <lb ed="X" n="0718a08"/><lb ed="R033" n="0557a05"/>断惑。但稍能伏妄。成就净身。即生彼国。故云带惑往 <lb ed="X" n="0718a09"/><lb ed="R033" n="0557a06"/>生也。</p> <lb ed="X" n="0718a10"/><lb ed="R033" n="0557a07"/><p xml:id="pX22p0718a1001">六度万行。有大小乘事理不同。而理中。又复深浅。如 <lb ed="X" n="0718a11"/><lb ed="R033" n="0557a08"/>天台四教所明。</p><p xml:id="pX22p0718a1107" cb:place="inline">不出一心万行具足者。此一心亦 <lb ed="X" n="0718a12"/><lb ed="R033" n="0557a09"/>分事理。若理一心具足万行。自不必说。即事一心。虽 <lb ed="X" n="0718a13"/><lb ed="R033" n="0557a10"/>未入理。而于藏教事六度。事万行。亦可云具足也。</p> <lb ed="X" n="0718a14"/><lb ed="R033" n="0557a11"/><p xml:id="pX22p0718a1401">智论中罪即是障。以罪能障道。故复云障也。此念<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0718a15"/><lb ed="R033" n="0557a12"/>乃得灭者。彼<persName>佛</persName>有不思议威神力故。不思议大愿力 <lb ed="X" n="0718a16"/><lb ed="R033" n="0557a13"/>故。故此念阿弥陀。即大般若。如人从地倒。还从地起 <lb ed="X" n="0718a17"/><lb ed="R033" n="0557a14"/>也。此疾得解脱之一证。</p><p xml:id="pX22p0718a1710" cb:place="inline">十住断结经中。死此生彼。 <lb ed="X" n="0718a18"/><lb ed="R033" n="0557a15"/>皆因欲故。西方无欲。故顿超生死。此疾得解脱之二 <lb ed="X" n="0718a19"/><lb ed="R033" n="0557a16"/>证。</p><p xml:id="pX22p0718a1902" cb:place="inline">起精进力听此法门者。听法有三。耳听。心听。及 <lb ed="X" n="0718a20"/><lb ed="R033" n="0557a17"/>于神听。下士耳听。如风过耳。中士心听。颇能解義。上 <lb ed="X" n="0718a21"/><lb ed="R033" n="0557a18"/>士神听。深悟实相。今言精进听法。是不以缘心听法。 <lb ed="X" n="0718a22"/><lb ed="R033" n="0557b01"/>以神听也。</p><p xml:id="pX22p0718a2205" cb:place="inline">蚁山风水者。莲宗宝鉴云。馀门学道。如 <lb ed="X" n="0718a23"/><lb ed="R033" n="0557b02"/>蚁子上于高山。念<persName>佛</persName>往生。似风帆扬于顺水。</p> <lb ed="X" n="0718a24"/><lb ed="R033" n="0557b03"/><p xml:id="pX22p0718a2401">章。</p><p xml:id="pX22p0718a2402" cb:place="inline">激扬生死凡夫者。生而死。死而生。万劫千生。无 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0718b" n="0718b"/> <lb ed="X" n="0718b01"/><lb ed="R033" n="0557b04"/>有穷<anchor xml:id="nkr_note_add_0718b0101" n="0718b0101"/><anchor xml:id="beg0718b0101" n="0718b0101"/>已<anchor xml:id="end0718b0101"/>。故名生死凡夫。激者。激励。令人起厌。扬者。鼓 <lb ed="X" n="0718b02"/><lb ed="R033" n="0557b05"/>扬。令人起欣。</p><p xml:id="pX22p0718b0206" cb:place="inline">沉迷自性者。迷者。昏迷。沉者。迷之极 <lb ed="X" n="0718b03"/><lb ed="R033" n="0557b06"/>也。自性。即註中平等法门。由最初一念无明。生起六 <lb ed="X" n="0718b04"/><lb ed="R033" n="0557b07"/>粗三细。遂性心失真。顚倒行事。轮迴是中。自取流转 <lb ed="X" n="0718b05"/><lb ed="R033" n="0557b08"/>也。</p> <lb ed="X" n="0718b06"/><lb ed="R033" n="0557b09"/><p xml:id="pX22p0718b0601">示苦乐两土者。谓乐<g ref="#CB15131">邦</g>之与苦域。金宝之与泥沙。胎 <lb ed="X" n="0718b07"/><lb ed="R033" n="0557b10"/>狱之望花池。棘林之比琼树。诚由心分垢净。见两土 <lb ed="X" n="0718b08"/><lb ed="R033" n="0557b11"/>之陞沉也。</p><p xml:id="pX22p0718b0805" cb:place="inline">开折摄二门者。众生耽恋娑婆。<persName>佛</persName>则极 <lb ed="X" n="0718b09"/><lb ed="R033" n="0557b12"/>言娑婆之苦以折伏之。众生罔知净土。<persName>佛</persName>则极言净 <lb ed="X" n="0718b10"/><lb ed="R033" n="0557b13"/>土之乐以摄受之。是于念<persName>佛</persName>一法。具折摄二门也。</p> <lb ed="X" n="0718b11"/><lb ed="R033" n="0557b14"/><p xml:id="pX22p0718b1101">勝心。谓勇猛心。精进心。净业所以不得成就皆由悠 <lb ed="X" n="0718b12"/><lb ed="R033" n="0557b15"/>悠扬扬。心不猛利耳。果能一日用力。发大勇猛。发大 <lb ed="X" n="0718b13"/><lb ed="R033" n="0557b16"/>精进。工夫无不成就。故云勝心既发。净业斯成。</p> <lb ed="X" n="0718b14"/><lb ed="R033" n="0557b17"/><p xml:id="pX22p0718b1401">註。</p><p xml:id="pX22p0718b1402" cb:place="inline">迷心逐境者。不知心之本空。从始洎终。念念生 <lb ed="X" n="0718b15"/><lb ed="R033" n="0557b18"/>灭。是谓迷心。不识境之本寂。随逐六尘。对境造业。是 <lb ed="X" n="0718b16"/><lb ed="R033" n="0558a01"/>谓逐境。</p><p xml:id="pX22p0718b1604" cb:place="inline">田蛙井鲋者。莊子云。田蛙不可语于海者。 <lb ed="X" n="0718b17"/><lb ed="R033" n="0558a02"/>拘于<g ref="#CB11237">墟</g>也。易经井卦爻辞云。井谷射鲋。</p><p xml:id="pX22p0718b1716" cb:place="inline">于事何济 <lb ed="X" n="0718b18"/><lb ed="R033" n="0558a03"/>者。谓若是大鹏金翅。搏风九万。水激三千者。可责以 <lb ed="X" n="0718b19"/><lb ed="R033" n="0558a04"/>冲霄。田蛙井鲋。责之何益。若是上根利智。心遊域外。 <lb ed="X" n="0718b20"/><lb ed="R033" n="0558a05"/>足蹈大方者。可教直悟自心。生死凡夫。教之何用。</p> <lb ed="X" n="0718b21"/><lb ed="R033" n="0558a06"/><p xml:id="pX22p0718b2101">得无生忍者。无生。指法性而言。无少法生。无少法灭。 <lb ed="X" n="0718b22"/><lb ed="R033" n="0558a07"/>故曰无生。忍者。指始觉智言。以始觉智。契法性理。心 <lb ed="X" n="0718b23"/><lb ed="R033" n="0558a08"/>中了了。吐露不出。如忍事人。非怀非出。名无生忍也。</p> <lb ed="X" n="0718b24"/><lb ed="R033" n="0558a09"/><p xml:id="pX22p0718b2401">章。</p><p xml:id="pX22p0718b2402" cb:place="inline">二乘执空者。二乘人单修正观者。但念空无相 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0718c" n="0718c"/> <lb ed="X" n="0718c01"/><lb ed="R033" n="0558a10"/>无作。兼修助观者。多由四空以入灭尽。故皆执空。又 <lb ed="X" n="0718c02"/><lb ed="R033" n="0558a11"/>复声闻人。多于四谛中。居灭<anchor xml:id="nkr_note_add_0718c0201" n="0718c0201"/><anchor xml:id="beg0718c0201" n="0718c0201"/>已<anchor xml:id="end0718c0201"/>休。更不前进。成缠空 <lb ed="X" n="0718c03"/><lb ed="R033" n="0558a12"/>种。缘觉人多于觉明中。即立涅槃。而不前进。生不化 <lb ed="X" n="0718c04"/><lb ed="R033" n="0558a13"/>种。故多执空不修净土者。自谓<anchor xml:id="nkr_note_add_0718c0401" n="0718c0401"/><anchor xml:id="beg0718c0401" n="0718c0401"/>已<anchor xml:id="end0718c0401"/>得涅槃故。又复厌 <lb ed="X" n="0718c05"/><lb ed="R033" n="0558a14"/>離有为故。</p> <lb ed="X" n="0718c06"/><lb ed="R033" n="0558a15"/><p xml:id="pX22p0718c0601">乍得我空者。空有四种。一人空。二法空。三空空。四空 <lb ed="X" n="0718c07"/><lb ed="R033" n="0558a16"/>空亦空。今但初得人空也。</p><p xml:id="pX22p0718c0711" cb:place="inline">即生耽滞者。谓沉空滞 <lb ed="X" n="0718c08"/><lb ed="R033" n="0558a17"/>寂。堕无为坑。饮三昧酒也。</p> <lb ed="X" n="0718c09"/><lb ed="R033" n="0558a18"/><p xml:id="pX22p0718c0901">净<persName>佛</persName>国土教化众生者净名经云。菩萨取于净国。皆 <lb ed="X" n="0718c10"/><lb ed="R033" n="0558b01"/>为饶益诸众生故。宝积。当知直心是菩萨净土。菩萨 <lb ed="X" n="0718c11"/><lb ed="R033" n="0558b02"/>成<persName>佛</persName>时。不谄众生来生其国。深心是菩萨净土。菩萨 <lb ed="X" n="0718c12"/><lb ed="R033" n="0558b03"/>成<persName>佛</persName>时。具足功德众生来生其国。乃至六度万行等。</p> <lb ed="X" n="0718c13"/><lb ed="R033" n="0558b04"/><p xml:id="pX22p0718c1301">心不喜乐者。向由著有。故受轮迴。今得人空。轮迴 <lb ed="X" n="0718c14"/><lb ed="R033" n="0558b05"/>乍息。味著偏空涅槃之乐。闻说菩萨廣行万行。净土 <lb ed="X" n="0718c15"/><lb ed="R033" n="0558b06"/>化生。自然不生一念好乐之心也。</p> <lb ed="X" n="0718c16"/><lb ed="R033" n="0558b07"/><p xml:id="pX22p0718c1601">註。</p><p xml:id="pX22p0718c1602" cb:place="inline">但悟蕴中无我不知蕴亦是空者。空有二。一我 <lb ed="X" n="0718c17"/><lb ed="R033" n="0558b08"/>空。谓无我。人。众生。寿者。此是二乘所证。二法空。谓无 <lb ed="X" n="0718c18"/><lb ed="R033" n="0558b09"/>色受想行识。此是菩萨所证。今文蕴中无我。是我空 <lb ed="X" n="0718c19"/><lb ed="R033" n="0558b10"/>也。蕴亦是空。是法空也。小乘观身不净。观受是苦。观 <lb ed="X" n="0718c20"/><lb ed="R033" n="0558b11"/>心无常。观法无我。故悟蕴中无我。若照见五蕴皆空。 <lb ed="X" n="0718c21"/><lb ed="R033" n="0558b12"/>则是大菩萨境界。故彼不知。</p><p xml:id="pX22p0718c2112" cb:place="inline">亦是空者。以五阴法。 <lb ed="X" n="0718c22"/><lb ed="R033" n="0558b13"/>自性不生。则无有灭。本来涅槃故。</p><p xml:id="pX22p0718c2214" cb:place="inline">如诸下。引花严 <lb ed="X" n="0718c23"/><lb ed="R033" n="0558b14"/>为证。</p> <lb ed="X" n="0718c24"/><lb ed="R033" n="0558b15"/><p xml:id="pX22p0718c2401">古谓下。引古语为证。</p><p xml:id="pX22p0718c2409" cb:place="inline">无他<persName>佛</persName>之说者。小乘但知有 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0719a" n="0719a"/> <lb ed="X" n="0719a01"/><lb ed="R033" n="0558b16"/>释迦。不知十方诸<persName>佛</persName>。此句影略大教。有他方诸<persName>佛</persName>。</p> <lb ed="X" n="0719a02"/><lb ed="R033" n="0558b17"/><p xml:id="pX22p0719a0201">有刹海之谈者。如<name role="" type="person">华藏世界</name>品。有十不可说<persName>佛</persName>刹微 <lb ed="X" n="0719a03"/><lb ed="R033" n="0558b18"/>尘数世界种。一一世界种。有二十重无尽世界。此句 <lb ed="X" n="0719a04"/><lb ed="R033" n="0559a01"/>影略小乘。唯知有娑婆。</p> <lb ed="X" n="0719a05"/><lb ed="R033" n="0559a02"/><p xml:id="pX22p0719a0501">诸<persName>佛</persName>菩萨。具三缘悲。四种智。涅槃五行。无作四宏。故 <lb ed="X" n="0719a06"/><lb ed="R033" n="0559a03"/>为廣大无尽。</p><p xml:id="pX22p0719a0606" cb:place="inline">心即境。故不碍境。境即心。故不碍心。</p> <lb ed="X" n="0719a07"/><lb ed="R033" n="0559a04"/><p xml:id="pX22p0719a0701">楞严云。见与见缘。幷所想相。如虚空花。本无所有。 <lb ed="X" n="0719a08"/><lb ed="R033" n="0559a05"/>故云本性自空。一切诸法。不出色心二种。今众生。是 <lb ed="X" n="0719a09"/><lb ed="R033" n="0559a06"/>色法。度生。是心法。既一切自空。岂非终日度生。终日 <lb ed="X" n="0719a10"/><lb ed="R033" n="0559a07"/>无度。</p><p xml:id="pX22p0719a1003" cb:place="inline">乃知二字。直贯至终日无度。中有两节。诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0719a11"/><lb ed="R033" n="0559a08"/>菩萨四句。应上文净土化生。心不喜乐。心不碍境六 <lb ed="X" n="0719a12"/><lb ed="R033" n="0559a09"/>句。应上文执境为有。唯欲避境趋寂。大率小乘病根。 <lb ed="X" n="0719a13"/><lb ed="R033" n="0559a10"/>只在但悟蕴中无我。不知蕴亦是空两句。以但悟蕴 <lb ed="X" n="0719a14"/><lb ed="R033" n="0559a11"/>中无我。故唯知所证为极。不复知有大乘妙用。闻净 <lb ed="X" n="0719a15"/><lb ed="R033" n="0559a12"/>土化生。自心不喜乐也。今日迴心。乃知大乘妙用。如 <lb ed="X" n="0719a16"/><lb ed="R033" n="0559a13"/>是廣大。如是无尽尔。以不知蕴亦是空。故不知一切 <lb ed="X" n="0719a17"/><lb ed="R033" n="0559a14"/>浮尘幻化。当处出生。随处灭尽。遂执境为有。唯欲避 <lb ed="X" n="0719a18"/><lb ed="R033" n="0559a15"/>境趋寂也。今日迴心。乃知本不相碍。当体全空。度而 <lb ed="X" n="0719a19"/><lb ed="R033" n="0559a16"/>无度耳。</p> <lb ed="X" n="0719a20"/><lb ed="R033" n="0559a17"/><p xml:id="pX22p0719a2001">章。</p><p xml:id="pX22p0719a2002" cb:place="inline">初心菩萨有四教不同。藏通两教菩萨。乃至别 <lb ed="X" n="0719a21"/><lb ed="R033" n="0559a18"/>教初地以前。圆教初住以前皆是。何以故。观经上上 <lb ed="X" n="0719a22"/><lb ed="R033" n="0559b01"/>品方登初地。此初地者。圆初住也。则此初心菩萨。是 <lb ed="X" n="0719a23"/><lb ed="R033" n="0559b02"/>别圆地住以前皆是自可想见。又复起信论。十信位 <lb ed="X" n="0719a24"/><lb ed="R033" n="0559b03"/>人。惧信心难就。当求生净土。及信心成就。而为信成 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0719b" n="0719b"/> <lb ed="X" n="0719b01"/><lb ed="R033" n="0559b04"/>发心。乃是三心圆发。正是圆教初住。则此初心菩萨。 <lb ed="X" n="0719b02"/><lb ed="R033" n="0559b05"/>是别圆地住以前皆是。更可想见。别圆既如此。藏通 <lb ed="X" n="0719b03"/><lb ed="R033" n="0559b06"/>益可知。</p><p xml:id="pX22p0719b0304" cb:place="inline">大心虽建者。初发心菩萨。上求<persName>佛</persName>果。下化 <lb ed="X" n="0719b04"/><lb ed="R033" n="0559b07"/>众生。不同二乘。不求<persName>佛</persName>道。不教众生故。</p><p xml:id="pX22p0719b0416" cb:place="inline">勝忍未成 <lb ed="X" n="0719b05"/><lb ed="R033" n="0559b08"/>者。勝忍。无生法忍也。初心菩萨。烦恼未除。无明未破。 <lb ed="X" n="0719b06"/><lb ed="R033" n="0559b09"/>未证无生理故。</p> <lb ed="X" n="0719b07"/><lb ed="R033" n="0559b10"/><p xml:id="pX22p0719b0701">正定聚。指<name role="" type="person">极乐世界</name>说。以彼土人。皆有定力。不退转 <lb ed="X" n="0719b08"/><lb ed="R033" n="0559b11"/>故。若论断惑。则信成就发心者。方名入正定聚。彼土 <lb ed="X" n="0719b09"/><lb ed="R033" n="0559b12"/>唯上品上生者是也。</p><p xml:id="pX22p0719b0909" cb:place="inline">忍证无生句。是倒语法。以法 <lb ed="X" n="0719b10"/><lb ed="R033" n="0559b13"/>忍有三种。一者音响忍。二者柔顺忍。三者无生忍。今 <lb ed="X" n="0719b11"/><lb ed="R033" n="0559b14"/>谓所证之忍。乃是无生也。</p> <lb ed="X" n="0719b12"/><lb ed="R033" n="0559b15"/><p xml:id="pX22p0719b1201">且夫六心下。谓若不求生净土。便欲苦海度生。则有 <lb ed="X" n="0719b13"/><lb ed="R033" n="0559b16"/>舍利等之覆辙可鉴也。</p><p xml:id="pX22p0719b1310" cb:place="inline">自足者。初心菩萨。必各有 <lb ed="X" n="0719b14"/><lb ed="R033" n="0559b17"/>所得。往往就所得处。自生满足。即如圆人十信满心。 <lb ed="X" n="0719b15"/><lb ed="R033" n="0559b18"/>尙有顶堕之病。是知自足两字是初心病根。故此特 <lb ed="X" n="0719b16"/><lb ed="R033" n="0560a01"/>为指出。</p> <lb ed="X" n="0719b17"/><lb ed="R033" n="0560a02"/><p xml:id="pX22p0719b1701">註。</p><p xml:id="pX22p0719b1702" cb:place="inline">註中三引智论文字。自具缚凡夫<note place="inline">至</note>由此堕落 <lb ed="X" n="0719b18"/><lb ed="R033" n="0560a03"/>为第一段。是总证勉进全文之意。自又喩二人救溺 <lb ed="X" n="0719b19"/><lb ed="R033" n="0560a04"/><note place="inline">至</note>如得船者为第二段。是别证正文乘大愿船二句。 <lb ed="X" n="0719b20"/><lb ed="R033" n="0560a05"/>自又云譬如婴儿<note place="inline">至</note>救度众生为第三段。是别证正 <lb ed="X" n="0719b21"/><lb ed="R033" n="0560a06"/>文弱羽缠枝二句。</p> <lb ed="X" n="0719b22"/><lb ed="R033" n="0560a07"/><p xml:id="pX22p0719b2201">具缚缚字。是内为烦恼所缚。声色所缚缚字。是外为 <lb ed="X" n="0719b23"/><lb ed="R033" n="0560a08"/>六尘所缚。</p><p xml:id="pX22p0719b2305" cb:place="inline">未得忍力声色所缚者。得忍菩萨。视色 <lb ed="X" n="0719b24"/><lb ed="R033" n="0560a09"/>如盲。闻声如聋。所谓百花丛裡过。一物不沾裳。庞公 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0719c" n="0719c"/> <lb ed="X" n="0719c01"/><lb ed="R033" n="0560a10"/>云。但自无心于万物。何妨万物常围绕。铁牛不怕师 <lb ed="X" n="0719c02"/><lb ed="R033" n="0560a11"/>子吼。恰似木人看花鸟。今不然也。</p> <lb ed="X" n="0719c03"/><lb ed="R033" n="0560a12"/><p xml:id="pX22p0719c0301">凡夫无力下。当双合二喩。谓若離弥陀。或堕三涂坑 <lb ed="X" n="0719c04"/><lb ed="R033" n="0560a13"/>井。或渴法乳而亡。又若近弥陀。依净土之树枝。成无 <lb ed="X" n="0719c05"/><lb ed="R033" n="0560a14"/>生之翅翮。方能飞三界之空。自在无碍也。</p> <lb ed="X" n="0719c06"/><lb ed="R033" n="0560a15"/><p xml:id="pX22p0719c0601"><anchor xml:id="nkr_note_add_0719c0601" n="0719c0601"/><anchor xml:id="beg0719c0601" n="0719c0601"/>已<anchor xml:id="end0719c0601"/>证六住者。别教七住。方名不退。今止证第六。故尙 <lb ed="X" n="0719c07"/><lb ed="R033" n="0560a16"/>有退缘。</p><p xml:id="pX22p0719c0704" cb:place="inline">因逢乞眼者。身子因中发大乘心。因天帝 <lb ed="X" n="0719c08"/><lb ed="R033" n="0560a17"/>化作婆罗门。为之乞眼。身子与之。婆罗门即弃地践 <lb ed="X" n="0719c09"/><lb ed="R033" n="0560a18"/>踏。由是退失大心。</p> <lb ed="X" n="0719c10"/><lb ed="R033" n="0560b01"/><p xml:id="pX22p0719c1001">睹相获益者。花严云。大威光太子。睹波罗蜜善眼如 <lb ed="X" n="0719c11"/><lb ed="R033" n="0560b02"/>来成正觉。获十种益。首自念<persName>佛</persName>三昧。名无边海藏门。 <lb ed="X" n="0719c12"/><lb ed="R033" n="0560b03"/>终至得智光明。名一切<persName>佛</persName>法淸净藏。以世人观德人 <lb ed="X" n="0719c13"/><lb ed="R033" n="0560b04"/>之容尙能意消。况见<persName>佛</persName>妙相。寧不得益也。</p> <lb ed="X" n="0719c14"/><lb ed="R033" n="0560b05"/><p xml:id="pX22p0719c1401">良由下。是明以念<persName>佛</persName>为父。盖有二義。一方便義。二亲 <lb ed="X" n="0719c15"/><lb ed="R033" n="0560b06"/>种義。方便者。净名云。智度菩萨母。方便以为父。而今 <lb ed="X" n="0719c16"/><lb ed="R033" n="0560b07"/>即以妙心缘历名号。正是最勝方便。故为父也。亲种 <lb ed="X" n="0719c17"/><lb ed="R033" n="0560b08"/>者。亲传真种。而今即念彼<persName>佛</persName>。成我自<persName>佛</persName>。即念本<persName>佛</persName>。成 <lb ed="X" n="0719c18"/><lb ed="R033" n="0560b09"/>今始<persName>佛</persName>。正是亲传真种。故为父也。</p><p xml:id="pX22p0719c1814" cb:place="inline">即真涉事者。念 <lb ed="X" n="0719c19"/><lb ed="R033" n="0560b10"/>体本空。则念处即真。不妨念<persName>佛</persName>。则不碍涉事。即真而 <lb ed="X" n="0719c20"/><lb ed="R033" n="0560b11"/>不涉事。是理非方便。涉事而不即真。是有为之法。与 <lb ed="X" n="0719c21"/><lb ed="R033" n="0560b12"/>无为隔。亦非方便。今即真而复涉于事。是名方便也。 <lb ed="X" n="0719c22"/><lb ed="R033" n="0560b13"/>又复真谓真理。事谓念<persName>佛</persName>。即真涉事者。谓虽即观理。 <lb ed="X" n="0719c23"/><lb ed="R033" n="0560b14"/>而历念<persName>佛</persName>事也。此于附法托事从行。三种观中。正是 <lb ed="X" n="0719c24"/><lb ed="R033" n="0560b15"/>从行历事观理也。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0720a" n="0720a"/> <lb ed="X" n="0720a01"/><lb ed="R033" n="0560b16"/><p xml:id="pX22p0720a0101">能以淸净妙行莊严<persName>佛</persName>土者。知空不著空。是名为真 <lb ed="X" n="0720a02"/><lb ed="R033" n="0560b17"/>空。净名云。虽知诸<persName>佛</persName>国及与众生空。而常修净土。教 <lb ed="X" n="0720a03"/><lb ed="R033" n="0560b18"/>化于众生。此证七地念<persName>佛</persName>往生也。</p><p xml:id="pX22p0720a0314" cb:place="inline">了知<persName>佛</persName>法皆唯 <lb ed="X" n="0720a04"/><lb ed="R033" n="0561a01"/>心量者。悟一切法。皆自心现量也。得随顺忍者。唯心 <lb ed="X" n="0720a05"/><lb ed="R033" n="0561a02"/>妙理。随顺忍可。此三贤位。比观相应。或入初地。则现 <lb ed="X" n="0720a06"/><lb ed="R033" n="0561a03"/>观相应矣。龙树初地往生者。<persName>佛</persName>云。南天竺国中。大名 <lb ed="X" n="0720a07"/><lb ed="R033" n="0561a04"/>德比丘。厥号为龙树。能破有无宗。世间中显我。无上 <lb ed="X" n="0720a08"/><lb ed="R033" n="0561a05"/>大乘法。得初欢喜地。往生安乐刹。摩差末得忍往生 <lb ed="X" n="0720a09"/><lb ed="R033" n="0561a06"/>者。菩萨生地经云。时摩差末得不起法忍。五百淸信 <lb ed="X" n="0720a10"/><lb ed="R033" n="0561a07"/>士女。皆得不退转地。寿终俱生无量寿<persName>佛</persName>国。<anchor xml:id="nkr_note_add_0720a1001" n="0720a1001"/><anchor xml:id="beg0720a1001" n="0720a1001"/>已<anchor xml:id="end0720a1001"/>上证 <lb ed="X" n="0720a11"/><lb ed="R033" n="0561a08"/>三贤初地往生也。</p><p xml:id="pX22p0720a1108" cb:place="inline">至如文殊普贤等。则等觉菩萨。 <lb ed="X" n="0720a12"/><lb ed="R033" n="0561a09"/>亦欲往生。如花严偈中说。</p> <lb ed="X" n="0720a13"/><lb ed="R033" n="0561a10"/><p xml:id="pX22p0720a1301">了达自心无不化往者。论云。若观彼<persName>佛</persName>真如法身。常 <lb ed="X" n="0720a14"/><lb ed="R033" n="0561a11"/>勤修习。毕竟得生入正定故。</p><p xml:id="pX22p0720a1412" cb:place="inline">汝若悟心万牛莫挽 <lb ed="X" n="0720a15"/><lb ed="R033" n="0561a12"/>者。悟心之士。知净土唯心。生净土者。非生净土。生自 <lb ed="X" n="0720a16"/><lb ed="R033" n="0561a13"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0720a1601" n="0720a1601"/><anchor xml:id="beg0720a1601" n="0720a1601"/>己<anchor xml:id="end0720a1601"/>心中也。</p><p xml:id="pX22p0720a1605" cb:place="inline">虽曰了明去<persName>佛</persName>尙远者。古云。顿悟虽同 <lb ed="X" n="0720a17"/><lb ed="R033" n="0561a14"/><persName>佛</persName>。多生习气深。风停波尙涌。理现念犹侵。又云。识冰 <lb ed="X" n="0720a18"/><lb ed="R033" n="0561a15"/>是水。犹赖汤气以消融。悟妄即真。尙依<persName>佛</persName>慧而熏炼 <lb ed="X" n="0720a19"/><lb ed="R033" n="0561a16"/>也。</p> <lb ed="X" n="0720a20"/><lb ed="R033" n="0561a17"/><p xml:id="pX22p0720a2001">註。</p><p xml:id="pX22p0720a2002" cb:place="inline">杜视绝听者。淸凉云。高不可仰。积行菩萨曝腮 <lb ed="X" n="0720a21"/><lb ed="R033" n="0561a18"/>鳞于龙门。深不可窥。上德声闻杜视听于嘉会。今释 <lb ed="X" n="0720a22"/><lb ed="R033" n="0561b01"/>曝腮者。如禹门三级。鱼跃不过者。曝腮而还也。</p> <lb ed="X" n="0720a23"/><lb ed="R033" n="0561b02"/><p xml:id="pX22p0720a2301">常法即是依律定罪毋扰乱其心者。谓当直谈罪性 <lb ed="X" n="0720a24"/><lb ed="R033" n="0561b03"/>本空。不在内外中间等也。</p><p xml:id="pX22p0720a2411" cb:place="inline">拟之萤光者。证道歌云。 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0720b" n="0720b"/> <lb ed="X" n="0720b01"/><lb ed="R033" n="0561b04"/>有二比丘犯婬杀。波離萤光增罪结。维摩大士顿除 <lb ed="X" n="0720b02"/><lb ed="R033" n="0561b05"/>疑。犹如赫日消霜雪。是也。</p> <lb ed="X" n="0720b03"/><lb ed="R033" n="0561b06"/><p xml:id="pX22p0720b0301">不净数息者。舍利弗教弟子。一修不净观。一修数息 <lb ed="X" n="0720b04"/><lb ed="R033" n="0561b07"/>观。久之。皆不成。心欲返道。往见<persName>世尊</persName>。<persName>世尊</persName>问二人在 <lb ed="X" n="0720b05"/><lb ed="R033" n="0561b08"/>家何业。修数息者曰。守坟墓。修不净者曰。冶金器。世 <lb ed="X" n="0720b06"/><lb ed="R033" n="0561b09"/>尊乃令二人易观修之。不久皆证道果。</p> <lb ed="X" n="0720b07"/><lb ed="R033" n="0561b10"/><p xml:id="pX22p0720b0701">三心。即观经所云。一者至诚心。二者深心。三者迴向 <lb ed="X" n="0720b08"/><lb ed="R033" n="0561b11"/>发愿心。圆者圆顿。无次第故。又圆融。无彼此故。又圆 <lb ed="X" n="0720b09"/><lb ed="R033" n="0561b12"/>满。无缺少故。此是圆人。就圆融三法而发心也。当知 <lb ed="X" n="0720b10"/><lb ed="R033" n="0561b13"/>发此三心是因。是未生净土时事。是圆十信位中事。 <lb ed="X" n="0720b11"/><lb ed="R033" n="0561b14"/>直入无生是果。是<anchor xml:id="nkr_note_add_0720b1101" n="0720b1101"/><anchor xml:id="beg0720b1101" n="0720b1101"/>已<anchor xml:id="end0720b1101"/>生净土时事。是证圆初住时事。 <lb ed="X" n="0720b12"/><lb ed="R033" n="0561b15"/>三心圆发直入无生者。谓但能三心圆发者。生净土 <lb ed="X" n="0720b13"/><lb ed="R033" n="0561b16"/>时即直入无生也。</p> <lb ed="X" n="0720b14"/><lb ed="R033" n="0561b17"/><p xml:id="pX22p0720b1401">十念旧有两释。一谓但至心称念十声。即为十念。一 <lb ed="X" n="0720b15"/><lb ed="R033" n="0561b18"/>谓不论句数。但尽一口气为一念。尽十气为十念。又 <lb ed="X" n="0720b16"/><lb ed="R033" n="0562a01"/>有临终始十念者。如张善和是也。有一生行十念者。 <lb ed="X" n="0720b17"/><lb ed="R033" n="0562a02"/>如智仙法师是也。成功亦可分事理说。如但得信力 <lb ed="X" n="0720b18"/><lb ed="R033" n="0562a03"/>成就。稍能伏妄。是事成功。若根器大利。观力成就。疾 <lb ed="X" n="0720b19"/><lb ed="R033" n="0562a04"/>能破妄。是理成功。大率即此一行。随其根器。随其用 <lb ed="X" n="0720b20"/><lb ed="R033" n="0562a05"/>心。可分九品也。又当知此句是因。下句亦生彼国方 <lb ed="X" n="0720b21"/><lb ed="R033" n="0562a06"/>是果。又复当知。此等十念成功者。皆因夙世有大善 <lb ed="X" n="0720b22"/><lb ed="R033" n="0562a07"/>根。或今现生素习禅观。故一时用力。顿斩尘劳。若根 <lb ed="X" n="0720b23"/><lb ed="R033" n="0562a08"/>器稍劣。素无质地者。不可图此侥倖。而废专持名号 <lb ed="X" n="0720b24"/><lb ed="R033" n="0562a09"/>也。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0720c" n="0720c"/> <lb ed="X" n="0720c01"/><lb ed="R033" n="0562a10"/><p xml:id="pX22p0720c0101">五欲三毒。无量烦恼。是钝使。偏乘外道。一切见病。是 <lb ed="X" n="0720c02"/><lb ed="R033" n="0562a11"/>利使。但偏乘<anchor xml:id="nkr_note_add_0720c0201" n="0720c0201"/><anchor xml:id="beg0720c0201" n="0720c0201"/>已<anchor xml:id="end0720c0201"/>断见惑者。则不名使。而亦是病。如楞 <lb ed="X" n="0720c03"/><lb ed="R033" n="0562a12"/>严生缠空种。与不化圆种。岂不是见病耶。</p><p xml:id="pX22p0720c0317" cb:place="inline">大生廣 <lb ed="X" n="0720c04"/><lb ed="R033" n="0562a13"/>生者。易经系辞云。夫乾。其静也专。其动也直。是以大 <lb ed="X" n="0720c05"/><lb ed="R033" n="0562a14"/>生焉。夫坤。其静也翕。其动也闢。是以廣生焉。</p> <lb ed="X" n="0720c06"/><lb ed="R033" n="0562a15"/><p xml:id="pX22p0720c0601">章。</p><p xml:id="pX22p0720c0602" cb:place="inline">正念分明。即後文事理二持。大率根钝者。闻<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0720c07"/><lb ed="R033" n="0562a16"/>名号。常忆常念。以心缘历。字字分明。前句後句。相续 <lb ed="X" n="0720c08"/><lb ed="R033" n="0562a17"/>不断。行住坐卧。唯此一念。无第二念。是为正念分明。 <lb ed="X" n="0720c09"/><lb ed="R033" n="0562a18"/>根利者。闻<persName>佛</persName>名号。不唯忆念。即念反观。体察究审鞫 <lb ed="X" n="0720c10"/><lb ed="R033" n="0562b01"/>其根源。体究之极。于自本心忽然契合。是为正念分 <lb ed="X" n="0720c11"/><lb ed="R033" n="0562b02"/>明。此正念分明。正是不亏正见。正是愿力威神。正是 <lb ed="X" n="0720c12"/><lb ed="R033" n="0562b03"/>大光明中。正是直至道场。谁能扰者。</p><p xml:id="pX22p0720c1215" cb:place="inline">宝镜遁妖。可 <lb ed="X" n="0720c13"/><lb ed="R033" n="0562b04"/>将王度事说。王度。将宝镜悬树。树即为雷所击。大蛇 <lb ed="X" n="0720c14"/><lb ed="R033" n="0562b05"/>死于树下。又复以镜照一女子。女子即乞藏镜。愿得 <lb ed="X" n="0720c15"/><lb ed="R033" n="0562b06"/>一醉而死。醉後卧床。乃一死狐。</p> <lb ed="X" n="0720c16"/><lb ed="R033" n="0562b07"/><p xml:id="pX22p0720c1601">註。</p><p xml:id="pX22p0720c1602" cb:place="inline">禅是禅定。观是观想。今合言禅观。乃擧一切三 <lb ed="X" n="0720c17"/><lb ed="R033" n="0562b08"/>昧之总名也。若分言之。则禅有世间禅。出世间禅。出 <lb ed="X" n="0720c18"/><lb ed="R033" n="0562b09"/>世间上上禅。观有析空观。体空观。次第三观。一心三 <lb ed="X" n="0720c19"/><lb ed="R033" n="0562b10"/>观等。阴是五阴。魔谓魔罗。此云杀者。能杀行人法身 <lb ed="X" n="0720c20"/><lb ed="R033" n="0562b11"/>慧命故。此阴魔若如楞严所说。不出天魔。心魔。见魔。 <lb ed="X" n="0720c21"/><lb ed="R033" n="0562b12"/>三种。击是击动。发是发现。众生有此阴。即有此魔。不 <lb ed="X" n="0720c22"/><lb ed="R033" n="0562b13"/>修观行。故隐而不发。今既修禅。将破此阴。遂击动诸 <lb ed="X" n="0720c23"/><lb ed="R033" n="0562b14"/>魔。魔即现也。</p> <lb ed="X" n="0720c24"/><lb ed="R033" n="0562b15"/><p xml:id="pX22p0720c2401">易识易遣者。正念分明。即般若智照也。识者智能辨 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0721a" n="0721a"/> <lb ed="X" n="0721a01"/><lb ed="R033" n="0562b16"/>故。遣者智能破故。如起信云。或有众生。无善根力。则 <lb ed="X" n="0721a02"/><lb ed="R033" n="0562b17"/>为诸魔外道鬼神之所惑乱。若于坐中现形恐怖。或 <lb ed="X" n="0721a03"/><lb ed="R033" n="0562b18"/>现端正男女等相。当念唯心。境界则灭。终不为恼。又 <lb ed="X" n="0721a04"/><lb ed="R033" n="0563a01"/>天台止观中。具明识遣之法。检彼自知。</p> <lb ed="X" n="0721a05"/><lb ed="R033" n="0563a02"/><p xml:id="pX22p0721a0501">智照精朗魔不得便者。良由正念分明。即是第一遣 <lb ed="X" n="0721a06"/><lb ed="R033" n="0563a03"/>魔之法。故楞严云。主人若迷。客得其便。当处禅那。觉 <lb ed="X" n="0721a07"/><lb ed="R033" n="0563a04"/>悟无惑。则彼魔事。无奈汝何。汝如沸汤。彼如坚冰。暖 <lb ed="X" n="0721a08"/><lb ed="R033" n="0563a05"/>气渐邻。不日销殒。</p> <lb ed="X" n="0721a09"/><lb ed="R033" n="0563a06"/><p xml:id="pX22p0721a0901">章。</p><p xml:id="pX22p0721a0902" cb:place="inline">心本无念者。心即真心。念即妄念。真心之中。本 <lb ed="X" n="0721a10"/><lb ed="R033" n="0563a07"/>无妄念。起念念<persName>佛</persName>。岂不反乖其心。</p> <lb ed="X" n="0721a11"/><lb ed="R033" n="0563a08"/><p xml:id="pX22p0721a1101">以毒攻毒用兵止兵者。妄想之念。能害我法身。伤我 <lb ed="X" n="0721a12"/><lb ed="R033" n="0563a09"/>慧命。乃毒也。兵也。念<persName>佛</persName>之念。念念生灭。未与般若相 <lb ed="X" n="0721a13"/><lb ed="R033" n="0563a10"/>应。亦毒也。兵也。然非念<persName>佛</persName>之毒。不能攻妄想之毒。非 <lb ed="X" n="0721a14"/><lb ed="R033" n="0563a11"/>念<persName>佛</persName>之兵。不能制妄想之兵。虽同一妄想。有杂有专。 <lb ed="X" n="0721a15"/><lb ed="R033" n="0563a12"/>有净有秽。迥不同故。</p> <lb ed="X" n="0721a16"/><lb ed="R033" n="0563a13"/><p xml:id="pX22p0721a1601">病愈寇平者。如妄想既遣。即妄即真。无離妄念。别求 <lb ed="X" n="0721a17"/><lb ed="R033" n="0563a14"/>真念。永嘉云。无明实性即<persName>佛</persName>性。幻化空身即法身。</p> <lb ed="X" n="0721a18"/><lb ed="R033" n="0563a15"/><p xml:id="pX22p0721a1801">註。</p><p xml:id="pX22p0721a1802" cb:place="inline">心体離念者。起信云。所言觉義者。谓心体離念。 <lb ed="X" n="0721a19"/><lb ed="R033" n="0563a16"/>離念相者。等虚空界。无所不遍。法界一相。即是<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0721a20"/><lb ed="R033" n="0563a17"/>平等法身。</p> <lb ed="X" n="0721a21"/><lb ed="R033" n="0563a18"/><p xml:id="pX22p0721a2101">实相念<persName>佛</persName>者。離一切诸相方名实相。即所谓直心正 <lb ed="X" n="0721a22"/><lb ed="R033" n="0563b01"/>念真如也。</p> <lb ed="X" n="0721a23"/><lb ed="R033" n="0563b02"/><p xml:id="pX22p0721a2301">粗念暂息细念犹存者。即楞严所谓。内守幽闲。犹为 <lb ed="X" n="0721a24"/><lb ed="R033" n="0563b03"/>法尘分别影事。又虽觉明虚静。无复粗重前尘影事。 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0721b" n="0721b"/> <lb ed="X" n="0721b01"/><lb ed="R033" n="0563b04"/>而生灭根元。犹如野马。熠熠淸扰。祖师云。百尺竿头 <lb ed="X" n="0721b02"/><lb ed="R033" n="0563b05"/>坐的人。虽然得入未为真。百尺竿头重进步。十方世 <lb ed="X" n="0721b03"/><lb ed="R033" n="0563b06"/>界现全身。</p> <lb ed="X" n="0721b04"/><lb ed="R033" n="0563b07"/><p xml:id="pX22p0721b0401">即缘虑作修进者。古云。善用兵者。不必别动干戈。即 <lb ed="X" n="0721b05"/><lb ed="R033" n="0563b08"/>以贼攻贼。用盗杀盗。亦名就路还家也。</p> <lb ed="X" n="0721b06"/><lb ed="R033" n="0563b09"/><p xml:id="pX22p0721b0601">念一<persName>佛</persName>名换彼百千杂念者。杂念因六尘有。離尘则 <lb ed="X" n="0721b07"/><lb ed="R033" n="0563b10"/>无。念念<anchor xml:id="nkr_note_orig_0721001" n="0721001"/>扳缘。心心不住。乃违真之念。念<persName>佛</persName>之念虽亦 <lb ed="X" n="0721b08"/><lb ed="R033" n="0563b11"/>是妄。从信心生。专注一境。近真之念也。古云。如将蜜 <lb ed="X" n="0721b09"/><lb ed="R033" n="0563b12"/>果。换苦葫芦。是也。</p> <lb ed="X" n="0721b10"/><lb ed="R033" n="0563b13"/><p xml:id="pX22p0721b1001">妄从真起者。谓念<persName>佛</persName>虽妄。而又離真无妄。妄从真起。 <lb ed="X" n="0721b11"/><lb ed="R033" n="0563b14"/>如波逐水生也。</p><p xml:id="pX22p0721b1107" cb:place="inline">即念即空有二義。一是念极而空。 <lb ed="X" n="0721b12"/><lb ed="R033" n="0563b15"/>即用心之极。和念脱落也。二是念体本空。即终日念 <lb ed="X" n="0721b13"/><lb ed="R033" n="0563b16"/><persName>佛</persName>。终日无念也。</p><p xml:id="pX22p0721b1307" cb:place="inline">居然本体亦二義。一反妄归真義。 <lb ed="X" n="0721b14"/><lb ed="R033" n="0563b17"/>谓妄穷则真露也。二全妄全真義。即观相元妄。观性 <lb ed="X" n="0721b15"/><lb ed="R033" n="0563b18"/>元真也。然此两句中二義都重前一義。盖以本文题 <lb ed="X" n="0721b16"/><lb ed="R033" n="0564a01"/>目。的指有念。得入无念故。</p> <lb ed="X" n="0721b17"/><lb ed="R033" n="0564a02"/><p xml:id="pX22p0721b1701">万法虚伪唯是一心者。谓一切境界唯心。妄起故有。 <lb ed="X" n="0721b18"/><lb ed="R033" n="0564a03"/>若心離于妄动。则一切境界灭。唯一真心。无所不遍。</p> <lb ed="X" n="0721b19"/><lb ed="R033" n="0564a04"/><p xml:id="pX22p0721b1901">触目菩提者。头头皆是。法法皆真。明明百草头。明 <lb ed="X" n="0721b20"/><lb ed="R033" n="0564a05"/>明祖师意。东坡云。溪声尽是廣长舌。山色无非淸净 <lb ed="X" n="0721b21"/><lb ed="R033" n="0564a06"/>身。</p> <lb ed="X" n="0721b22"/><lb ed="R033" n="0564a07"/><p xml:id="pX22p0721b2201">章。</p><p xml:id="pX22p0721b2202" cb:place="inline">现相者。如鸡後鸣瞻顾东方<anchor xml:id="nkr_note_add_0721b2201" n="0721b2201"/><anchor xml:id="beg0721b2201" n="0721b2201"/>已<anchor xml:id="end0721b2201"/>有精色。</p><p xml:id="pX22p0721b2217" cb:place="inline">七地 <lb ed="X" n="0721b23"/><lb ed="R033" n="0564a08"/>仅名者。以此地无相观虽<anchor xml:id="nkr_note_add_0721b2301" n="0721b2301"/><anchor xml:id="beg0721b2301" n="0721b2301"/>已<anchor xml:id="end0721b2301"/>成。分别智虽<anchor xml:id="nkr_note_add_0721b2302" n="0721b2302"/><anchor xml:id="beg0721b2302" n="0721b2302"/>已<anchor xml:id="end0721b2302"/>離。而现 <lb ed="X" n="0721b24"/><lb ed="R033" n="0564a09"/>识未亡。于一切色未大自在。故仅得现相耳。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0721c" n="0721c"/> <lb ed="X" n="0721c01"/><lb ed="R033" n="0564a10"/><p xml:id="pX22p0721c0101">八地乃得者。以此地现识<anchor xml:id="nkr_note_add_0721c0101" n="0721c0101"/><anchor xml:id="beg0721c0101" n="0721c0101"/>已<anchor xml:id="end0721c0101"/>亡。入一切法。如虚空性。 <lb ed="X" n="0721c02"/><lb ed="R033" n="0564a11"/>入一切法本来无生。无起无相。初中後际。皆悉平等。 <lb ed="X" n="0721c03"/><lb ed="R033" n="0564a12"/>无分别如如智之所入处。是名真得无生法忍也。</p> <lb ed="X" n="0721c04"/><lb ed="R033" n="0564a13"/><p xml:id="pX22p0721c0401">亟欲灭生求无生者。古云。大患莫若于有身。故灭身 <lb ed="X" n="0721c05"/><lb ed="R033" n="0564a14"/>以归无。勤劳莫先于有智。故泯智以沦虚。</p><p xml:id="pX22p0721c0517" cb:place="inline">入有得 <lb ed="X" n="0721c06"/><lb ed="R033" n="0564a15"/>空即凡成圣者。求生净土。入有也。乃悟无生。得空也。 <lb ed="X" n="0721c07"/><lb ed="R033" n="0564a16"/>入有为凡夫。得空成圣果也。</p> <lb ed="X" n="0721c08"/><lb ed="R033" n="0564a17"/><p xml:id="pX22p0721c0801">註。</p><p xml:id="pX22p0721c0802" cb:place="inline">净无量身口意者。七地菩萨以深净心。成就身 <lb ed="X" n="0721c09"/><lb ed="R033" n="0564a18"/>业。成就语业。成就意业。所有一切不善业道。<persName>如来</persName>所 <lb ed="X" n="0721c10"/><lb ed="R033" n="0564b01"/>诃。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0721c1001" n="0721c1001"/><anchor xml:id="beg0721c1001" n="0721c1001"/>已<anchor xml:id="end0721c1001"/>捨離。一切善业。<persName>如来</persName>所赞。常善修行故。</p> <lb ed="X" n="0721c11"/><lb ed="R033" n="0564b02"/><p xml:id="pX22p0721c1101">意略同此者。天台教云。初住即得无生。淸凉云。初地 <lb ed="X" n="0721c12"/><lb ed="R033" n="0564b03"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0721c1201" n="0721c1201"/><anchor xml:id="beg0721c1201" n="0721c1201"/>已<anchor xml:id="end0721c1201"/>去。但得无生法忍明相现前。未为真得。则天台说 <lb ed="X" n="0721c13"/><lb ed="R033" n="0564b04"/>初住得者。亦得无生法忍光明也。</p> <lb ed="X" n="0721c14"/><lb ed="R033" n="0564b05"/><p xml:id="pX22p0721c1401">離一切心意识分别者。了别名识。指第六言。筹量名 <lb ed="X" n="0721c15"/><lb ed="R033" n="0564b06"/>意。指第七言。集起名心。指第八言。然第八中有业转 <lb ed="X" n="0721c16"/><lb ed="R033" n="0564b07"/>现三相。今所離者。乃是现相。即楞伽所谓现识也。分 <lb ed="X" n="0721c17"/><lb ed="R033" n="0564b08"/>别者。此六七八虽粗细不同。俱各有种种分别。今至 <lb ed="X" n="0721c18"/><lb ed="R033" n="0564b09"/>八地。一切皆離也。</p> <lb ed="X" n="0721c19"/><lb ed="R033" n="0564b10"/><p xml:id="pX22p0721c1901">灭非真灭者。乃断灭之灭。非寂灭之灭也。断灭之灭 <lb ed="X" n="0721c20"/><lb ed="R033" n="0564b11"/>乃妄灭。寂灭之灭为真灭。楞严云。生灭既灭。寂灭现 <lb ed="X" n="0721c21"/><lb ed="R033" n="0564b12"/>前。是也。</p><p xml:id="pX22p0721c2104" cb:place="inline">终成轮转者。如无想外道。五百劫定力<anchor xml:id="nkr_note_add_0721c2101" n="0721c2101"/><anchor xml:id="beg0721c2101" n="0721c2101"/>已<anchor xml:id="end0721c2101"/> <lb ed="X" n="0721c22"/><lb ed="R033" n="0564b13"/>过。中有现前。谤阿罗汉。身遭後有。堕落地狱。轮转诸 <lb ed="X" n="0721c23"/><lb ed="R033" n="0564b14"/>趣也。</p><p xml:id="pX22p0721c2303" cb:place="inline">如牛壞车者。牛以牵车为苦。便壞其车。主人 <lb ed="X" n="0721c24"/><lb ed="R033" n="0564b15"/>复造。如人厌身为苦。速灭其身。不知此身虽灭。复受 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0722a" n="0722a"/> <lb ed="X" n="0722a01"/><lb ed="R033" n="0564b16"/>馀身。</p> <lb ed="X" n="0722a02"/><lb ed="R033" n="0564b17"/><p xml:id="pX22p0722a0201">求生而不乖无生者。证道歌云。谁无念谁无生。若实 <lb ed="X" n="0722a03"/><lb ed="R033" n="0564b18"/>无生无不生。唤取機关木人问。求<persName>佛</persName>施功早晚成。</p> <lb ed="X" n="0722a04"/><lb ed="R033" n="0565a01"/><p xml:id="pX22p0722a0401">陞仙。如许仙。拔宅飞陞。萧史。乘鸾羽化。</p><p xml:id="pX22p0722a0416" cb:place="inline">骤贵。如虞 <lb ed="X" n="0722a05"/><lb ed="R033" n="0565a02"/>舜。发于<g ref="#CB15431">畎</g>亩。胶鬲。擧于鱼盐。</p><p xml:id="pX22p0722a0512" cb:place="inline">捨秘诀而耕空言。谓 <lb ed="X" n="0722a06"/><lb ed="R033" n="0565a03"/>不念弥陀。为寻文索義之教。弃神丹而服狂药。谓不 <lb ed="X" n="0722a07"/><lb ed="R033" n="0565a04"/>求净土。为捕风捉影之禅。</p> <lb ed="X" n="0722a08"/><lb ed="R033" n="0565a05"/><p xml:id="pX22p0722a0801">章。</p><p xml:id="pX22p0722a0802" cb:place="inline">万里迢遥者。渐渐断惑。渐渐证真。渐離生死。</p> <lb ed="X" n="0722a09"/><lb ed="R033" n="0565a06"/><p xml:id="pX22p0722a0901">鹤冲鹏擧者。古云。百鸟不到处鹰能到。鹰不到处鹤 <lb ed="X" n="0722a10"/><lb ed="R033" n="0565a07"/>能到。又南华云。北海有鱼。其名曰鲲。鲲之大。不知其 <lb ed="X" n="0722a11"/><lb ed="R033" n="0565a08"/>幾千里也。化而为鹏。怒而飞。其翼若垂天之雲搏扶 <lb ed="X" n="0722a12"/><lb ed="R033" n="0565a09"/>摇而上者。九万里去。以六月息者也。</p> <lb ed="X" n="0722a13"/><lb ed="R033" n="0565a10"/><p xml:id="pX22p0722a1301">骥骤龙飞者。凡马日行不过百里。良骥有追风逐电 <lb ed="X" n="0722a14"/><lb ed="R033" n="0565a11"/>之能。然不及神龙变化飞腾。人莫能测也。</p> <lb ed="X" n="0722a15"/><lb ed="R033" n="0565a12"/><p xml:id="pX22p0722a1501">註。</p><p xml:id="pX22p0722a1502" cb:place="inline">多种净业。如观经修观。鼓音持咒等。今以持名 <lb ed="X" n="0722a16"/><lb ed="R033" n="0565a13"/>与之挍量。则彼是径路。持名是径中径也。</p><p xml:id="pX22p0722a1617" cb:place="inline">本部大 <lb ed="X" n="0722a17"/><lb ed="R033" n="0565a14"/>本。即廣陈依正备载修持等。今以持名为之拣别。则 <lb ed="X" n="0722a18"/><lb ed="R033" n="0565a15"/>彼是径路。持名又径中径也。</p> <lb ed="X" n="0722a19"/><lb ed="R033" n="0565a16"/><p xml:id="pX22p0722a1901">竖出三界者。先断欲界九品思。方出欲界。次断色界 <lb ed="X" n="0722a20"/><lb ed="R033" n="0565a17"/>三十六品思。方離色界。次断四空三十六品思。方超 <lb ed="X" n="0722a21"/><lb ed="R033" n="0565a18"/>无色界。又先修根本四禅。方出欲界。次修四空定。方 <lb ed="X" n="0722a22"/><lb ed="R033" n="0565b01"/>離色界。次修灭尽定。方超无色界。横出者。即不断惑 <lb ed="X" n="0722a23"/><lb ed="R033" n="0565b02"/>不修禅。但得称名一心。便带惑往生出三界也。</p> <lb ed="X" n="0722a24"/><lb ed="R033" n="0565b03"/><p xml:id="pX22p0722a2401">重处偏坠者。如前云。以施戒力。或作王臣富贵自在。 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0722b" n="0722b"/> <lb ed="X" n="0722b01"/><lb ed="R033" n="0565b04"/>乃至廣作众罪。由此堕落等。</p> <lb ed="X" n="0722b02"/><lb ed="R033" n="0565b05"/><p xml:id="pX22p0722b0201">易无思无为等者。凡物有心必有思。唯易无心也。何 <lb ed="X" n="0722b03"/><lb ed="R033" n="0565b06"/>有于思。何有于为。方其蓍未揲。卦未求。辞占象变隐 <lb ed="X" n="0722b04"/><lb ed="R033" n="0565b07"/>而无迹。寂然不动矣。及其感而揲蓍求卦也。则受命 <lb ed="X" n="0722b05"/><lb ed="R033" n="0565b08"/>如响而来物之遂知通变极数。而爻象之毕泄。遂通 <lb ed="X" n="0722b06"/><lb ed="R033" n="0565b09"/>天下之故也。盖无思而无不思。无为而无不为。极天 <lb ed="X" n="0722b07"/><lb ed="R033" n="0565b10"/>下之至神。乃能如此。不然寂则沦于静矣。感则滞于 <lb ed="X" n="0722b08"/><lb ed="R033" n="0565b11"/>动矣。其孰能寂能感之如此哉。</p> <lb ed="X" n="0722b09"/><lb ed="R033" n="0565b12"/><p xml:id="pX22p0722b0901">为力稍难。是不甚简易。须行乃至也。为时稍久。是不 <lb ed="X" n="0722b10"/><lb ed="R033" n="0565b13"/>极迅速。须疾乃速也。不稽岁月。是极迅速。不疾而速 <lb ed="X" n="0722b11"/><lb ed="R033" n="0565b14"/>也。不假作为。是极简易。不行而至也。</p> <lb ed="X" n="0722b12"/><lb ed="R033" n="0565b15"/><p xml:id="pX22p0722b1201">章。</p><p xml:id="pX22p0722b1202" cb:place="inline">廣陈依正者。小本依报如池水。则但曰有七宝 <lb ed="X" n="0722b13"/><lb ed="R033" n="0565b16"/>池。八功德水。大本则廣谈池之量池之数。及水之随 <lb ed="X" n="0722b14"/><lb ed="R033" n="0565b17"/>心作用等。小本正报。如弟子。则但曰声闻弟子无量 <lb ed="X" n="0722b15"/><lb ed="R033" n="0565b18"/>无边。大本则廣谈诸上善人。讲经诵经听经坐禅等。 <lb ed="X" n="0722b16"/><lb ed="R033" n="0566a01"/>备载修持者。此则执持名号。一心不乱。大本则备说 <lb ed="X" n="0722b17"/><lb ed="R033" n="0566a02"/>捨家離俗。而作沙门等。悬缯散花饭食僧众等。</p> <lb ed="X" n="0722b18"/><lb ed="R033" n="0566a03"/><p xml:id="pX22p0722b1801">繁简就经文说。博约就行门说。又更无他说。单指持 <lb ed="X" n="0722b19"/><lb ed="R033" n="0566a04"/>名。正是崇简去繁。但得一心。便生彼国。正是擧约该 <lb ed="X" n="0722b20"/><lb ed="R033" n="0566a05"/>博。</p> <lb ed="X" n="0722b21"/><lb ed="R033" n="0566a06"/><p xml:id="pX22p0722b2101">註。</p><p xml:id="pX22p0722b2102" cb:place="inline">为乐廣乐略者。<persName>如来</persName>说法随機不定。如良医应 <lb ed="X" n="0722b22"/><lb ed="R033" n="0566a07"/>病授药。楞伽云。彼彼诸病人。良医随处方。诸<persName>佛</persName>为众 <lb ed="X" n="0722b23"/><lb ed="R033" n="0566a08"/>生。随機应量说。</p> <lb ed="X" n="0722b24"/><lb ed="R033" n="0566a09"/><p xml:id="pX22p0722b2401">辞简而益明。就能诠之文说。事约而倍勝。指所诠之 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0722c" n="0722c"/> <lb ed="X" n="0722c01"/><lb ed="R033" n="0566a10"/>義说。</p><p xml:id="pX22p0722c0103" cb:place="inline">廣谈诸福。细分三辈。辞繁也。但持名号。但生 <lb ed="X" n="0722c02"/><lb ed="R033" n="0566a11"/>彼国。辞简也。即为多善多福。俱得不退菩提。理益明 <lb ed="X" n="0722c03"/><lb ed="R033" n="0566a12"/>也。廣谈诸福犹分三辈。事博也。但持名号。但生彼国。 <lb ed="X" n="0722c04"/><lb ed="R033" n="0566a13"/>事约也。即为多善多福。俱得不退菩提。功倍勝也。</p> <lb ed="X" n="0722c05"/><lb ed="R033" n="0566a14"/><p xml:id="pX22p0722c0501">章。</p><p xml:id="pX22p0722c0502" cb:place="inline">前九为通者。前之九因。通四种念<persName>佛</persName>。後一为别 <lb ed="X" n="0722c06"/><lb ed="R033" n="0566a15"/>者。後一径中之径。别在持名。兼前总義者。总一代时 <lb ed="X" n="0722c07"/><lb ed="R033" n="0566a16"/>教。为一大事因缘出现于世也。</p> <lb ed="X" n="0722c08"/><lb ed="R033" n="0566a17"/><p xml:id="pX22p0722c0801">註。</p><p xml:id="pX22p0722c0802" cb:place="inline">为教众生念<persName>佛</persName>者。不教众生修馀行。此句指前 <lb ed="X" n="0722c09"/><lb ed="R033" n="0566a18"/>九因。犹通四种念<persName>佛</persName>。</p><p xml:id="pX22p0722c0909" cb:place="inline">为教众生持名念<persName>佛</persName>者。不教 <lb ed="X" n="0722c10"/><lb ed="R033" n="0566b01"/>众生观像念<persName>佛</persName>等。此句指後一因。唯持名念<persName>佛</persName>。</p><p xml:id="pX22p0722c1019" cb:place="inline">为 <lb ed="X" n="0722c11"/><lb ed="R033" n="0566b02"/>教众生持名念<persName>佛</persName>。而入<persName>佛</persName>知见者。不教众生念<persName>佛</persName>往 <lb ed="X" n="0722c12"/><lb ed="R033" n="0566b03"/>生净土而<anchor xml:id="nkr_note_add_0722c1201" n="0722c1201"/><anchor xml:id="beg0722c1201" n="0722c1201"/>已<anchor xml:id="end0722c1201"/>。此句兼前总義。为入<persName>佛</persName>知见也。</p> <lb ed="X" n="0722c13"/><lb ed="R033" n="0566b04"/><p xml:id="pX22p0722c1301">章。</p><p xml:id="pX22p0722c1302" cb:place="inline">藏教分中者。藏有含摄義。谓含摄一切所应知 <lb ed="X" n="0722c14"/><lb ed="R033" n="0566b05"/>義故。教有开示義。谓开示众生令得正见故。分有分 <lb ed="X" n="0722c15"/><lb ed="R033" n="0566b06"/>剂義。谓分剂头数。各各不同故。</p><p xml:id="pX22p0722c1513" cb:place="inline">各何摄属者。言藏 <lb ed="X" n="0722c16"/><lb ed="R033" n="0566b07"/>教分三种。各有不同。今在藏中是属何藏。在教中是 <lb ed="X" n="0722c17"/><lb ed="R033" n="0566b08"/>属何教。在分中是属何分也。</p> <lb ed="X" n="0722c18"/><lb ed="R033" n="0566b09"/><p xml:id="pX22p0722c1801">註。</p><p xml:id="pX22p0722c1802" cb:place="inline">此云契经者。谓上契诸<persName>佛</persName>之理。下契群生之機。 <lb ed="X" n="0722c19"/><lb ed="R033" n="0566b10"/>若契理而不契機。则法不逗機。是闲言语非经也。契 <lb ed="X" n="0722c20"/><lb ed="R033" n="0566b11"/>機而不契理。如樵歌牧唱。治世语言。不诠妙理亦非 <lb ed="X" n="0722c21"/><lb ed="R033" n="0566b12"/>经也。</p><p xml:id="pX22p0722c2103" cb:place="inline">调伏者。谓调炼三业。制伏过非。使身口意悉 <lb ed="X" n="0722c22"/><lb ed="R033" n="0566b13"/>归淸净。</p><p xml:id="pX22p0722c2204" cb:place="inline">对法者。法有二种。一勝義法。即涅槃是善 <lb ed="X" n="0722c23"/><lb ed="R033" n="0566b14"/>是常故名勝。二法相法。通四圣谛相。即体性相状也。 <lb ed="X" n="0722c24"/><lb ed="R033" n="0566b15"/>对亦有二。一者对向。谓向前涅槃。二者对观。观前四 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0723a" n="0723a"/> <lb ed="X" n="0723a01"/><lb ed="R033" n="0566b16"/>谛。其能对者。即无漏净慧。及相应心所。</p><p xml:id="pX22p0723a0116" cb:place="inline">俱有多義 <lb ed="X" n="0723a02"/><lb ed="R033" n="0566b17"/>者。契经。或曰线。或曰席经井索圣教等。对法。或名伏。 <lb ed="X" n="0723a03"/><lb ed="R033" n="0566b18"/>能勝伏他论故。或名通。能通释经文故。调伏。或名尸 <lb ed="X" n="0723a04"/><lb ed="R033" n="0567a01"/>罗。此云淸净。或名波罗提木叉。此云保解脱等。</p> <lb ed="X" n="0723a05"/><lb ed="R033" n="0567a02"/><p xml:id="pX22p0723a0501">十藏品显戒律者。第二戒藏。廣谈戒律。始从普饶益 <lb ed="X" n="0723a06"/><lb ed="R033" n="0567a03"/>戒。终至无毁犯戒。明十种戒律故。</p> <lb ed="X" n="0723a07"/><lb ed="R033" n="0567a04"/><p xml:id="pX22p0723a0701">问明品显论议者。十首菩萨互相问答。论量妙理。经 <lb ed="X" n="0723a08"/><lb ed="R033" n="0567a05"/>中始从文殊。以一心种种差别问。觉首以万法体虚 <lb ed="X" n="0723a09"/><lb ed="R033" n="0567a06"/>显性答。终至觉首复以<persName>佛</persName>境界问。文殊以生界法界 <lb ed="X" n="0723a10"/><lb ed="R033" n="0567a07"/>无别答。</p> <lb ed="X" n="0723a11"/><lb ed="R033" n="0567a08"/><p xml:id="pX22p0723a1101">章。</p><p xml:id="pX22p0723a1102" cb:place="inline">菩萨藏。是大乘法。如花严法花所说等。声闻藏。 <lb ed="X" n="0723a12"/><lb ed="R033" n="0567a09"/>是小乘法。如四阿含所说等。</p> <lb ed="X" n="0723a13"/><lb ed="R033" n="0567a10"/><p xml:id="pX22p0723a1301">註。</p><p xml:id="pX22p0723a1302" cb:place="inline">缘觉人不藉教者。缘觉有二。一缘觉。出有<persName>佛</persName>世。 <lb ed="X" n="0723a14"/><lb ed="R033" n="0567a11"/>禀<persName>如来</persName>十二因缘而得觉悟。二独觉。出无<persName>佛</persName>世。独宿 <lb ed="X" n="0723a15"/><lb ed="R033" n="0567a12"/>孤峰。观缘悟道。所谓观物变。而悟非常。睹秋零而入 <lb ed="X" n="0723a16"/><lb ed="R033" n="0567a13"/>真道。今之所指乃独觉也。</p> <lb ed="X" n="0723a17"/><lb ed="R033" n="0567a14"/><p xml:id="pX22p0723a1701">自利利他者。始为众生求生净土。终以证忍还来度 <lb ed="X" n="0723a18"/><lb ed="R033" n="0567a15"/>生故。</p> <lb ed="X" n="0723a19"/><lb ed="R033" n="0567a16"/><p xml:id="pX22p0723a1901">花严包无量乘者。淸凉序云。若乃千门潜注。与众典 <lb ed="X" n="0723a20"/><lb ed="R033" n="0567a17"/>为洪源。万德交归。摄群经为眷属。是也。盖以花严如 <lb ed="X" n="0723a21"/><lb ed="R033" n="0567a18"/>大海。诸经如百川。花严如天子。诸经如侯王。无不摄 <lb ed="X" n="0723a22"/><lb ed="R033" n="0567b01"/>故。二乘种不生者。往生论云。大乘善根界。等无讥嫌 <lb ed="X" n="0723a23"/><lb ed="R033" n="0567b02"/>名。女人及根缺。二乘种不生。</p><p xml:id="pX22p0723a2312" cb:place="inline">暂有终无者。小乘临 <lb ed="X" n="0723a24"/><lb ed="R033" n="0567b03"/>终。迴心向大得生净土。以二乘根熟故。闻水鸟树林。 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0723b" n="0723b"/> <lb ed="X" n="0723b01"/><lb ed="R033" n="0567b04"/>说无常苦空等法。顺其夙习暂证小果。而心则<anchor xml:id="nkr_note_add_0723b0101" n="0723b0101"/><anchor xml:id="beg0723b0101" n="0723b0101"/>已<anchor xml:id="end0723b0101"/>入 <lb ed="X" n="0723b02"/><lb ed="R033" n="0567b05"/>大乘也。</p> <lb ed="X" n="0723b03"/><lb ed="R033" n="0567b06"/><p xml:id="pX22p0723b0301">章。</p><p xml:id="pX22p0723b0302" cb:place="inline">判教。谓判释东流。一代时教。亦颇有不同。如刘 <lb ed="X" n="0723b04"/><lb ed="R033" n="0567b07"/>虬二教。南中三教。天台四教等。今不依彼。乃依贤首 <lb ed="X" n="0723b05"/><lb ed="R033" n="0567b08"/>所判五教也。但说偏空曰小。初示衍门为始。终归一 <lb ed="X" n="0723b06"/><lb ed="R033" n="0567b09"/>实为终。一念不生全体现。故谓之顿。褈褈法界总圆 <lb ed="X" n="0723b07"/><lb ed="R033" n="0567b10"/>融。故谓之圆。</p> <lb ed="X" n="0723b08"/><lb ed="R033" n="0567b11"/><p xml:id="pX22p0723b0801">註。</p><p xml:id="pX22p0723b0802" cb:place="inline">人空即前蕴中无我。法空即前蕴亦是空。</p><p xml:id="pX22p0723b0818" cb:place="inline">纵 <lb ed="X" n="0723b09"/><lb ed="R033" n="0567b12"/>少说法空者。如经云。无谁老死。无是老死。上句人空。 <lb ed="X" n="0723b10"/><lb ed="R033" n="0567b13"/>下句即法空也。又曰诸法无有我。亦复无我所。人法 <lb ed="X" n="0723b11"/><lb ed="R033" n="0567b14"/>亦然。</p><p xml:id="pX22p0723b1103" cb:place="inline">六识三毒等者。小乘不信有八识。独有六识。 <lb ed="X" n="0723b12"/><lb ed="R033" n="0567b15"/>三毒为能熏。六识为所熏。三毒熏六识。流转生死。为 <lb ed="X" n="0723b13"/><lb ed="R033" n="0567b16"/>染根本。三毒不熏六识。以戒定慧熏六识。即证涅槃 <lb ed="X" n="0723b14"/><lb ed="R033" n="0567b17"/>为净根本也。</p><p xml:id="pX22p0723b1406" cb:place="inline">未尽法源者。尙未穷七识。况八识真 <lb ed="X" n="0723b15"/><lb ed="R033" n="0567b18"/>如耶。</p> <lb ed="X" n="0723b16"/><lb ed="R033" n="0568a01"/><p xml:id="pX22p0723b1601">由第二时。但明于空者。法相宗中。以<persName>佛</persName>初于鹿苑转 <lb ed="X" n="0723b17"/><lb ed="R033" n="0568a02"/>四谛法轮。说诸法为有。为初时。第二时中。依遍计所 <lb ed="X" n="0723b18"/><lb ed="R033" n="0568a03"/>执。说诸法皆空。即诸部般若之一分是。然依他圆成 <lb ed="X" n="0723b19"/><lb ed="R033" n="0568a04"/>犹未说有。为二时。第三时。具说遍计性空。依圆是有。 <lb ed="X" n="0723b20"/><lb ed="R033" n="0568a05"/>契合中道。方为了義。今贤首。合彼二三两时为始教。 <lb ed="X" n="0723b21"/><lb ed="R033" n="0568a06"/>以第二时。但明于空。空是大乘初门。第三时。定说三 <lb ed="X" n="0723b22"/><lb ed="R033" n="0568a07"/>乘隐于一极。皆非至极。故总为始也。</p><p xml:id="pX22p0723b2215" cb:place="inline">廣谈法相者。 <lb ed="X" n="0723b23"/><lb ed="R033" n="0568a08"/>谓色法十一。心法八。五十一个心所法。二十四个不 <lb ed="X" n="0723b24"/><lb ed="R033" n="0568a09"/>相应。六个无为成百法。</p><p xml:id="pX22p0723b2410" cb:place="inline">其所云性。亦是相数者。以 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0723c" n="0723c"/> <lb ed="X" n="0723c01"/><lb ed="R033" n="0568a10"/>六无为是性。既有六种。亦是相数也。</p><p xml:id="pX22p0723c0115" cb:place="inline">依生灭八识 <lb ed="X" n="0723c02"/><lb ed="R033" n="0568a11"/>者。法相宗中。真如凝然不动。不许随缘。以依生灭八 <lb ed="X" n="0723c03"/><lb ed="R033" n="0568a12"/>识。建立诸法。如云。无始时来界。一切法等依。由此有 <lb ed="X" n="0723c04"/><lb ed="R033" n="0568a13"/>诸趣。及涅槃证得。是也。界为因義。即第八识种子。</p> <lb ed="X" n="0723c05"/><lb ed="R033" n="0568a14"/><p xml:id="pX22p0723c0501">中道妙有者。真空妙有。二而不二。空即有故。定性声 <lb ed="X" n="0723c06"/><lb ed="R033" n="0568a15"/>闻得成<persName>佛</persName>。有即空故。定性阐提亦得成<persName>佛</persName>。</p><p xml:id="pX22p0723c0617" cb:place="inline">方尽大 <lb ed="X" n="0723c07"/><lb ed="R033" n="0568a16"/>乘至极之说者。以一切众生皆有<persName>佛</persName>性。皆当作<persName>佛</persName>。方 <lb ed="X" n="0723c08"/><lb ed="R033" n="0568a17"/>为尽理也。</p><p xml:id="pX22p0723c0805" cb:place="inline">其所云相亦会归性者。如云。三世五阴 <lb ed="X" n="0723c09"/><lb ed="R033" n="0568a18"/>法。说名为世间。彼灭非世间。如是但假名。又云。有诤 <lb ed="X" n="0723c10"/><lb ed="R033" n="0568b01"/>说生死。无诤即涅槃。生死及涅槃。二俱不可得等。</p> <lb ed="X" n="0723c11"/><lb ed="R033" n="0568b02"/><p xml:id="pX22p0723c1101"><persName>如来</persName>藏即自性淸净心。八识即黎耶体。依<persName>如来</persName>藏八 <lb ed="X" n="0723c12"/><lb ed="R033" n="0568b03"/>识者。谓非生灭八识。乃依不生灭心之八识也。论云。 <lb ed="X" n="0723c13"/><lb ed="R033" n="0568b04"/>依<persName>如来</persName>藏故有生灭心。所谓不生不灭。与生灭和合。 <lb ed="X" n="0723c14"/><lb ed="R033" n="0568b05"/>非一非异。名为阿赖耶识。是也。</p><p xml:id="pX22p0723c1413" cb:place="inline">随缘谓真如随缘。 <lb ed="X" n="0723c15"/><lb ed="R033" n="0568b06"/>如楞伽云。譬如巨海浪。斯由猛风起。洪波鼓冥壑。无 <lb ed="X" n="0723c16"/><lb ed="R033" n="0568b07"/>有断绝时。成立者。谓此识之中。以不觉熏本觉故。生 <lb ed="X" n="0723c17"/><lb ed="R033" n="0568b08"/>诸染法。流转生死。以本觉熏不觉故。生诸净法。反流 <lb ed="X" n="0723c18"/><lb ed="R033" n="0568b09"/>出缠。成于始觉。依此二義。遍生一切染净诸法。而一 <lb ed="X" n="0723c19"/><lb ed="R033" n="0568b10"/>切诸法。仍不離自性。故云随缘成立诸義类也。</p> <lb ed="X" n="0723c20"/><lb ed="R033" n="0568b11"/><p xml:id="pX22p0723c2001">不说法相。唯说真性者。起信云。一切诸法。唯依妄念 <lb ed="X" n="0723c21"/><lb ed="R033" n="0568b12"/>而有差别。若離妄念。则无一切诸法自相可得等。</p> <lb ed="X" n="0723c22"/><lb ed="R033" n="0568b13"/><p xml:id="pX22p0723c2201">一念不生。即名为<persName>佛</persName>者。古云。心有也旷劫而堕凡夫。 <lb ed="X" n="0723c23"/><lb ed="R033" n="0568b14"/>心无也刹那而成正觉。</p> <lb ed="X" n="0723c24"/><lb ed="R033" n="0568b15"/><p xml:id="pX22p0723c2401">统该前四者。前之四教。前浅後深。不赅摄故。不圆满 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0724a" n="0724a"/> <lb ed="X" n="0724a01"/><lb ed="R033" n="0568b16"/>故。</p><p xml:id="pX22p0724a0102" cb:place="inline">无尽法界者。统唯一真法界。分为事理等四法 <lb ed="X" n="0724a02"/><lb ed="R033" n="0568b17"/>界。有为无为等五法界。乃至无量法界也。性海圆融 <lb ed="X" n="0724a03"/><lb ed="R033" n="0568b18"/>等者。性海圆融不碍缘起。法法相即法法相入。如千 <lb ed="X" n="0724a04"/><lb ed="R033" n="0569a01"/>珠宝网褈褈无尽也。以四法界对之。则性海是理法 <lb ed="X" n="0724a05"/><lb ed="R033" n="0569a02"/>界。缘起是事法界。圆融无碍是事理无碍法界。相即 <lb ed="X" n="0724a06"/><lb ed="R033" n="0569a03"/>下是事事无碍法界。</p> <lb ed="X" n="0724a07"/><lb ed="R033" n="0569a04"/><p xml:id="pX22p0724a0701">章。</p><p xml:id="pX22p0724a0702" cb:place="inline">所具義理当复云何者。以圆顿二字自是名相。 <lb ed="X" n="0724a08"/><lb ed="R033" n="0569a05"/>而有名必有实。有相必有体。其中所应知之義。所当 <lb ed="X" n="0724a09"/><lb ed="R033" n="0569a06"/>证之理。尙未细明。故云当复云何。</p> <lb ed="X" n="0724a10"/><lb ed="R033" n="0569a07"/><p xml:id="pX22p0724a1001">註。</p><p xml:id="pX22p0724a1002" cb:place="inline">其事甚难者。难行能行。难忍能忍。断难断之惑。 <lb ed="X" n="0724a11"/><lb ed="R033" n="0569a08"/>证难证之真。</p><p xml:id="pX22p0724a1106" cb:place="inline">其道甚远者。从初发心直至成<persName>佛</persName>。经 <lb ed="X" n="0724a12"/><lb ed="R033" n="0569a09"/>五十五位真菩提路。如楞严中说。又起信云。经一万 <lb ed="X" n="0724a13"/><lb ed="R033" n="0569a10"/>劫成就信心。经一僧祇满足十向。乃至三僧祇满方 <lb ed="X" n="0724a14"/><lb ed="R033" n="0569a11"/>得成<persName>佛</persName>。</p><p xml:id="pX22p0724a1404" cb:place="inline">弹指圆成者。古云。弹指圆成八万门。一生 <lb ed="X" n="0724a15"/><lb ed="R033" n="0569a12"/>取办僧祇果。</p> <lb ed="X" n="0724a16"/><lb ed="R033" n="0569a13"/><p xml:id="pX22p0724a1601">章。</p><p xml:id="pX22p0724a1602" cb:place="inline">五法三自性等。出楞伽经。一念不生是心体離 <lb ed="X" n="0724a17"/><lb ed="R033" n="0569a14"/>念。无念则无一切境界之相。故悉空悉遣。</p> <lb ed="X" n="0724a18"/><lb ed="R033" n="0569a15"/><p xml:id="pX22p0724a1801">註。</p><p xml:id="pX22p0724a1802" cb:place="inline">名相妄想。摄尽世间法。正智如如。摄尽出世间 <lb ed="X" n="0724a19"/><lb ed="R033" n="0569a16"/>法。</p> <lb ed="X" n="0724a20"/><lb ed="R033" n="0569a17"/><p xml:id="pX22p0724a2001">名相是妄计性者。妄计。是六七识遍计性。安名执相 <lb ed="X" n="0724a21"/><lb ed="R033" n="0569a18"/>无有定体。是虚妄计度。故曰妄计。</p><p xml:id="pX22p0724a2114" cb:place="inline">妄想是缘起性 <lb ed="X" n="0724a22"/><lb ed="R033" n="0569b01"/>者。妄想指八识自体。此八识仗因托缘而生。故曰缘 <lb ed="X" n="0724a23"/><lb ed="R033" n="0569b02"/>故。教中云。眼识依九缘生起。耳识依八缘。鼻舌身三 <lb ed="X" n="0724a24"/><lb ed="R033" n="0569b03"/>识。各依七缘。意识依五缘。七与第八皆四缘生起也。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0724b" n="0724b"/> <lb ed="X" n="0724b01"/><lb ed="R033" n="0569b04"/><p xml:id="pX22p0724b0101">正智如如是圆成性者。正智即无分别之智。如如 <lb ed="X" n="0724b02"/><lb ed="R033" n="0569b05"/>即无分别之理。理智不二。乃圆满成就之性。故曰圆 <lb ed="X" n="0724b03"/><lb ed="R033" n="0569b06"/>成。</p> <lb ed="X" n="0724b04"/><lb ed="R033" n="0569b07"/><p xml:id="pX22p0724b0401">赖耶此云含藏。以含藏根身器界诸种子故。末那此 <lb ed="X" n="0724b05"/><lb ed="R033" n="0569b08"/>云传送。以此识内则依第八以为我体。外则依第六 <lb ed="X" n="0724b06"/><lb ed="R033" n="0569b09"/>以为我用。自无体用。故曰传送识。</p> <lb ed="X" n="0724b07"/><lb ed="R033" n="0569b10"/><p xml:id="pX22p0724b0701">人无我法无我者。我见为内属人。我所见物为外属 <lb ed="X" n="0724b08"/><lb ed="R033" n="0569b11"/>法。能性若空。是人无我。所相亦空。是法无我。</p> <lb ed="X" n="0724b09"/><lb ed="R033" n="0569b12"/><p xml:id="pX22p0724b0901"><anchor xml:id="nkr_note_add_0724b0901" n="0724b0901"/><anchor xml:id="beg0724b0901" n="0724b0901"/>已<anchor xml:id="end0724b0901"/>上亦皆入五法者。一八识入五法。谓八识自体。入 <lb ed="X" n="0724b10"/><lb ed="R033" n="0569b13"/>妄想。六识所计属名相。转识成智属正智。所证属如 <lb ed="X" n="0724b11"/><lb ed="R033" n="0569b14"/>如。二无我入五法。谓人法二执。属名相妄想。二无我 <lb ed="X" n="0724b12"/><lb ed="R033" n="0569b15"/>理属如如。证二无我之智属正智。</p> <lb ed="X" n="0724b13"/><lb ed="R033" n="0569b16"/><p xml:id="pX22p0724b1301">亦属正智如如下。当配三自性。而文中不言者。以上 <lb ed="X" n="0724b14"/><lb ed="R033" n="0569b17"/>文三性<anchor xml:id="nkr_note_add_0724b1401" n="0724b1401"/><anchor xml:id="beg0724b1401" n="0724b1401"/>已<anchor xml:id="end0724b1401"/>入五法中故。若欲配之。则所念之<persName>佛</persName>属妄 <lb ed="X" n="0724b15"/><lb ed="R033" n="0569b18"/>计。能念之心属缘起。念力成就属圆成。</p> <lb ed="X" n="0724b16"/><lb ed="R033" n="0570a01"/><p xml:id="pX22p0724b1601">不以有心念等者。有心堕妄想乃增益谤。今则若言 <lb ed="X" n="0724b17"/><lb ed="R033" n="0570a02"/>其有。则能念之心本体自空。所念之<persName>佛</persName>了不可得。非 <lb ed="X" n="0724b18"/><lb ed="R033" n="0570a03"/>有也。</p><p xml:id="pX22p0724b1803" cb:place="inline">无心堕断灭乃损减谤。今则若言其无。则能 <lb ed="X" n="0724b19"/><lb ed="R033" n="0570a04"/>念之心惺惺不昧。所念之<persName>佛</persName>历历分明。非无也。</p><p xml:id="pX22p0724b1919" cb:place="inline">亦 <lb ed="X" n="0724b20"/><lb ed="R033" n="0570a05"/>有亦无堕相违谤。今则有处全空。空处全有。互夺两 <lb ed="X" n="0724b21"/><lb ed="R033" n="0570a06"/>亡。非双亦也。</p><p xml:id="pX22p0724b2106" cb:place="inline">非无非有堕戏论谤。今则因有念显 <lb ed="X" n="0724b22"/><lb ed="R033" n="0570a07"/>无念。因无念显有念。互成双立。非双非也。</p><p xml:id="pX22p0724b2217" cb:place="inline">又不以 <lb ed="X" n="0724b23"/><lb ed="R033" n="0570a08"/>有心念。居一切时不起妄念也。不以无心念。于诸妄 <lb ed="X" n="0724b24"/><lb ed="R033" n="0570a09"/>心亦不息灭也。不以亦有亦无心念。住妄想境不加 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0724c" n="0724c"/> <lb ed="X" n="0724c01"/><lb ed="R033" n="0570a10"/>了知也。不以非有非无心念。于无了知不辨真实也。</p> <lb ed="X" n="0724c02"/><lb ed="R033" n="0570a11"/><p xml:id="pX22p0724c0201">更有何念者。四句既離。百非亦绝也。</p><p xml:id="pX22p0724c0215" cb:place="inline">念而无念 <lb ed="X" n="0724c03"/><lb ed="R033" n="0570a12"/>是名一心者。云念则非空。云无念则非有。念夺无念。 <lb ed="X" n="0724c04"/><lb ed="R033" n="0570a13"/>无念夺念。互夺两亡。则双遮二边。因念成无念。因无 <lb ed="X" n="0724c05"/><lb ed="R033" n="0570a14"/>念又成念。互成双立。则双照二边。以照夺遮。以遮夺 <lb ed="X" n="0724c06"/><lb ed="R033" n="0570a15"/>照。非遮非照。唯是一心。</p> <lb ed="X" n="0724c07"/><lb ed="R033" n="0570a16"/><p xml:id="pX22p0724c0701">註。</p><p xml:id="pX22p0724c0702" cb:place="inline">事谓缘起无边。理谓性海无尽。事理谓圆融无 <lb ed="X" n="0724c08"/><lb ed="R033" n="0570a17"/>碍。事事谓主伴褈褈。相即相入。</p> <lb ed="X" n="0724c09"/><lb ed="R033" n="0570a18"/><p xml:id="pX22p0724c0901">花严全圆。今得少分者。一无情说法同。二一含无量 <lb ed="X" n="0724c10"/><lb ed="R033" n="0570b01"/>同。三不动周遍同。四见闻获益同。五八难顿超同。六 <lb ed="X" n="0724c11"/><lb ed="R033" n="0570b02"/>出生无尽同。七双垂两相同。八教主法身同。九不可 <lb ed="X" n="0724c12"/><lb ed="R033" n="0570b03"/>思议同。十顿齐<persName>佛</persName>境同。此十配花严十种<g ref="#CB16199">玄</g>门。可以 <lb ed="X" n="0724c13"/><lb ed="R033" n="0570b04"/>意得。</p> <lb ed="X" n="0724c14"/><lb ed="R033" n="0570b05"/><p xml:id="pX22p0724c1401">如本无差别。即不动寂场。无量无等。谓无量世界。无 <lb ed="X" n="0724c15"/><lb ed="R033" n="0570b06"/>等世界。即遍周法界也。</p><p xml:id="pX22p0724c1510" cb:place="inline">圆觉<persName>佛</persName>者。谓道穷妙觉。位 <lb ed="X" n="0724c16"/><lb ed="R033" n="0570b07"/>极于茶。究尽诸法实相。边际智满。种觉顿圆。圆显十 <lb ed="X" n="0724c17"/><lb ed="R033" n="0570b08"/>身。富有万德。如十五日月。圆满具足。最上最勝究竟 <lb ed="X" n="0724c18"/><lb ed="R033" n="0570b09"/>觉也。</p><p xml:id="pX22p0724c1803" cb:place="inline">普门法者。普是遍義。门曰能通。花严中具无 <lb ed="X" n="0724c19"/><lb ed="R033" n="0570b10"/>量波罗蜜门。一一门中复出无量法。乃至一一句能 <lb ed="X" n="0724c20"/><lb ed="R033" n="0570b11"/>充遍法界。一一字能通大涅槃。故曰普门。</p><p xml:id="pX22p0724c2017" cb:place="inline">八难谓 <lb ed="X" n="0724c21"/><lb ed="R033" n="0570b12"/>地狱。饿鬼。畜牲。盲聋瘖哑。世智辩聪。<persName>佛</persName>前<persName>佛</persName>後。北俱 <lb ed="X" n="0724c22"/><lb ed="R033" n="0570b13"/>卢洲。无想天。以受此果报。不得圣化。故称为难。此是 <lb ed="X" n="0724c23"/><lb ed="R033" n="0570b14"/>凡夫住事八难。</p><p xml:id="pX22p0724c2307" cb:place="inline">又复有馀中。三十心为三恶道。住 <lb ed="X" n="0724c24"/><lb ed="R033" n="0570b15"/>无我法。名为北洲。地前法爱如长寿天。未有初地十 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0725a" n="0725a"/> <lb ed="X" n="0725a01"/><lb ed="R033" n="0570b16"/>种六相。名诸根不具。地前智浅如世智辩聪不穷中 <lb ed="X" n="0725a02"/><lb ed="R033" n="0570b17"/>理。如<persName>佛</persName>前<persName>佛</persName>後。此是二乘住理八难。</p><p xml:id="pX22p0725a0215" cb:place="inline">舍那释迦双 <lb ed="X" n="0725a03"/><lb ed="R033" n="0570b18"/>垂两相者。两相。谓千丈圆满报身。与丈六老比丘相。 <lb ed="X" n="0725a04"/><lb ed="R033" n="0571a01"/>双垂即二始同时。不动寂场而游鹿苑也。</p><p xml:id="pX22p0725a0417" cb:place="inline">净名名 <lb ed="X" n="0725a05"/><lb ed="R033" n="0571a02"/>小不思议者。如借座镫王。请饭香土。室包乾象。手掷 <lb ed="X" n="0725a06"/><lb ed="R033" n="0571a03"/>大千。及菩萨种种不思议解脱。皆不可思议也。</p><p xml:id="pX22p0725a0619" cb:place="inline">不 <lb ed="X" n="0725a07"/><lb ed="R033" n="0571a04"/>动智。谓不生不灭心。即是一法界大总相法门体也。 <lb ed="X" n="0725a08"/><lb ed="R033" n="0571a05"/>同为花严流类者。谓花严是源。而此则是其流。花严 <lb ed="X" n="0725a09"/><lb ed="R033" n="0571a06"/>是本。而此则是其类。此类字。与圣人之于民亦类也。 <lb ed="X" n="0725a10"/><lb ed="R033" n="0571a07"/>类字相似。此流字。与流流入海。流字相似。</p> <lb ed="X" n="0725a11"/><lb ed="R033" n="0571a08"/><p xml:id="pX22p0725a1101">章。</p><p xml:id="pX22p0725a1102" cb:place="inline">定善散善者。十六观门为定善。定心成观故。执 <lb ed="X" n="0725a12"/><lb ed="R033" n="0571a09"/>持名号为散善。散心称名故。</p> <lb ed="X" n="0725a13"/><lb ed="R033" n="0571a10"/><p xml:id="pX22p0725a1301">彼经妙观宗乎一心者。以若就事上直观依正。岂名 <lb ed="X" n="0725a14"/><lb ed="R033" n="0571a11"/>微妙。今观若依若正。乃法界心观法界境。生于法界 <lb ed="X" n="0725a15"/><lb ed="R033" n="0571a12"/>依正色心。是则名为唯依唯正。唯色唯心。唯观唯境。 <lb ed="X" n="0725a16"/><lb ed="R033" n="0571a13"/>岂不名妙。故知妙观皆宗一心。心性遍周。无法不造。 <lb ed="X" n="0725a17"/><lb ed="R033" n="0571a14"/>无法不具。若一毫法从心外生。则不名为妙观也。</p> <lb ed="X" n="0725a18"/><lb ed="R033" n="0571a15"/><p xml:id="pX22p0725a1801">註。</p><p xml:id="pX22p0725a1802" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0725a1801" n="0725a1801"/><anchor xml:id="beg0725a1801" n="0725a1801"/>已<anchor xml:id="end0725a1801"/>非全散。何况理一者。若據事持应名散心。今 <lb ed="X" n="0725a19"/><lb ed="R033" n="0571a16"/>专注一境<anchor xml:id="nkr_note_add_0725a1901" n="0725a1901"/><anchor xml:id="beg0725a1901" n="0725a1901"/>已<anchor xml:id="end0725a1901"/>非全散。理一心者。悟自本心。本自不生。 <lb ed="X" n="0725a20"/><lb ed="R033" n="0571a17"/>本自不动。何为散也。</p> <lb ed="X" n="0725a21"/><lb ed="R033" n="0571a18"/><p xml:id="pX22p0725a2101">即空即假即中。是一心三观。观三谛一境也。斯乃称 <lb ed="X" n="0725a22"/><lb ed="R033" n="0571b01"/>性而观。绝待而照。修此观时。祇一观而三观。观于一 <lb ed="X" n="0725a23"/><lb ed="R033" n="0571b02"/>谛而三谛。即一而三。即三而一。故空为法界。一切法 <lb ed="X" n="0725a24"/><lb ed="R033" n="0571b03"/>趋空。无假无中无不空。假为法界。一切法趋假。无空 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0725b" n="0725b"/> <lb ed="X" n="0725b01"/><lb ed="R033" n="0571b04"/>无中无不假。中为法界。一切法趋中。无空无假无不 <lb ed="X" n="0725b02"/><lb ed="R033" n="0571b05"/>中也。此观成时。证一心三智。亦名一切种智。中论云。 <lb ed="X" n="0725b03"/><lb ed="R033" n="0571b06"/>因缘所生法。即空即假即中。释论云。三智实在一心 <lb ed="X" n="0725b04"/><lb ed="R033" n="0571b07"/>中得。即此意也。</p><p xml:id="pX22p0725b0407" cb:place="inline">超乎次第者。以有次第三观。先修 <lb ed="X" n="0725b05"/><lb ed="R033" n="0571b08"/>从假入空观。次修从空入假观。然後双遮双照。流入 <lb ed="X" n="0725b06"/><lb ed="R033" n="0571b09"/>萨婆若海。此是别教行相。今是圆观。故顿超也。</p> <lb ed="X" n="0725b07"/><lb ed="R033" n="0571b10"/><p xml:id="pX22p0725b0701">了不可得者。能所性空故。能所历然者。不碍缘起故。 <lb ed="X" n="0725b08"/><lb ed="R033" n="0571b11"/>非空非假。互夺两亡。双遮中道也。常空常假。互成双 <lb ed="X" n="0725b09"/><lb ed="R033" n="0571b12"/>立。双照中道也。遮照同时。故不可思议。</p> <lb ed="X" n="0725b10"/><lb ed="R033" n="0571b13"/><p xml:id="pX22p0725b1001">观即念。念即观者。观乃注想一境。念乃明记不忘。则 <lb ed="X" n="0725b11"/><lb ed="R033" n="0571b14"/>观念似别。然观曰心观。念曰心念。则同宗一心。彼则 <lb ed="X" n="0725b12"/><lb ed="R033" n="0571b15"/>以法界心观法界境。此则以法界心念法界<persName>佛</persName>。毫无 <lb ed="X" n="0725b13"/><lb ed="R033" n="0571b16"/>差别。故言即也。</p> <lb ed="X" n="0725b14"/><lb ed="R033" n="0571b17"/><p xml:id="pX22p0725b1401">名念<persName>佛</persName>三昧者。执持名号故。一行三昧者。繫缘法界 <lb ed="X" n="0725b15"/><lb ed="R033" n="0571b18"/>专称名字故。诸<persName>佛</persName>现前三昧者。一心功成<persName>佛</persName>现其前 <lb ed="X" n="0725b16"/><lb ed="R033" n="0572a01"/>故。般若三昧者。一心不乱即大般若故。普等三昧者。 <lb ed="X" n="0725b17"/><lb ed="R033" n="0572a02"/>一心功成无法不摄故。</p> <lb ed="X" n="0725b18"/><lb ed="R033" n="0572a03"/><p xml:id="pX22p0725b1801">智者大师。于观经分散分定者。观经中。因韦提希启 <lb ed="X" n="0725b19"/><lb ed="R033" n="0572a04"/>请。唯愿<persName>世尊</persName>。教我思惟。教我正受。故<persName>世尊</persName>以三种净 <lb ed="X" n="0725b20"/><lb ed="R033" n="0572a05"/>业。答思惟。十六妙观答正受。天台疏云。三种净业。散 <lb ed="X" n="0725b21"/><lb ed="R033" n="0572a06"/>心思量名曰思惟。十六正观说名正受。是即属散属 <lb ed="X" n="0725b22"/><lb ed="R033" n="0572a07"/>定也。</p><p xml:id="pX22p0725b2203" cb:place="inline">三种净业者。一者孝养父母。奉侍师长。慈心 <lb ed="X" n="0725b23"/><lb ed="R033" n="0572a08"/>不杀。修十善业。二者受持三皈。具足众戒。不犯威仪。 <lb ed="X" n="0725b24"/><lb ed="R033" n="0572a09"/>三者发菩提心。深信因果。读诵大乘。劝进行者。</p><p xml:id="pX22p0725b2419" cb:place="inline">若 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0725c" n="0725c"/> <lb ed="X" n="0725c01"/><lb ed="R033" n="0572a10"/>修三种福。为三惑染。不称净业。于十六境。不照三谛。 <lb ed="X" n="0725c02"/><lb ed="R033" n="0572a11"/>不名妙观。</p> <lb ed="X" n="0725c03"/><lb ed="R033" n="0572a12"/><p xml:id="pX22p0725c0301">四性不生者。谓达此心。自他共无因不可得无心无 <lb ed="X" n="0725c04"/><lb ed="R033" n="0572a13"/>念也。与空慧相应者。空慧即大般若智。以无虚妄心 <lb ed="X" n="0725c05"/><lb ed="R033" n="0572a14"/>念。離一切法差别之相也。</p> <lb ed="X" n="0725c06"/><lb ed="R033" n="0572a15"/><p xml:id="pX22p0725c0601">註。</p><p xml:id="pX22p0725c0602" cb:place="inline">但名故名散善者。以若有定心<persName>佛</persName>身自现。今不 <lb ed="X" n="0725c07"/><lb ed="R033" n="0572a16"/>见身。显是无有定力。故名散善也。</p> <lb ed="X" n="0725c08"/><lb ed="R033" n="0572a17"/><p xml:id="pX22p0725c0801">劣应故名散善者。以定力若深。则所见之身自然高 <lb ed="X" n="0725c09"/><lb ed="R033" n="0572a18"/>大。今是劣应。显是无深定力故云散善也。</p><p xml:id="pX22p0725c0917" cb:place="inline">劣应是 <lb ed="X" n="0725c10"/><lb ed="R033" n="0572b01"/>丈六身。凡夫小乘依事识所见者。勝应是圆满报身。 <lb ed="X" n="0725c11"/><lb ed="R033" n="0572b02"/>是大乘人依业识所见者。</p><p xml:id="pX22p0725c1111" cb:place="inline">非木菩提树下之身者。 <lb ed="X" n="0725c12"/><lb ed="R033" n="0572b03"/>以劣应身。在木菩提树下成道。以吉祥草为座。报身 <lb ed="X" n="0725c13"/><lb ed="R033" n="0572b04"/>则七宝树下成道。以天衣为座也。即勝即劣生法。</p> <lb ed="X" n="0725c14"/><lb ed="R033" n="0572b05"/><p xml:id="pX22p0725c1401">不二者。劣即生身。勝即法身。言相即不二者。以<persName>佛</persName>真 <lb ed="X" n="0725c15"/><lb ed="R033" n="0572b06"/>法身。犹若虚空。应物现形。如水中月。纷纭自彼。于我 <lb ed="X" n="0725c16"/><lb ed="R033" n="0572b07"/>何为故。</p> <lb ed="X" n="0725c17"/><lb ed="R033" n="0572b08"/><p xml:id="pX22p0725c1701">华局故名散善者。以若有深定。则所见之花自然廣 <lb ed="X" n="0725c18"/><lb ed="R033" n="0572b09"/>大。今局于小。显是无深定力。故名散也。</p> <lb ed="X" n="0725c19"/><lb ed="R033" n="0572b10"/><p xml:id="pX22p0725c1901">五逆不生名散善者。以具大定者。速入圣阶度生亦 <lb ed="X" n="0725c20"/><lb ed="R033" n="0572b11"/>廣。今济渡功狭。显是无有大定。故名散也。</p> <lb ed="X" n="0725c21"/><lb ed="R033" n="0572b12"/><p xml:id="pX22p0725c2101">止属下品名散善者。以具正定者。必于宝刹速证无 <lb ed="X" n="0725c22"/><lb ed="R033" n="0572b13"/>生。今止成下品。显是无有正定。故名散也。</p> <lb ed="X" n="0725c23"/><lb ed="R033" n="0572b14"/><p xml:id="pX22p0725c2301">独要三意者。一谓<persName>佛</persName>身不属诸数。而那由恒沙不无 <lb ed="X" n="0725c24"/><lb ed="R033" n="0572b15"/>数计。则此经为独要一也。此可对前。<persName>佛</persName>是劣应一疑。 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0726a" n="0726a"/> <lb ed="X" n="0726a01"/><lb ed="R033" n="0572b16"/>二谓用心不涉次第。而先日次水。自觉繁长则此经 <lb ed="X" n="0726a02"/><lb ed="R033" n="0572b17"/>为独要二也。此可对前。但闻<persName>佛</persName>名一疑。</p> <lb ed="X" n="0726a03"/><lb ed="R033" n="0572b18"/><p xml:id="pX22p0726a0301">三谓游历不分高下。而上辈三品。乃遍十方。则此经 <lb ed="X" n="0726a04"/><lb ed="R033" n="0573a01"/>为独要三也。此可对前。止属下品一疑。</p><p xml:id="pX22p0726a0416" cb:place="inline">生身尊特 <lb ed="X" n="0726a05"/><lb ed="R033" n="0573a02"/>犹待辨疑者。有言六十万亿那由他之身。乃是生身。 <lb ed="X" n="0726a06"/><lb ed="R033" n="0573a03"/>盖以净土之身勝于秽土。秽土生身丈六。净土生身 <lb ed="X" n="0726a07"/><lb ed="R033" n="0573a04"/>宜尔许高大也。<name role="" type="person">四明尊者</name>。以十三褈问答辨此决是 <lb ed="X" n="0726a08"/><lb ed="R033" n="0573a05"/>尊特身也。</p> <lb ed="X" n="0726a09"/><lb ed="R033" n="0573a06"/><p xml:id="pX22p0726a0901">註。</p><p xml:id="pX22p0726a0902" cb:place="inline">随其心净<persName>佛</persName>土净者。经云是故宝积。若菩萨欲 <lb ed="X" n="0726a10"/><lb ed="R033" n="0573a07"/>得净土。当净其心。随其心净。则<persName>佛</persName>土净。肇註云。净土 <lb ed="X" n="0726a11"/><lb ed="R033" n="0573a08"/>盖是心之影响耳。欲响顺必和其声。欲影端必正其 <lb ed="X" n="0726a12"/><lb ed="R033" n="0573a09"/>形。此报应之定数也。</p><p xml:id="pX22p0726a1209" cb:place="inline">净名即维摩诘。五百童子之 <lb ed="X" n="0726a13"/><lb ed="R033" n="0573a10"/>一也。以此经由净名示疾说起。故遂以名经。</p> <lb ed="X" n="0726a14"/><lb ed="R033" n="0573a11"/><p xml:id="pX22p0726a1401">深者。<persName>佛</persName>果深高。以心往求。故云深心。亦从深理生。亦 <lb ed="X" n="0726a15"/><lb ed="R033" n="0573a12"/>从厚乐善根生。故十地经云。入深廣心。涅槃经云。根 <lb ed="X" n="0726a16"/><lb ed="R033" n="0573a13"/>深难拔。故言深心。</p><p xml:id="pX22p0726a1608" cb:place="inline">法花者。实相妙理。巧喩莲花。法 <lb ed="X" n="0726a17"/><lb ed="R033" n="0573a14"/>喩双彰。名实幷显。云妙法莲花也。</p> <lb ed="X" n="0726a18"/><lb ed="R033" n="0573a15"/><p xml:id="pX22p0726a1801">般若此云智慧。从方等之後。出大般若。转教付财。融 <lb ed="X" n="0726a19"/><lb ed="R033" n="0573a16"/>通淘汰。约时。则禺中时。约味。则从生酥出熟酥也。</p> <lb ed="X" n="0726a20"/><lb ed="R033" n="0573a17"/><p xml:id="pX22p0726a2001">圆者满足周备。此外更无一法。觉者虚明灵照。无诸 <lb ed="X" n="0726a21"/><lb ed="R033" n="0573a18"/>分别想念。即当人自性也。</p> <lb ed="X" n="0726a22"/><lb ed="R033" n="0573b01"/><p xml:id="pX22p0726a2201">观<persName>佛</persName>三昧者。以此经是说念<persName>佛</persName>法门。修行正定故。</p> <lb ed="X" n="0726a23"/><lb ed="R033" n="0573b02"/><p xml:id="pX22p0726a2301">六念者。<persName>佛</persName>法僧施戒天六事。安心不动。称之为念也。 <lb ed="X" n="0726a24"/><lb ed="R033" n="0573b03"/>涅槃疏云。前三念他。後三念自。施戒是自因。生天是 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0726b" n="0726b"/> <lb ed="X" n="0726b01"/><lb ed="R033" n="0573b04"/>自果。戒是止善。施是行善。天有近果远果。近即二十 <lb ed="X" n="0726b02"/><lb ed="R033" n="0573b05"/>八天。远即第一義天也。然谓菩萨六念。则是念同体 <lb ed="X" n="0726b03"/><lb ed="R033" n="0573b06"/>三宝。一心戒施。第一義理也。</p><p xml:id="pX22p0726b0312" cb:place="inline">涅槃。此云大灭度。是 <lb ed="X" n="0726b04"/><lb ed="R033" n="0573b07"/><persName>如来</persName>断德。具常乐我净四義。此经是第五时所说。</p> <lb ed="X" n="0726b05"/><lb ed="R033" n="0573b08"/><p xml:id="pX22p0726b0501">十心向往者。一于众生起大慈。无损害心。二于众生 <lb ed="X" n="0726b06"/><lb ed="R033" n="0573b09"/>起大悲。无逼恼心。三于<persName>佛</persName>法不惜身命乐守护心。四 <lb ed="X" n="0726b07"/><lb ed="R033" n="0573b10"/>于一切法发生勝忍无执著心。五不贪利养敬重净 <lb ed="X" n="0726b08"/><lb ed="R033" n="0573b11"/>意乐心。六求<persName>佛</persName>种智于一切时无忘失心。七于众生 <lb ed="X" n="0726b09"/><lb ed="R033" n="0573b12"/>尊重恭敬无下劣心。八不著世论于菩提分生决定 <lb ed="X" n="0726b10"/><lb ed="R033" n="0573b13"/>心。九种诸善根无有杂染淸净之心。十于诸<persName>佛</persName>捨離 <lb ed="X" n="0726b11"/><lb ed="R033" n="0573b14"/>诸相起随念心。</p><p xml:id="pX22p0726b1107" cb:place="inline">宝积者。此部廣谈妙法。犹如珍宝 <lb ed="X" n="0726b12"/><lb ed="R033" n="0573b15"/>积集豐盈也。</p> <lb ed="X" n="0726b13"/><lb ed="R033" n="0573b16"/><p xml:id="pX22p0726b1301">一经大旨。即念<persName>佛</persName>往生也。</p><p xml:id="pX22p0726b1311" cb:place="inline">维摩丈室容八万座者。 <lb ed="X" n="0726b14"/><lb ed="R033" n="0573b17"/>维摩诘。从<name role="" type="person">须弥灯王</name><persName>佛</persName>所。借三万二千狮子座。皆高 <lb ed="X" n="0726b15"/><lb ed="R033" n="0573b18"/>八万四千由旬。置于丈室。无所妨碍。于毘耶城及四 <lb ed="X" n="0726b16"/><lb ed="R033" n="0574a01"/>天下。亦不迫迮。悉见如故。</p> <lb ed="X" n="0726b17"/><lb ed="R033" n="0574a02"/><p xml:id="pX22p0726b1701">起信谓令人发起大乘信根。因缘分者。此论通有五 <lb ed="X" n="0726b18"/><lb ed="R033" n="0574a03"/>分。一者因缘分。二者立義分。乃至第五劝修利益分。 <lb ed="X" n="0726b19"/><lb ed="R033" n="0574a04"/>今当第一。说造论因缘有八种也。</p> <lb ed="X" n="0726b20"/><lb ed="R033" n="0574a05"/><p xml:id="pX22p0726b2001">信位初心。谓十信中初信心也。有四种機者。论文云。 <lb ed="X" n="0726b21"/><lb ed="R033" n="0574a06"/>五者。为示方便。消恶业障。善护其心。远離痴慢出邪 <lb ed="X" n="0726b22"/><lb ed="R033" n="0574a07"/>网故。六者。为示修习止观。对治凡夫二乘心过故。七 <lb ed="X" n="0726b23"/><lb ed="R033" n="0574a08"/>者。为示专念方便。生于<persName>佛</persName>前。必定不退信心故。八者。 <lb ed="X" n="0726b24"/><lb ed="R033" n="0574a09"/>为示利益劝修行故。有如是等因缘。所以造论。疏云。 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0726c" n="0726c"/> <lb ed="X" n="0726c01"/><lb ed="R033" n="0574a10"/>自此下四种機。当信位初心。四中前三为下中上三 <lb ed="X" n="0726c02"/><lb ed="R033" n="0574a11"/>人。後一策以劝修也。</p> <lb ed="X" n="0726c03"/><lb ed="R033" n="0574a12"/><p xml:id="pX22p0726c0301">礼忏灭罪者。论云。若人虽修行信心。以从先世来。多 <lb ed="X" n="0726c04"/><lb ed="R033" n="0574a13"/>有重罪恶业障故。为诸魔鬼之所惑乱。或为世务牵 <lb ed="X" n="0726c05"/><lb ed="R033" n="0574a14"/>缠。或为病苦所恼。应当精勤。昼夜六时。礼拜诸<persName>佛</persName>。诚 <lb ed="X" n="0726c06"/><lb ed="R033" n="0574a15"/>心忏悔。得免诸障。善根增长故。被初機者。疏云。此当 <lb ed="X" n="0726c07"/><lb ed="R033" n="0574a16"/>下品也。</p> <lb ed="X" n="0726c08"/><lb ed="R033" n="0574a17"/><p xml:id="pX22p0726c0801">修习止观者。论云。所言止者。谓止一切境界相。是依 <lb ed="X" n="0726c09"/><lb ed="R033" n="0574a18"/>真如门。止诸境相无所分别。即成根本无分别智。所 <lb ed="X" n="0726c10"/><lb ed="R033" n="0574b01"/>言观者。谓分别因缘生灭相。是依生灭门。分别诸相 <lb ed="X" n="0726c11"/><lb ed="R033" n="0574b02"/>观诸理趣。即成後得智。被中機者。疏云。此当中品也。 <lb ed="X" n="0726c12"/><lb ed="R033" n="0574b03"/>求生净土者。论云。若人专念阿弥陀<persName>佛</persName>。愿生彼界。即 <lb ed="X" n="0726c13"/><lb ed="R033" n="0574b04"/>得往生。常见<persName>佛</persName>故。终无有退。若观彼<persName>佛</persName>真如法身。常 <lb ed="X" n="0726c14"/><lb ed="R033" n="0574b05"/>勤修习。毕竟得生。依正定故。被上機者。疏云。此当上 <lb ed="X" n="0726c15"/><lb ed="R033" n="0574b06"/>品也。</p> <lb ed="X" n="0726c16"/><lb ed="R033" n="0574b07"/><p xml:id="pX22p0726c1601">註。</p><p xml:id="pX22p0726c1602" cb:place="inline">信生<persName>佛</persName>不二者。迷此心为众生。悟此心为诸<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0726c17"/><lb ed="R033" n="0574b08"/>诸<persName>佛</persName>乃觉悟之众生。众生乃沉迷之诸<persName>佛</persName>。古云。诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0726c18"/><lb ed="R033" n="0574b09"/>心内众生。尘尘流转。众生心中诸<persName>佛</persName>。念念证真也。又 <lb ed="X" n="0726c19"/><lb ed="R033" n="0574b10"/>复此信。即是起信信根本。慈雲信自心。而彼根本外。 <lb ed="X" n="0726c20"/><lb ed="R033" n="0574b11"/>尙有信<persName>佛</persName>。信法。信僧。不疑自心外尙有不疑师。不疑 <lb ed="X" n="0726c21"/><lb ed="R033" n="0574b12"/>法。今独擧根本自心者。以信净土唯心。为净业之独 <lb ed="X" n="0726c22"/><lb ed="R033" n="0574b13"/>要也。</p> <lb ed="X" n="0726c23"/><lb ed="R033" n="0574b14"/><p xml:id="pX22p0726c2301">如子忆母者。楞严言。十方诸<persName>佛</persName>怜念众生。如母忆子。 <lb ed="X" n="0726c24"/><lb ed="R033" n="0574b15"/>子若忆母。如母忆时。母子历生。不相违远。</p><p xml:id="pX22p0726c2417" cb:place="inline">不堪承 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0727a" n="0727a"/> <lb ed="X" n="0727a01"/><lb ed="R033" n="0574b16"/>受甘露法味者。楞严云。如净器中。除去毒蜜。以诸汤 <lb ed="X" n="0727a02"/><lb ed="R033" n="0574b17"/>水。幷杂<g ref="#CB01926">灰</g>香。洗涤其器。後贮甘露。今羸劣破漏岂堪 <lb ed="X" n="0727a03"/><lb ed="R033" n="0574b18"/>承受。</p><p xml:id="pX22p0727a0303" cb:place="inline">虽有诸过。亦名为器者。如观经下三品。皆五 <lb ed="X" n="0727a04"/><lb ed="R033" n="0575a01"/>逆十恶。临终发心。皆得往生。</p> <lb ed="X" n="0727a05"/><lb ed="R033" n="0575a02"/><p xml:id="pX22p0727a0501">註。</p><p xml:id="pX22p0727a0502" cb:place="inline">下智观者等。下智是但解偏空。而根稍钝者。彼 <lb ed="X" n="0727a06"/><lb ed="R033" n="0575a03"/>即观思议生灭十二因缘。从他闻声而解了故。成声 <lb ed="X" n="0727a07"/><lb ed="R033" n="0575a04"/>闻菩提。</p><p xml:id="pX22p0727a0704" cb:place="inline">中智亦但解偏空。而根大利者。彼即观思 <lb ed="X" n="0727a08"/><lb ed="R033" n="0575a05"/>议不生灭因缘。悟解甚深因缘法故。成缘觉菩提。</p> <lb ed="X" n="0727a09"/><lb ed="R033" n="0575a06"/><p xml:id="pX22p0727a0901">上智是解但中理者。彼即观不思议生灭因缘。心廣 <lb ed="X" n="0727a10"/><lb ed="R033" n="0575a07"/>无量故。成菩萨廣大行故。得菩萨菩提。</p><p xml:id="pX22p0727a1016" cb:place="inline">上上智是 <lb ed="X" n="0727a11"/><lb ed="R033" n="0575a08"/>解不但中理者。彼即观不思议不生灭因缘。一切种 <lb ed="X" n="0727a12"/><lb ed="R033" n="0575a09"/>淸净故。一切<persName>佛</persName>法皆成就故。得<persName>佛</persName>菩提。是同是十二 <lb ed="X" n="0727a13"/><lb ed="R033" n="0575a10"/>因缘一法。而因智慧不同。观察不同。而所得遂各各 <lb ed="X" n="0727a14"/><lb ed="R033" n="0575a11"/>不同也。非随因感果而何。</p><p xml:id="pX22p0727a1411" cb:place="inline">诸天共器者。净名经云。 <lb ed="X" n="0727a15"/><lb ed="R033" n="0575a12"/>譬如诸天共宝器食。随其福德饭色有异。</p><p xml:id="pX22p0727a1517" cb:place="inline">三兽同 <lb ed="X" n="0727a16"/><lb ed="R033" n="0575a13"/>河者。永嘉集云。譬如象马兔渡河。足有长短。而分深 <lb ed="X" n="0727a17"/><lb ed="R033" n="0575a14"/>浅。</p> <lb ed="X" n="0727a18"/><lb ed="R033" n="0575a15"/><p xml:id="pX22p0727a1801">註。</p><p xml:id="pX22p0727a1802" cb:place="inline">下品犹勝天宫者。如云。六欲诸天具五衰。三禅 <lb ed="X" n="0727a19"/><lb ed="R033" n="0575a16"/>尙自有风灾。假饶修到非非想。不若西方归去来。</p> <lb ed="X" n="0727a20"/><lb ed="R033" n="0575a17"/><p xml:id="pX22p0727a2001">章。</p><p xml:id="pX22p0727a2002" cb:place="inline">先明随相者。相即文義之相。随有二義。一者文 <lb ed="X" n="0727a21"/><lb ed="R033" n="0575a18"/>随于義。義随于文。文義二相。交相随顺。而为教体故。 <lb ed="X" n="0727a22"/><lb ed="R033" n="0575b01"/>二者且未会归一心。先随文義外相。谈能诠体故。</p> <lb ed="X" n="0727a23"/><lb ed="R033" n="0575b02"/><p xml:id="pX22p0727a2301">十门推本者。一音声语言。二名句文身。三通取四法。 <lb ed="X" n="0727a24"/><lb ed="R033" n="0575b03"/>四诸法显義。五摄境唯心。六会缘入空。七理事无碍。 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0727b" n="0727b"/> <lb ed="X" n="0727b01"/><lb ed="R033" n="0575b04"/>八通摄所诠。九事事无碍。十海印炳现。</p> <lb ed="X" n="0727b02"/><lb ed="R033" n="0575b05"/><p xml:id="pX22p0727b0201">二谓所诠義者。或难云。此明能诠体性。何故所诠之 <lb ed="X" n="0727b03"/><lb ed="R033" n="0575b06"/>義。亦作能诠耶。当知以義对名句文。则義为所诠。若 <lb ed="X" n="0727b04"/><lb ed="R033" n="0575b07"/>以義对理而言。義为能诠。理为所诠也。</p> <lb ed="X" n="0727b05"/><lb ed="R033" n="0575b08"/><p xml:id="pX22p0727b0501">註。</p><p xml:id="pX22p0727b0502" cb:place="inline">或以声为教体者。摄假从实故。名等有辗转義。 <lb ed="X" n="0727b06"/><lb ed="R033" n="0575b09"/>非正教体故。依声有名。依名有義。如依父有子。依子 <lb ed="X" n="0727b07"/><lb ed="R033" n="0575b10"/>有孙。父为体故。</p><p xml:id="pX22p0727b0707" cb:place="inline">或以名句文身为教体者。以体从 <lb ed="X" n="0727b08"/><lb ed="R033" n="0575b11"/>用故。唯识云。此三離声虽无别体。而假实异。亦不即 <lb ed="X" n="0727b09"/><lb ed="R033" n="0575b12"/>声等。</p> <lb ed="X" n="0727b10"/><lb ed="R033" n="0575b13"/><p xml:id="pX22p0727b1001">名诠法自性者。如无量寿<persName>佛</persName>。无诠非有自性。量诠分 <lb ed="X" n="0727b11"/><lb ed="R033" n="0575b14"/>限。寿诠永年。<persName>佛</persName>诠大觉。</p><p xml:id="pX22p0727b1110" cb:place="inline">句诠法差别者。如无量寿 <lb ed="X" n="0727b12"/><lb ed="R033" n="0575b15"/><persName>佛</persName>。诠法则廣大。若云量寿<persName>佛</persName>。诠法则少狭矣。</p><p xml:id="pX22p0727b1218" cb:place="inline">文为 <lb ed="X" n="0727b13"/><lb ed="R033" n="0575b16"/>上二所依者。藉文彩连合之功。方显名句之用也。</p> <lb ed="X" n="0727b14"/><lb ed="R033" n="0575b17"/><p xml:id="pX22p0727b1401">假实体用兼资者。名句文为假。二十四不相应行摄 <lb ed="X" n="0727b15"/><lb ed="R033" n="0575b18"/>故。声为实。十一色法所摄故。声为体。名句文为用。</p> <lb ed="X" n="0727b16"/><lb ed="R033" n="0576a01"/><p xml:id="pX22p0727b1601">註。</p><p xml:id="pX22p0727b1602" cb:place="inline">法能显義者。色声香味触法。尘尘皆为教体。眼 <lb ed="X" n="0727b17"/><lb ed="R033" n="0576a02"/>耳鼻舌身意。根根尽入圆通。所谓翠竹黄花。无非般 <lb ed="X" n="0727b18"/><lb ed="R033" n="0576a03"/>若。白雲流水。尽是真如。松风昨夜炽燃说。自是聋人 <lb ed="X" n="0727b19"/><lb ed="R033" n="0576a04"/>不肯听。</p> <lb ed="X" n="0727b20"/><lb ed="R033" n="0576a05"/><p xml:id="pX22p0727b2001">章。</p><p xml:id="pX22p0727b2002" cb:place="inline">唯识者。唯有拣择。决定。显勝。三義。识有了别義。 <lb ed="X" n="0727b21"/><lb ed="R033" n="0576a06"/>略而言之。唯遮境有。识拣心空。故曰唯识。</p> <lb ed="X" n="0727b22"/><lb ed="R033" n="0576a07"/><p xml:id="pX22p0727b2201">文義皆识所变者。变有二。一者因缘变。有实体用。是 <lb ed="X" n="0727b23"/><lb ed="R033" n="0576a08"/>前五及第八识。二者分别变。但可为境。是六七二识。 <lb ed="X" n="0727b24"/><lb ed="R033" n="0576a09"/>今声为因缘变。有实体用故。名句文及所诠義。乃分 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0727c" n="0727c"/> <lb ed="X" n="0727c01"/><lb ed="R033" n="0576a10"/>别变。但可为境。无实体用故。</p> <lb ed="X" n="0727c02"/><lb ed="R033" n="0576a11"/><p xml:id="pX22p0727c0201">本影四句者。本者实有本质。影者自心影像。本如镜 <lb ed="X" n="0727c03"/><lb ed="R033" n="0576a12"/>外之物。影如镜中所显之影。识如镜体。</p> <lb ed="X" n="0727c04"/><lb ed="R033" n="0576a13"/><p xml:id="pX22p0727c0401">註。</p><p xml:id="pX22p0727c0402" cb:place="inline">唯本无影者。是认影为本。</p><p xml:id="pX22p0727c0412" cb:place="inline">小乘不知唯识现 <lb ed="X" n="0727c05"/><lb ed="R033" n="0576a14"/>者。以小乘人。不达三界唯心。心外有境。如小儿执镜 <lb ed="X" n="0727c06"/><lb ed="R033" n="0576a15"/>中之影为实。不知乃镜光所现之影故。</p> <lb ed="X" n="0727c07"/><lb ed="R033" n="0576a16"/><p xml:id="pX22p0727c0701">净识即第六识心王。以六识相应心所。既转成妙智。 <lb ed="X" n="0727c08"/><lb ed="R033" n="0576a17"/>则心王岂不是净识。以纯无漏故。</p><p xml:id="pX22p0727c0814" cb:place="inline">妙观察智者。唯 <lb ed="X" n="0727c09"/><lb ed="R033" n="0576a18"/>识论云。转八识相应心所。成大圆镜智。转七识相应 <lb ed="X" n="0727c10"/><lb ed="R033" n="0576b01"/>心所。成平等性智。转前五识相应心所。成成所作智。 <lb ed="X" n="0727c11"/><lb ed="R033" n="0576b02"/>转六识相应心所。成妙观察智。五七八三智。能现种 <lb ed="X" n="0727c12"/><lb ed="R033" n="0576b03"/>种身。唯妙观察智。能于大众中雨大法雨。</p><p xml:id="pX22p0727c1217" cb:place="inline">闻者识 <lb ed="X" n="0727c13"/><lb ed="R033" n="0576b04"/>上所变者。他<persName>佛</persName>宣说。若文若義本质。闻者识上变起 <lb ed="X" n="0727c14"/><lb ed="R033" n="0576b05"/>文義而缘。如镜对像自变影故。</p><p xml:id="pX22p0727c1413" cb:place="inline">增上是助意互为 <lb ed="X" n="0727c15"/><lb ed="R033" n="0576b06"/>增上者。<persName>佛</persName>无众生。<persName>佛</persName>不说法。是众生于<persName>佛</persName>为增上缘。 <lb ed="X" n="0727c16"/><lb ed="R033" n="0576b07"/>众生无<persName>佛</persName>说法。众生亦不能自变文義而缘。是<persName>佛</persName>于 <lb ed="X" n="0727c17"/><lb ed="R033" n="0576b08"/>众生为增上缘。如月无水不能现影。水无月亦不能 <lb ed="X" n="0727c18"/><lb ed="R033" n="0576b09"/>现影。是互为增上意。</p> <lb ed="X" n="0727c19"/><lb ed="R033" n="0576b10"/><p xml:id="pX22p0727c1901">離众生心。更无有<persName>佛</persName>者。谓<persName>佛</persName>本是无。心净故有。以心 <lb ed="X" n="0727c20"/><lb ed="R033" n="0576b11"/>净故。诸<persName>佛</persName>即现。若離众生心。更无有<persName>佛</persName>也。何以故。法 <lb ed="X" n="0727c21"/><lb ed="R033" n="0576b12"/>身妙理。无有色相迭相见故。教中云。<persName>佛</persName>果无别色心 <lb ed="X" n="0727c22"/><lb ed="R033" n="0576b13"/>功德。唯有如如。及如如智独存。是也。</p><p xml:id="pX22p0727c2215" cb:place="inline">大悲即众生 <lb ed="X" n="0727c23"/><lb ed="R033" n="0576b14"/>缘。无心攀缘一切众生。而于众生自然现益。如涅槃 <lb ed="X" n="0727c24"/><lb ed="R033" n="0576b15"/>经。我实不往。慈善根力。能令众生见如斯事。</p><p xml:id="pX22p0727c2418" cb:place="inline">大智 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0728a" n="0728a"/> <lb ed="X" n="0728a01"/><lb ed="R033" n="0576b16"/>即法缘。无心观法。而于诸法自然普照。如日照物无 <lb ed="X" n="0728a02"/><lb ed="R033" n="0576b17"/>所分别。</p><p xml:id="pX22p0728a0204" cb:place="inline">为增上缘者。如涅槃云。波罗奈城。有优婆 <lb ed="X" n="0728a03"/><lb ed="R033" n="0576b18"/>夷。屈请众僧。奉施医药。有一比丘身婴重病。良医诊 <lb ed="X" n="0728a04"/><lb ed="R033" n="0577a01"/>之。当须肉药。是优婆夷割其股肉。切以为羹。施病比 <lb ed="X" n="0728a05"/><lb ed="R033" n="0577a02"/>丘。服<anchor xml:id="nkr_note_add_0728a0501" n="0728a0501"/><anchor xml:id="beg0728a0501" n="0728a0501"/>已<anchor xml:id="end0728a0501"/>病瘥。女人患疮苦恼。发声称<persName>佛</persName>。我在舍卫闻 <lb ed="X" n="0728a06"/><lb ed="R033" n="0577a03"/>其音声。于是女人起大悲心。是女寻见我持良药。涂 <lb ed="X" n="0728a07"/><lb ed="R033" n="0577a04"/>其疮上。还复如本。善男子。我于尔时实不往至波罗 <lb ed="X" n="0728a08"/><lb ed="R033" n="0577a05"/>奈城持药涂彼。当知皆是慈善根力。令彼女人见如 <lb ed="X" n="0728a09"/><lb ed="R033" n="0577a06"/>是事。此即大悲大智为增上缘也。</p><p xml:id="pX22p0728a0914" cb:place="inline">根熟众生心中 <lb ed="X" n="0728a10"/><lb ed="R033" n="0577a07"/>现<persName>佛</persName>说法者。花严云。诸<persName>佛</persName>无有法。<persName>佛</persName>于何有说。但随 <lb ed="X" n="0728a11"/><lb ed="R033" n="0577a08"/>其自心。谓说如是法等。</p> <lb ed="X" n="0728a12"/><lb ed="R033" n="0577a09"/><p xml:id="pX22p0728a1201">不教之教者。如维摩诘默然无言。文殊歎曰。是真不 <lb ed="X" n="0728a13"/><lb ed="R033" n="0577a10"/>二法门。<persName>世尊</persName>洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0728a1301" n="0728a1301"/><anchor xml:id="beg0728a1301" n="0728a1301"/>已<anchor xml:id="end0728a1301"/>。敷座而坐。须菩提赞言。稀有世 <lb ed="X" n="0728a14"/><lb ed="R033" n="0577a11"/>尊。经云。法性本空寂。无取亦无见。性空即是<persName>佛</persName>。不可 <lb ed="X" n="0728a15"/><lb ed="R033" n="0577a12"/>得思量。是也。</p><p xml:id="pX22p0728a1506" cb:place="inline">尊者无说。我乃无闻者。空生宴坐石 <lb ed="X" n="0728a16"/><lb ed="R033" n="0577a13"/>室中。空中帝释散花供养。空生曰。散花者谁。曰我天 <lb ed="X" n="0728a17"/><lb ed="R033" n="0577a14"/>帝释也。何以散花。曰以尊者善说般若。尊者曰。我本 <lb ed="X" n="0728a18"/><lb ed="R033" n="0577a15"/>无说。帝释曰。尊者无说。我乃无闻。乃真说般若也。</p> <lb ed="X" n="0728a19"/><lb ed="R033" n="0577a16"/><p xml:id="pX22p0728a1901">此四皆言唯识者。唯识有二。一勝義唯识。二世俗唯 <lb ed="X" n="0728a20"/><lb ed="R033" n="0577a17"/>识。今初句唯本无影非唯识。即前之随相门。二句亦 <lb ed="X" n="0728a21"/><lb ed="R033" n="0577a18"/>本亦影。是世俗唯识。三句唯影无本。通世俗勝義。以 <lb ed="X" n="0728a22"/><lb ed="R033" n="0577b01"/>无本质。应是勝義。以有影像应通世俗故。四句非本 <lb ed="X" n="0728a23"/><lb ed="R033" n="0577b02"/>非影。唯是勝義唯识也。勝義唯识。即後归性一门。此 <lb ed="X" n="0728a24"/><lb ed="R033" n="0577b03"/>当门名世俗唯识。四句料简实通前後也。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0728b" n="0728b"/> <lb ed="X" n="0728b01"/><lb ed="R033" n="0577b04"/><p xml:id="pX22p0728b0101">心乐出離五句。是唯影无本。而实无说无听。是非本 <lb ed="X" n="0728b02"/><lb ed="R033" n="0577b05"/>非影。既不離此二句。此文此義非识所变而何。故识 <lb ed="X" n="0728b03"/><lb ed="R033" n="0577b06"/>为教体也。</p> <lb ed="X" n="0728b04"/><lb ed="R033" n="0577b07"/><p xml:id="pX22p0728b0401">章。</p><p xml:id="pX22p0728b0402" cb:place="inline">归性者。因一念无明。迷此性体。而现起八识。次 <lb ed="X" n="0728b05"/><lb ed="R033" n="0577b08"/>从八识体。变起万境。今溯流及源。反末归本故归性 <lb ed="X" n="0728b06"/><lb ed="R033" n="0577b09"/>也。</p> <lb ed="X" n="0728b07"/><lb ed="R033" n="0577b10"/><p xml:id="pX22p0728b0701">八识即心生灭门。所谓不生不灭。与生灭和合。非一 <lb ed="X" n="0728b08"/><lb ed="R033" n="0577b11"/>非异。名为阿黎耶识也。此识有觉不觉二義。今是不 <lb ed="X" n="0728b09"/><lb ed="R033" n="0577b12"/>觉義中。无明不觉生三细。境界为缘长六粗。故云能 <lb ed="X" n="0728b10"/><lb ed="R033" n="0577b13"/>变之八识也。</p> <lb ed="X" n="0728b11"/><lb ed="R033" n="0577b14"/><p xml:id="pX22p0728b1101">一心即本源之一心。所谓是心则摄一切世间出世 <lb ed="X" n="0728b12"/><lb ed="R033" n="0577b15"/>间法。依于此心。显示摩诃衍義也。此心有真如生灭 <lb ed="X" n="0728b13"/><lb ed="R033" n="0577b16"/>二门。是虽体绝有无。相非生灭。而迷之则生死无穷。 <lb ed="X" n="0728b14"/><lb ed="R033" n="0577b17"/>解之则廓尔大悟。故云能现之一心也。</p> <lb ed="X" n="0728b15"/><lb ed="R033" n="0577b18"/><p xml:id="pX22p0728b1501">註。</p><p xml:id="pX22p0728b1502" cb:place="inline">从真如流出教法者。具足言之。则从真如流出 <lb ed="X" n="0728b16"/><lb ed="R033" n="0578a01"/>根本智。从根本智流出後得智。从後得智流出大悲 <lb ed="X" n="0728b17"/><lb ed="R033" n="0578a02"/>心。从大悲心流出十二分教。今但依源头说。故云从 <lb ed="X" n="0728b18"/><lb ed="R033" n="0578a03"/>真如流出也。</p><p xml:id="pX22p0728b1806" cb:place="inline">重颂如。授记如者。谓重颂亦是真如。 <lb ed="X" n="0728b19"/><lb ed="R033" n="0578a04"/>授记亦是真如。</p><p xml:id="pX22p0728b1907" cb:place="inline">一切皆如者。一切差别教法。皆从 <lb ed="X" n="0728b20"/><lb ed="R033" n="0578a05"/>缘无性。即是真如。是故虚相本尽。真性本现也。</p> <lb ed="X" n="0728b21"/><lb ed="R033" n="0578a06"/><p xml:id="pX22p0728b2101">出仁王经。经云。波斯匿王白<persName>佛</persName>言。云何十方诸<persName>佛</persName>一 <lb ed="X" n="0728b22"/><lb ed="R033" n="0578a07"/>切菩萨。不離文字而行诸法相。<persName>佛</persName>言大王。法轮者。重 <lb ed="X" n="0728b23"/><lb ed="R033" n="0578a08"/>颂如。授记如。十二分教一切皆如等。</p> <lb ed="X" n="0728b24"/><lb ed="R033" n="0578a09"/><p xml:id="pX22p0728b2401">譬之物不離梦者。物譬随相。梦譬唯识。人譬归性。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0728c" n="0728c"/> <lb ed="X" n="0728c01"/><lb ed="R033" n="0578a10"/><p xml:id="pX22p0728c0101">生法。是因缘所生之法。生法本无。一切唯识。即物不 <lb ed="X" n="0728c02"/><lb ed="R033" n="0578a11"/>離梦。识如梦幻。但是一心。即梦不離人。</p> <lb ed="X" n="0728c03"/><lb ed="R033" n="0578a12"/><p xml:id="pX22p0728c0301">皆以一实相印为教体者。印有二种。一三法印。二实 <lb ed="X" n="0728c04"/><lb ed="R033" n="0578a13"/>相印。凡经诠空。无相。无愿。三法。乃小乘经。诠一实者。 <lb ed="X" n="0728c05"/><lb ed="R033" n="0578a14"/>乃大乘经也。</p> <lb ed="X" n="0728c06"/><lb ed="R033" n="0578a15"/><p xml:id="pX22p0728c0601">章。</p><p xml:id="pX22p0728c0602" cb:place="inline">无碍者。前二科摄末归本。会相归性。前浅後深。 <lb ed="X" n="0728c07"/><lb ed="R033" n="0578a16"/>不能相融。今此一门。本末融通。性相不二。擧一全彰。 <lb ed="X" n="0728c08"/><lb ed="R033" n="0578a17"/>圆融无碍也。</p><p xml:id="pX22p0728c0806" cb:place="inline">心境理事本自交彻者。心外无境。境 <lb ed="X" n="0728c09"/><lb ed="R033" n="0578a18"/>外无心。心者全境之心。境者全心之境。则心境不二。 <lb ed="X" n="0728c10"/><lb ed="R033" n="0578b01"/>理外无事。事外无理。理者即事之理。事者即理之事。 <lb ed="X" n="0728c11"/><lb ed="R033" n="0578b02"/>则理事圆融。</p> <lb ed="X" n="0728c12"/><lb ed="R033" n="0578b03"/><p xml:id="pX22p0728c1201">註。</p><p xml:id="pX22p0728c1202" cb:place="inline">生灭门者。谓迷此法界。为三细六粗。为流转门。 <lb ed="X" n="0728c13"/><lb ed="R033" n="0578b04"/>灭此三细六粗。归一法界。为还灭门。此二门。迷时妄 <lb ed="X" n="0728c14"/><lb ed="R033" n="0578b05"/>生真灭。悟时真生妄灭。总为生灭门也。</p><p xml:id="pX22p0728c1416" cb:place="inline">真如门者。 <lb ed="X" n="0728c15"/><lb ed="R033" n="0578b06"/>谓真如自体。迷时不见妄生真灭。悟时不见真生妄 <lb ed="X" n="0728c16"/><lb ed="R033" n="0578b07"/>灭。非生非灭。非染非净之体。即真如门也。</p><p xml:id="pX22p0728c1617" cb:place="inline">一心原 <lb ed="X" n="0728c17"/><lb ed="R033" n="0578b08"/>有二门者。论文云。依一心法。有二种门。云何为二。一 <lb ed="X" n="0728c18"/><lb ed="R033" n="0578b09"/>者心真如门。二者心生灭门。是二种门。皆各总摄一 <lb ed="X" n="0728c19"/><lb ed="R033" n="0578b10"/>切法。是也。</p> <lb ed="X" n="0728c20"/><lb ed="R033" n="0578b11"/><p xml:id="pX22p0728c2001">真如即是生灭者。以真如不守自性。五道随缘故。全 <lb ed="X" n="0728c21"/><lb ed="R033" n="0578b12"/>真如为生灭。不变随缘也。</p><p xml:id="pX22p0728c2111" cb:place="inline">生灭即是真如者。虽五 <lb ed="X" n="0728c22"/><lb ed="R033" n="0578b13"/>道随缘。而缘起无性故。全生灭即真如。随缘不变也。 <lb ed="X" n="0728c23"/><lb ed="R033" n="0578b14"/>心即是土下。乃以理成事门。理随事变。一多缘起之 <lb ed="X" n="0728c24"/><lb ed="R033" n="0578b15"/>无边也。</p><p xml:id="pX22p0728c2404" cb:place="inline">土即是心下。乃全事归理门。事得理融。千 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0729a" n="0729a"/> <lb ed="X" n="0729a01"/><lb ed="R033" n="0578b16"/>差涉入而无碍也。</p> <lb ed="X" n="0729a02"/><lb ed="R033" n="0578b17"/><p xml:id="pX22p0729a0201">章。</p><p xml:id="pX22p0729a0202" cb:place="inline">通论<persName>佛</persName>教因缘为宗者。教中云。诸法从缘生。诸 <lb ed="X" n="0729a03"/><lb ed="R033" n="0578b18"/>法从缘灭。我<persName>佛</persName>大沙门。常作如是说。乃至法花最後 <lb ed="X" n="0729a04"/><lb ed="R033" n="0579a01"/>极谈。亦曰以一大事因缘出现于世。</p> <lb ed="X" n="0729a05"/><lb ed="R033" n="0579a02"/><p xml:id="pX22p0729a0501">註。</p><p xml:id="pX22p0729a0502" cb:place="inline">无因邪因者。计万法从虚空生。从自然生等。是 <lb ed="X" n="0729a06"/><lb ed="R033" n="0579a03"/>无因。或从冥谛生。或从自在天生。或从太极生等。皆 <lb ed="X" n="0729a07"/><lb ed="R033" n="0579a04"/>邪因也。</p> <lb ed="X" n="0729a08"/><lb ed="R033" n="0579a05"/><p xml:id="pX22p0729a0801">因缘故生灭者。谓因缘和合虚妄有生。因缘别離虚 <lb ed="X" n="0729a09"/><lb ed="R033" n="0579a06"/>妄名灭。</p><p xml:id="pX22p0729a0904" cb:place="inline">因缘故即空。是因缘所生法。我说即是空。</p> <lb ed="X" n="0729a10"/><lb ed="R033" n="0579a07"/><p xml:id="pX22p0729a1001">因缘故即假。是亦名为假名。</p><p xml:id="pX22p0729a1012" cb:place="inline">因缘故即中。是亦 <lb ed="X" n="0729a11"/><lb ed="R033" n="0579a08"/>名中道義。</p><p xml:id="pX22p0729a1105" cb:place="inline">此四句若对五教言。因缘故生灭。是小 <lb ed="X" n="0729a12"/><lb ed="R033" n="0579a09"/>乘教。即空即假是始教。即中是终顿圆三教。以终为 <lb ed="X" n="0729a13"/><lb ed="R033" n="0579a10"/>双照二边中道。顿为双遮二边中道。圆为遮照同时。 <lb ed="X" n="0729a14"/><lb ed="R033" n="0579a11"/>不思议中道也。</p><p xml:id="pX22p0729a1407" cb:place="inline">若对四教言。生灭为藏教。即空为 <lb ed="X" n="0729a15"/><lb ed="R033" n="0579a12"/>通教。即假为别教。即中为圆教。以别教但中。对圆为 <lb ed="X" n="0729a16"/><lb ed="R033" n="0579a13"/>假故。</p> <lb ed="X" n="0729a17"/><lb ed="R033" n="0579a14"/><p xml:id="pX22p0729a1701">不出有空等者。以第一我法俱有宗。此唯有。第二法 <lb ed="X" n="0729a18"/><lb ed="R033" n="0579a15"/>有我无宗。第三法无去来宗。第四现通假实宗。此三 <lb ed="X" n="0729a19"/><lb ed="R033" n="0579a16"/>通有空二法。第五俗妄真实宗。第六诸法但名宗。此 <lb ed="X" n="0729a20"/><lb ed="R033" n="0579a17"/>二唯空。第七三性空有宗。为法相。第八真空绝相宗。 <lb ed="X" n="0729a21"/><lb ed="R033" n="0579a18"/>亦是空。第九空有无碍宗。为法性。第十圆融具德宗。 <lb ed="X" n="0729a22"/><lb ed="R033" n="0579b01"/>为圆融。</p> <lb ed="X" n="0729a23"/><lb ed="R033" n="0579b02"/><p xml:id="pX22p0729a2301">註。</p><p xml:id="pX22p0729a2302" cb:place="inline">论言者是天亲论。</p> <lb ed="X" n="0729a24"/><lb ed="R033" n="0579b03"/><p xml:id="pX22p0729a2401">章。</p><p xml:id="pX22p0729a2402" cb:place="inline">宗乎法性者。以此经属终顿二教。终教多谈法 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0729b" n="0729b"/> <lb ed="X" n="0729b01"/><lb ed="R033" n="0579b04"/>性。少及法相。其所云相。亦会归性。出中道妙有一切 <lb ed="X" n="0729b02"/><lb ed="R033" n="0579b05"/>作<persName>佛</persName>。此经正是中道妙有。皆登不退故。顿教总不说 <lb ed="X" n="0729b03"/><lb ed="R033" n="0579b06"/>法相。唯说真性。一念不生。即名为<persName>佛</persName>。此经一心不乱。 <lb ed="X" n="0729b04"/><lb ed="R033" n="0579b07"/>即得见<persName>佛</persName>故。</p> <lb ed="X" n="0729b05"/><lb ed="R033" n="0579b08"/><p xml:id="pX22p0729b0501">註。</p><p xml:id="pX22p0729b0502" cb:place="inline">兼备交资而得往生者。有信愿。而无依正。则信 <lb ed="X" n="0729b06"/><lb ed="R033" n="0579b09"/>愿何法。故必依正淸净以资信愿也。有依正而无信 <lb ed="X" n="0729b07"/><lb ed="R033" n="0579b10"/>愿。彼依正淸净。自是淸净。于我何为。故必信之愿之。 <lb ed="X" n="0729b08"/><lb ed="R033" n="0579b11"/>以资亲证彼依正二报也。皆不出自心者。恐问云。既 <lb ed="X" n="0729b09"/><lb ed="R033" n="0579b12"/>是依正信愿往生为宗趣。何又言法性为宗。故云也。 <lb ed="X" n="0729b10"/><lb ed="R033" n="0579b13"/>彼经亦兼众说者。花严经。有以无碍甚深法界为宗。 <lb ed="X" n="0729b11"/><lb ed="R033" n="0579b14"/>有以缘起为宗。法界缘起相即入故。有以因果为宗。 <lb ed="X" n="0729b12"/><lb ed="R033" n="0579b15"/>以此经廣明菩萨行位之因。及所成果故。有以海印 <lb ed="X" n="0729b13"/><lb ed="R033" n="0579b16"/>三昧理实为宗。有以因果理实合为宗。以因果是行 <lb ed="X" n="0729b14"/><lb ed="R033" n="0579b17"/>位。理实是法界故。以上各各互缺。今贤首总兼众说。 <lb ed="X" n="0729b15"/><lb ed="R033" n="0579b18"/>共为宗趣也。</p> <lb ed="X" n="0729b16"/><lb ed="R033" n="0580a01"/><p xml:id="pX22p0729b1601">上句为宗。下句为趣者。彼经因果缘起为宗。理实法 <lb ed="X" n="0729b17"/><lb ed="R033" n="0580a02"/>界为趣。此经依正淸净为宗。信愿往生为趣。</p> <lb ed="X" n="0729b18"/><lb ed="R033" n="0580a03"/><p xml:id="pX22p0729b1801">章。</p><p xml:id="pX22p0729b1802" cb:place="inline">别明者。辗转推寻也。正是大师极论其宏功。令 <lb ed="X" n="0729b19"/><lb ed="R033" n="0580a04"/>人发起真信处。世人多疑此经文義粗浅。教義一对 <lb ed="X" n="0729b20"/><lb ed="R033" n="0580a05"/>足以破之。愚者多执事而迷理。事理一对足以破之。 <lb ed="X" n="0729b21"/><lb ed="R033" n="0580a06"/>狂者多执理而遗事。境行一对足以破之。或疑念<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0729b22"/><lb ed="R033" n="0580a07"/>正涉有为。行寂一对足以破之。或疑念<persName>佛</persName>自救不了。 <lb ed="X" n="0729b23"/><lb ed="R033" n="0580a08"/>寂用一对足以破之。</p> <lb ed="X" n="0729b24"/><lb ed="R033" n="0580a09"/><p xml:id="pX22p0729b2401">一教義者。教谓言教義。谓義理。智者能于一字中。尙 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0729c" n="0729c"/> <lb ed="X" n="0729c01"/><lb ed="R033" n="0580a10"/>解无量義。愚人虽读尽贝书。只是寻行数墨而<anchor xml:id="nkr_note_add_0729c0101" n="0729c0101"/><anchor xml:id="beg0729c0101" n="0729c0101"/>已<anchor xml:id="end0729c0101"/>。故 <lb ed="X" n="0729c02"/><lb ed="R033" n="0580a11"/>教義一对。不可不发明也。</p> <lb ed="X" n="0729c03"/><lb ed="R033" n="0580a12"/><p xml:id="pX22p0729c0301">二事理者。事即依正信愿等事。理即一一消归自性。 <lb ed="X" n="0729c04"/><lb ed="R033" n="0580a13"/>彼执事而迷理。正由不知旨趣故。</p> <lb ed="X" n="0729c05"/><lb ed="R033" n="0580a14"/><p xml:id="pX22p0729c0501">三境行者。境谓法界境。即阿弥陀<persName>佛</persName>是。行是法界心。 <lb ed="X" n="0729c06"/><lb ed="R033" n="0580a15"/>即一心执持是。此即所谓繫缘法界。专称名字。一行 <lb ed="X" n="0729c07"/><lb ed="R033" n="0580a16"/>三昧也。</p> <lb ed="X" n="0729c08"/><lb ed="R033" n="0580a17"/><p xml:id="pX22p0729c0801">四行寂者。行即一行之行。寂即寂光之寂。修一行三 <lb ed="X" n="0729c09"/><lb ed="R033" n="0580a18"/>昧。欲证寂光无上果也。</p> <lb ed="X" n="0729c10"/><lb ed="R033" n="0580b01"/><p xml:id="pX22p0729c1001">五寂用者。寂即常寂本体。用即恒沙妙用。证此本体 <lb ed="X" n="0729c11"/><lb ed="R033" n="0580b02"/>发起妙用。还度众生。方是大乘妙旨也。</p> <lb ed="X" n="0729c12"/><lb ed="R033" n="0580b03"/><p xml:id="pX22p0729c1201">註。</p><p xml:id="pX22p0729c1202" cb:place="inline">不徒为语言文字者。古云。汝终日转经。不知终 <lb ed="X" n="0729c13"/><lb ed="R033" n="0580b04"/>日经转。盖以其徒为语言文字故也。所以说。诵经千 <lb ed="X" n="0729c14"/><lb ed="R033" n="0580b05"/>卷。不如解经一偈。</p> <lb ed="X" n="0729c15"/><lb ed="R033" n="0580b06"/><p xml:id="pX22p0729c1501">显发事中所具至理有二義。一是随文入观。即一一 <lb ed="X" n="0729c16"/><lb ed="R033" n="0580b07"/>消归自<anchor xml:id="nkr_note_add_0729c1601" n="0729c1601"/><anchor xml:id="beg0729c1601" n="0729c1601"/>己<anchor xml:id="end0729c1601"/>。一是依事造修。往生彼国。发明自性唯心 <lb ed="X" n="0729c17"/><lb ed="R033" n="0580b08"/>之理。</p><p xml:id="pX22p0729c1703" cb:place="inline">徒为事缘之迹。即所谓终日死钻故纸。与终 <lb ed="X" n="0729c18"/><lb ed="R033" n="0580b09"/>日喃喃但掐数珠者。</p> <lb ed="X" n="0729c19"/><lb ed="R033" n="0580b10"/><p xml:id="pX22p0729c1901">以境为宗。境字。若依後文解释。标念境者。以四字名 <lb ed="X" n="0729c20"/><lb ed="R033" n="0580b11"/>号为境。则此处当云。境即是所称之名。而言即是所 <lb ed="X" n="0729c21"/><lb ed="R033" n="0580b12"/>观之理者何。良由所念阿弥陀<persName>佛</persName>四字。全体即是法 <lb ed="X" n="0729c22"/><lb ed="R033" n="0580b13"/>界。全体即是当人自心。而自心一念。具足三千性相。 <lb ed="X" n="0729c23"/><lb ed="R033" n="0580b14"/>自心一念。即空即假即中。岂不是所观之理。</p><p xml:id="pX22p0729c2318" cb:place="inline">能观 <lb ed="X" n="0729c24"/><lb ed="R033" n="0580b15"/>之智。即当人称念之心。灵灵不昧。无有间断者是。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0730a" n="0730a"/> <lb ed="X" n="0730a01"/><lb ed="R033" n="0580b16"/><p xml:id="pX22p0730a0101">对能观之智。故名为境者。以所念之<persName>佛</persName>对能念之心。 <lb ed="X" n="0730a02"/><lb ed="R033" n="0580b17"/>即名为境也。而其实心外无境。境外无心。又复自性 <lb ed="X" n="0730a03"/><lb ed="R033" n="0580b18"/>唯心之理。忘能所绝对待。何言境也。故云。理虽非境。 <lb ed="X" n="0730a04"/><lb ed="R033" n="0581a01"/>对能观之智。亦得言境也。</p><p xml:id="pX22p0730a0411" cb:place="inline">正欲即此以为真境者。 <lb ed="X" n="0730a05"/><lb ed="R033" n="0581a02"/>当知此字。即自性唯心。即所观之理。即阿弥陀<persName>佛</persName>四 <lb ed="X" n="0730a06"/><lb ed="R033" n="0581a03"/>字名号。離我心性别无名号。離此名号别无心性。全 <lb ed="X" n="0730a07"/><lb ed="R033" n="0581a04"/>体法界为真境也。</p><p xml:id="pX22p0730a0708" cb:place="inline">而起观行执持名号者。谓以此 <lb ed="X" n="0730a08"/><lb ed="R033" n="0581a05"/>名号为真境。而起执持之观行也。此正是从性起修。 <lb ed="X" n="0730a09"/><lb ed="R033" n="0581a06"/>性既離言。行亦无住虽云执持。实離四句绝百非。无 <lb ed="X" n="0730a10"/><lb ed="R033" n="0581a07"/>念之念也。</p> <lb ed="X" n="0730a11"/><lb ed="R033" n="0581a08"/><p xml:id="pX22p0730a1101">强抑妄心者。有定无慧。名曰痴禅。若堕无想。则成外 <lb ed="X" n="0730a12"/><lb ed="R033" n="0581a09"/>道。故理体虽寂。不妨起行持名。以幻修幻。以楔出楔。 <lb ed="X" n="0730a13"/><lb ed="R033" n="0581a10"/>幻尽觉圆。乃归真寂也。</p><p xml:id="pX22p0730a1310" cb:place="inline">今依正观。即是後文理持。</p> <lb ed="X" n="0730a14"/><lb ed="R033" n="0581a11"/><p xml:id="pX22p0730a1401">至于一心。即後理一心。</p><p xml:id="pX22p0730a1410" cb:place="inline">有作是有为。有作对无 <lb ed="X" n="0730a15"/><lb ed="R033" n="0581a12"/>作说。妄计是虚妄遍计。对圆成说。谓若不归空寂。则 <lb ed="X" n="0730a16"/><lb ed="R033" n="0581a13"/>是有为有作之修。多劫终成败壞故。</p> <lb ed="X" n="0730a17"/><lb ed="R033" n="0581a14"/><p xml:id="pX22p0730a1701">沉空滞寂者。耽著空寂之体。不起利生之用。乃二乘 <lb ed="X" n="0730a18"/><lb ed="R033" n="0581a15"/>有馀涅槃之境也。</p> <lb ed="X" n="0730a19"/><lb ed="R033" n="0581a16"/><p xml:id="pX22p0730a1901">註。</p><p xml:id="pX22p0730a1902" cb:place="inline">平等即寿命。淸净即光明。觉即<persName>佛</persName>也。</p><p xml:id="pX22p0730a1916" cb:place="inline">支娄迦 <lb ed="X" n="0730a20"/><lb ed="R033" n="0581a17"/>谶等。是五译人。<name role="" type="person">支娄迦谶</name>。汉明帝时人。光武中兴。故 <lb ed="X" n="0730a21"/><lb ed="R033" n="0581a18"/>名後汉。明帝即光武子也。</p><p xml:id="pX22p0730a2111" cb:place="inline"><name role="" type="person">康僧铠</name>魏人。曹丕篡汉 <lb ed="X" n="0730a22"/><lb ed="R033" n="0581b01"/>国号曰魏。</p><p xml:id="pX22p0730a2205" cb:place="inline"><name role="" type="person">支谦</name>吴人。孙权称帝。国号曰吴。</p><p xml:id="pX22p0730a2217" cb:place="inline">法贤 <lb ed="X" n="0730a23"/><lb ed="R033" n="0581b02"/>赵宋时人。赵匡胤为天子。国号曰宋。</p><p xml:id="pX22p0730a2315" cb:place="inline"><name role="" type="person">菩提流志</name>。南 <lb ed="X" n="0730a24"/><lb ed="R033" n="0581b03"/>北朝魏人。魏主本姓拓<g ref="#CB02494">跋</g>。改姓元。国号魏。</p> <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0730b" n="0730b"/> <lb ed="X" n="0730b01"/><lb ed="R033" n="0581b04"/><p xml:id="pX22p0730b0101">亦有未尽。谓<anchor xml:id="nkr_note_add_0730b0101" n="0730b0101"/><anchor xml:id="beg0730b0101" n="0730b0101"/>已<anchor xml:id="end0730b0101"/>尽美。未尽善也。亦可旧文紧要处。彼 <lb ed="X" n="0730b02"/><lb ed="R033" n="0581b05"/>亦採取未尽。</p> <lb ed="X" n="0730b03"/><lb ed="R033" n="0581b06"/><p xml:id="pX22p0730b0301">高下失次者。下品不发。则不发为劣矣。上竟不言。上 <lb ed="X" n="0730b04"/><lb ed="R033" n="0581b07"/>亦劣耶。上竟不言。不言为勝矣。下言不发。不发亦为 <lb ed="X" n="0730b05"/><lb ed="R033" n="0581b08"/>勝乎。故曰失次也。</p> <lb ed="X" n="0730b06"/><lb ed="R033" n="0581b09"/><p xml:id="pX22p0730b0601">同一发心正往生要旨者。不发菩提心。则小乘而<anchor xml:id="nkr_note_add_0730b0601" n="0730b0601"/><anchor xml:id="beg0730b0601" n="0730b0601"/>已<anchor xml:id="end0730b0601"/>。 <lb ed="X" n="0730b07"/><lb ed="R033" n="0581b10"/>二乘种不生。故知发心乃往生根本也。</p> <lb ed="X" n="0730b08"/><lb ed="R033" n="0581b11"/><p xml:id="pX22p0730b0801">註。</p><p xml:id="pX22p0730b0802" cb:place="inline">伽陀。此云孤起颂。</p><p xml:id="pX22p0730b0809" cb:place="inline">十大愿王者。一者礼敬诸 <lb ed="X" n="0730b09"/><lb ed="R033" n="0581b12"/><persName>佛</persName>。二者称赞<persName>如来</persName>。乃至第十普皆迴向。花严称性而 <lb ed="X" n="0730b10"/><lb ed="R033" n="0581b13"/>谈。法花正直而说。二经皆归极乐者。以欲入毘卢性 <lb ed="X" n="0730b11"/><lb ed="R033" n="0581b14"/>海。先归净土<g ref="#CB16199">玄</g>门。欲悟一乘实相。先入西方安养。二 <lb ed="X" n="0730b12"/><lb ed="R033" n="0581b15"/>经始终既尔。中间诸经可知。故知净土一门。一代时 <lb ed="X" n="0730b13"/><lb ed="R033" n="0581b16"/>教之总持。法界众生之归地也。</p> <lb ed="X" n="0730b14"/><lb ed="R033" n="0581b17"/><p xml:id="pX22p0730b1401">章。</p><p xml:id="pX22p0730b1402" cb:place="inline">详略同别者。详谓大本。略谓此经。同谓同类。别 <lb ed="X" n="0730b15"/><lb ed="R033" n="0581b18"/>谓非部非类。</p> <lb ed="X" n="0730b16"/><lb ed="R033" n="0582a01"/><p xml:id="pX22p0730b1601">註。</p><p xml:id="pX22p0730b1602" cb:place="inline">嬴秦者。周时有非子者。是伯益之後。善养马。周 <lb ed="X" n="0730b17"/><lb ed="R033" n="0582a02"/>孝王爱之。封于<anchor xml:id="nkr_note_add_0730b1701" n="0730b1701"/><anchor xml:id="beg0730b1701" n="0730b1701"/>陕<anchor xml:id="end0730b1701"/>。国号秦。後幷吞列国。而有天下。以 <lb ed="X" n="0730b18"/><lb ed="R033" n="0582a03"/>其姓嬴。故云嬴秦。</p><p xml:id="pX22p0730b1808" cb:place="inline">苻秦者。东晋时氐种也。苻坚强 <lb ed="X" n="0730b19"/><lb ed="R033" n="0582a04"/>盛。雄據关中。国亦号秦。是为苻秦。</p><p xml:id="pX22p0730b1914" cb:place="inline">姚秦者。羌种也。 <lb ed="X" n="0730b20"/><lb ed="R033" n="0582a05"/>姚苌为苻坚将。後坚为晋兵所败。苌遂據关中。传子 <lb ed="X" n="0730b21"/><lb ed="R033" n="0582a06"/>兴。是为姚秦。</p><p xml:id="pX22p0730b2106" cb:place="inline">周礼掌四方之语者。东曰寄。南曰象。 <lb ed="X" n="0730b22"/><lb ed="R033" n="0582a07"/>西曰狄鞮。北曰译。皆官名也。寄言能寄寓风俗之异 <lb ed="X" n="0730b23"/><lb ed="R033" n="0582a08"/>于此。象言能仿像风俗之异于彼。狄鞮。则欲别其服 <lb ed="X" n="0730b24"/><lb ed="R033" n="0582a09"/>饰之异。译。则欲辨其语言之异。周官通谓之象胥。而 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0730c" n="0730c"/> <lb ed="X" n="0730c01"/><lb ed="R033" n="0582a10"/>世俗通谓之译也。又译释也。犹言誊也。谓以彼此言 <lb ed="X" n="0730c02"/><lb ed="R033" n="0582a11"/>语相誊释而通之也。</p><p xml:id="pX22p0730c0209" cb:place="inline">遣将吕光者。秦苻坚建元十 <lb ed="X" n="0730c03"/><lb ed="R033" n="0582a12"/>三年。使吕光伐龟兹国破之。拥众归至凉州。因據州 <lb ed="X" n="0730c04"/><lb ed="R033" n="0582a13"/>称凉王。光死。姪吕隆降秦。乃迎师入关。居<name role="" type="person">逍遥园</name>。</p> <lb ed="X" n="0730c05"/><lb ed="R033" n="0582a14"/><p xml:id="pX22p0730c0501">章。</p><p xml:id="pX22p0730c0502" cb:place="inline">二经联比者。联谓联续。比谓比幷。什师译之于 <lb ed="X" n="0730c06"/><lb ed="R033" n="0582a15"/>前。奘师译之于後。有联续義。两经意義无相违偝。有 <lb ed="X" n="0730c07"/><lb ed="R033" n="0582a16"/>比幷義。</p> <lb ed="X" n="0730c08"/><lb ed="R033" n="0582a17"/><p xml:id="pX22p0730c0801">註。</p><p xml:id="pX22p0730c0802" cb:place="inline">卓然自立者。师十一岁时。见诸沙弥剧谈戏笑。 <lb ed="X" n="0730c09"/><lb ed="R033" n="0582a18"/>乃诃曰。夫出家者。为无为法。何得更为儿戏。可谓空 <lb ed="X" n="0730c10"/><lb ed="R033" n="0582b01"/>丧百年。识者知师德器非凡矣。</p> <lb ed="X" n="0730c11"/><lb ed="R033" n="0582b02"/><p xml:id="pX22p0730c1101">註。</p><p xml:id="pX22p0730c1102" cb:place="inline">孤山十疏通经者。一文殊般若经。二遗教经。三 <lb ed="X" n="0730c12"/><lb ed="R033" n="0582b03"/>般若心经。四瑞应经。五四十二章经。六不思议法门 <lb ed="X" n="0730c13"/><lb ed="R033" n="0582b04"/>经。七无量義经。八普贤观经。九阿弥陀经。十首楞严 <lb ed="X" n="0730c14"/><lb ed="R033" n="0582b05"/>经。世称十经疏主云。</p> <lb ed="X" n="0730c15"/><lb ed="R033" n="0582b06"/><p xml:id="pX22p0730c1501">註。</p><p xml:id="pX22p0730c1502" cb:place="inline">宝王论等者。草堂飞锡法师。作念<persName>佛</persName>三昧宝王 <lb ed="X" n="0730c16"/><lb ed="R033" n="0582b07"/>论。天台智者大师。作释十疑论。龙舒居士<name role="" type="person">王日休</name>。作 <lb ed="X" n="0730c17"/><lb ed="R033" n="0582b08"/>净土文。无尽居士<name role="" type="person">张商英</name>。作求生净土文。侍郞王古。 <lb ed="X" n="0730c18"/><lb ed="R033" n="0582b09"/>作直指净土决疑集。吴群沙门大祐。作净土指归集。 <lb ed="X" n="0730c19"/><lb ed="R033" n="0582b10"/>无功居士王阗。作净土自信录。慈雲忏主遵式。作净 <lb ed="X" n="0730c20"/><lb ed="R033" n="0582b11"/>土略传。善导和尙。作偈。偈云渐渐鸡皮鹤发。看看步 <lb ed="X" n="0730c21"/><lb ed="R033" n="0582b12"/>行躘蹱。唯有径路修行。但念阿弥陀<persName>佛</persName>。永明寿禅师。 <lb ed="X" n="0730c22"/><lb ed="R033" n="0582b13"/>作神栖安养赋。诸家怀净土诗。如中峰西斋楚石。诸 <lb ed="X" n="0730c23"/><lb ed="R033" n="0582b14"/>师等。</p> <lb ed="X" n="0730c24"/><lb ed="R033" n="0582b15"/><p xml:id="pX22p0730c2401">註。</p><p xml:id="pX22p0730c2402" cb:place="inline">枝低只为挂金台者。诗云我师一念登初地。<persName>佛</persName> <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0731a" n="0731a"/> <lb ed="X" n="0731a01"/><lb ed="R033" n="0582b16"/>国笙歌两度来。唯有门前古槐树。枝低只为挂金台。</p> <lb ed="X" n="0731a02"/><lb ed="R033" n="0582b17"/><p xml:id="pX22p0731a0201">註。</p><p xml:id="pX22p0731a0202" cb:place="inline">如西斋。空谷。天奇。毒峰等。皇明楚石琦禅师。有 <lb ed="X" n="0731a03"/><lb ed="R033" n="0582b18"/>西斋净土诗。空谷隆禅师。有空谷集。天奇禅师号<g ref="#CB00671">茕</g> <lb ed="X" n="0731a04"/><lb ed="R033" n="0583a01"/>绝老人。有茕绝集。毒峰善禅师。有语录行世。</p> <lb ed="X" n="0731a05"/><lb ed="R033" n="0583a02"/><p xml:id="pX22p0731a0501">章。</p><p xml:id="pX22p0731a0502" cb:place="inline">群星悉皆拱北者。论语云。为政以德。譬如北辰 <lb ed="X" n="0731a06"/><lb ed="R033" n="0583a03"/>居其所。而众星拱之。</p> <lb ed="X" n="0731a07"/><lb ed="R033" n="0583a04"/><p xml:id="pX22p0731a0701">註。</p><p xml:id="pX22p0731a0702" cb:place="inline">永明以宗门上上品生者。永明寿禅师。秉单传 <lb ed="X" n="0731a08"/><lb ed="R033" n="0583a05"/>之旨。作宗镜录。万善同归集等。入灭後。有僧经年绕 <lb ed="X" n="0731a09"/><lb ed="R033" n="0583a06"/>其塔。人问故。曰我病入冥。见殿左供一僧像。王勤敬 <lb ed="X" n="0731a10"/><lb ed="R033" n="0583a07"/>礼。密询之。乃杭州寿禅师也。凡人死皆经冥府。此师 <lb ed="X" n="0731a11"/><lb ed="R033" n="0583a08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0731a1101" n="0731a1101"/><anchor xml:id="beg0731a1101" n="0731a1101"/>已<anchor xml:id="end0731a1101"/>往西方上品上生矣。</p> <lb ed="X" n="0731a12"/><lb ed="R033" n="0583a09"/><p xml:id="pX22p0731a1201">圆照标名莲境者。宋时圆照本禅师。初参天衣有省。 <lb ed="X" n="0731a13"/><lb ed="R033" n="0583a10"/>後一志念<persName>佛</persName>住净慈。有雷峰材法师。神遊净土。见一 <lb ed="X" n="0731a14"/><lb ed="R033" n="0583a11"/>华殊丽问之曰。待净慈本禅师耳。又资福<g ref="#CB04647">曦</g>公。至师 <lb ed="X" n="0731a15"/><lb ed="R033" n="0583a12"/>所礼足。施金而去。人诂其故。曰吾定中见金莲花。人 <lb ed="X" n="0731a16"/><lb ed="R033" n="0583a13"/>言以俟本禅师耳。後临终坐逝<anchor xml:id="nkr_note_add_0731a1601" n="0731a1601"/><anchor xml:id="beg0731a1601" n="0731a1601"/>谥<anchor xml:id="end0731a1601"/>圆照。</p> <lb ed="X" n="0731a17"/><lb ed="R033" n="0583a14"/><p xml:id="pX22p0731a1701">僧睿莲花出榻者。僧睿。从罗什法师禀受经義。後预 <lb ed="X" n="0731a18"/><lb ed="R033" n="0583a15"/>庐山莲社。宋元嘉十六年。忽告众曰。吾将行矣。面西 <lb ed="X" n="0731a19"/><lb ed="R033" n="0583a16"/>合掌而化。众见睿榻前一金莲花。倏尔而隐。有五色 <lb ed="X" n="0731a20"/><lb ed="R033" n="0583a17"/>香烟从其房出。</p> <lb ed="X" n="0731a21"/><lb ed="R033" n="0583a18"/><p xml:id="pX22p0731a2101">淸照说偈西归者。宋淸照亨律师。初依灵芝习律。专 <lb ed="X" n="0731a22"/><lb ed="R033" n="0583b01"/>修净业六十年。临终念<persName>佛</persName>说偈曰。弥陀口口称。白毫 <lb ed="X" n="0731a23"/><lb ed="R033" n="0583b02"/>念念想。持此不退心。决定生安养。</p> <lb ed="X" n="0731a24"/><lb ed="R033" n="0583b03"/><p xml:id="pX22p0731a2401">九流者。谓儒流。道流。阴阳。法流。名流。墨流。纵横。杂流。 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0731b" n="0731b"/> <lb ed="X" n="0731b01"/><lb ed="R033" n="0583b04"/>农流。</p> <lb ed="X" n="0731b02"/><lb ed="R033" n="0583b05"/><p xml:id="pX22p0731b0201">文潞公名彦博。为宋宰相。封潞公。</p><p xml:id="pX22p0731b0214" cb:place="inline">苏长公名轼。为 <lb ed="X" n="0731b03"/><lb ed="R033" n="0583b06"/>翰林学士。自号东坡。十万缘者。劝人念<persName>佛</persName>书名莲录。 <lb ed="X" n="0731b04"/><lb ed="R033" n="0583b07"/>满足十万人。西方公據者。长公往来南北。每带一西 <lb ed="X" n="0731b05"/><lb ed="R033" n="0583b08"/>方变相而行。人问之曰。此我生西方公據也。</p> <lb ed="X" n="0731b06"/><lb ed="R033" n="0583b09"/><p xml:id="pX22p0731b0601">捨仙学而迴心者。宋葛济之。句容人。久事仙学。妻纪 <lb ed="X" n="0731b07"/><lb ed="R033" n="0583b10"/>氏。独精诚念<persName>佛</persName>。元嘉三年。方在機杼。忽觉空中淸明。 <lb ed="X" n="0731b08"/><lb ed="R033" n="0583b11"/>乃瞻仰四表。见西方有<persName>佛</persName>现身。宝盖幢幡。映蔽雲汉。 <lb ed="X" n="0731b09"/><lb ed="R033" n="0583b12"/>喜曰。经言。无量寿<persName>佛</persName>其即此耶。遂五体投地。济之惊 <lb ed="X" n="0731b10"/><lb ed="R033" n="0583b13"/>异就之。纪氏指示<persName>佛</persName>所。济之亦见<persName>佛</persName>半身。祥雲五彩。 <lb ed="X" n="0731b11"/><lb ed="R033" n="0583b14"/>亲里咸睹。济之由是迴心念<persName>佛</persName>。</p> <lb ed="X" n="0731b12"/><lb ed="R033" n="0583b15"/><p xml:id="pX22p0731b1201">焚仙经而修观经者。後魏昙鸾。性嗜长生。受陶隐君 <lb ed="X" n="0731b13"/><lb ed="R033" n="0583b16"/>仙经十卷。後遇<name role="" type="person">菩提流志</name>。乃问曰。<persName>佛</persName>有长生不死術 <lb ed="X" n="0731b14"/><lb ed="R033" n="0583b17"/>乎。志笑曰。长生不死吾<persName>佛</persName>道也。乃授十六观经。曰学 <lb ed="X" n="0731b15"/><lb ed="R033" n="0583b18"/>此则三界无复生。六道无复往。其为寿也恒沙劫石 <lb ed="X" n="0731b16"/><lb ed="R033" n="0584a01"/>莫能比焉。此吾金仙氏之长生也。昙大喜。遂焚仙经 <lb ed="X" n="0731b17"/><lb ed="R033" n="0584a02"/>而修净土。</p> <lb ed="X" n="0731b18"/><lb ed="R033" n="0584a03"/><p xml:id="pX22p0731b1801">业岐黄而念<persName>佛</persName>者。元吴子章业医。一生念<persName>佛</persName>。至正间 <lb ed="X" n="0731b19"/><lb ed="R033" n="0584a04"/>无疾。念<persName>佛</persName>而逝。岐黄者。岐伯与轩辕黄帝问答。作内 <lb ed="X" n="0731b20"/><lb ed="R033" n="0584a05"/>经等书。为医家之祖。</p> <lb ed="X" n="0731b21"/><lb ed="R033" n="0584a06"/><p xml:id="pX22p0731b2101">荷<anchor xml:id="nkr_note_add_0731b2101" n="0731b2101"/><anchor xml:id="beg0731b2101" n="0731b2101"/>耒<anchor xml:id="end0731b2101"/>耜而称名者。晋张铨。高逸好学。耕锄间带经不 <lb ed="X" n="0731b22"/><lb ed="R033" n="0584a07"/>释。後入庐山莲社。研穷内典。多有悟入。宋景平元年 <lb ed="X" n="0731b23"/><lb ed="R033" n="0584a08"/>无疾。西向念<persName>佛</persName>而逝。</p> <lb ed="X" n="0731b24"/><lb ed="R033" n="0584a09"/><p xml:id="pX22p0731b2401">冥君敬礼。即寿禅师。罗刹休心者。有罗刹在一聚落。 <pb ed="X" xml:id="X22.0427.0731c" n="0731c"/> <lb ed="X" n="0731c01"/><lb ed="R033" n="0584a10"/>其民日送子与食。有子归信三宝。一心念<persName>佛</persName>。遂不能 <lb ed="X" n="0731c02"/><lb ed="R033" n="0584a11"/>食。因得归。</p><p xml:id="pX22p0731c0205" cb:place="inline">真际所诣。诣者在也。</p> <lb ed="X" n="0731c03"/><lb ed="R033" n="0584a12"/><p xml:id="pX22p0731c0301">不疑何卜者。唐太宗为秦王时。与太子建成相忌。欲 <lb ed="X" n="0731c04"/><lb ed="R033" n="0584a13"/>擧兵。众疑恐不勝。命卜之张公谨。取龟投地曰。卜以 <lb ed="X" n="0731c05"/><lb ed="R033" n="0584a14"/>决疑。不疑何卜。</p> <lb ed="X" n="0731c06"/><lb ed="R033" n="0584a15"/> <lb ed="X" n="0731c07"/><lb ed="R033" n="0584a16"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>弥陀经疏抄演義卷一</cb:jhead></cb:juan> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0704c0301" to="#end0704c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0705b0801" to="#end0705b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0705b0802" to="#end0705b0802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0705c0101" to="#end0705c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0707a1201" to="#end0707a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">辨</rdg></app> <app from="#beg0707b0501" to="#end0707b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0707b0801" to="#end0707b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0707b0901" to="#end0707b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0707b1001" to="#end0707b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0707b1101" to="#end0707b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0707b1401" to="#end0707b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0708a2001" to="#end0708a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0712a0101" to="#end0712a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0712a1201" to="#end0712a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0712a1601" to="#end0712a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0712a1701" to="#end0712a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0712c1501" to="#end0712c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0713a0201" to="#end0713a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0713a1401" to="#end0713a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0713b0101" to="#end0713b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0714b1601" to="#end0714b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0714c0401" to="#end0714c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0715b0801" to="#end0715b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0716a0101" to="#end0716a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0716a0401" to="#end0716a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0716a0501" to="#end0716a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0716a0601" to="#end0716a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0716a0701" to="#end0716a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0716b0201" to="#end0716b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0716b0901" to="#end0716b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0716b1601" to="#end0716b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0716c1901" to="#end0716c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0717b0201" to="#end0717b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0717b0301" to="#end0717b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0718b0101" to="#end0718b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0718c0201" to="#end0718c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0718c0401" to="#end0718c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0719c0601" to="#end0719c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0720a1001" to="#end0720a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0720a1601" to="#end0720a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0720b1101" to="#end0720b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0720c0201" to="#end0720c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0721b2201" to="#end0721b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0721b2301" to="#end0721b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0721b2302" to="#end0721b2302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0721c0101" to="#end0721c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0721c1001" to="#end0721c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0721c1201" to="#end0721c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0721c2101" to="#end0721c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0722c1201" to="#end0722c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0723b0101" to="#end0723b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0724b0901" to="#end0724b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0724b1401" to="#end0724b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0725a1801" to="#end0725a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0725a1901" to="#end0725a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0728a0501" to="#end0728a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0728a1301" to="#end0728a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0729c0101" to="#end0729c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0729c1601" to="#end0729c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0730b0101" to="#end0730b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0730b0601" to="#end0730b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0730b1701" to="#end0730b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">陕</lem><rdg wit="#wit.orig">狭</rdg></app> <app from="#beg0731a1101" to="#end0731a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0731a1601" to="#end0731a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">谥</lem><rdg wit="#wit.orig">谥</rdg></app> <app from="#beg0731b2101" to="#end0731b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5" cb:provider="来函：吴 志伟 (2022-10-13)">耒<note type="cf1">X22n0424_p0622a14</note></lem><rdg wit="#wit.orig">来</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="cbeta-notes"> <head>CBETA 挍注</head> <p> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0708001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0708001">恁疑什</note> <note n="0717001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0717001">生一作相</note> <note n="0721001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0721001">扳与攀通</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0704c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0704c0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0705b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0705b0801">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0705b0802" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0705b0802">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0705c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0705c0101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0707a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0707a1201">采【CB】，辨【卍续】</note> <note n="0707b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0707b0501">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0707b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0707b0801">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0707b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0707b0901">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0707b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0707b1001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0707b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0707b1101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0707b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0707b1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0708a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0708a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0712a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0712a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712a1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0712a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712a1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0712a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712a1701">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0712c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0713a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0713a0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0713a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0713a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0713b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0713b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0714b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0714b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0714c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0714c0401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0715b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0715b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0716a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0716a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0716a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0716a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0716a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0716a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0716a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0716a0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0716a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0716a0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0716b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0716b0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0716b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0716b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0716b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0716b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0716c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0716c1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0717b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0717b0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0717b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0717b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0718b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0718b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0718c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0718c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0718c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0718c0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0719c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0719c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0720a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0720a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0720a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0720a1601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0720b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0720b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0720c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0720c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0721b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0721b2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0721b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0721b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0721b2302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0721b2302">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0721c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0721c0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0721c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0721c1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0721c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0721c1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0721c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0721c2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0722c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0722c1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0723b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0723b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0724b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0724b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0724b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0724b1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0725a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0725a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0725a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0725a1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0728a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0728a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0728a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0728a1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0729c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0729c0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0729c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0729c1601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0730b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0730b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0730b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0730b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0730b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0730b1701">陕【CB】，狭【卍续】</note> <note n="0731a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0731a1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0731a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0731a1601">谥【CB】，谥【卍续】</note> <note n="0731b2101" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X22.0731b21.02" target="#nkr_note_add_0731b2101">耒【CB】，来【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>